Ana sayfa Raporlar Ekonomi Raporları ve Gelişmeleri Berat Albayra...

Berat Albayrak Enflasyon Verilerini Yorumladı: Enflasyonda Düşüş Güçlenecek

Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak enflasyon rakamları ile ilgili açıklamalarda bulundu. Albayrak açıklamasında şu bilgilere yer verdi:

“Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) Şubat ayında yüzde 0,16 oranında gerçekleşerek beklentilerin altında arttı. Yıllık tüketici enflasyonu ise uzun bir süre sonrasında yüzde 19,67 gerçekleşerek yüzde 20 seviyesinin altında gerçekleşti. Şubat ayı enflasyon rakamı alınan tedbirlerin etkisini gösteriyor. Enflasyon gerilemeye devam edecek. Özellikle yüzde 19.02’den yüzde 18.12’ye gerileyen çekirdek enflasyon, düşüş eğiliminin giderek belirginleştiğini ortaya koyuyor. ÜFE’deki ciddi düşüş de, enflasyondaki düşüşün güçlenerek devam edeceğini gösteriyor. Gıda enflasyonun mevsimsel olumsuz etkiye rağmen, beklentilerin altında kalması Tanzim Satış kararının gıda fiyatlarını baskılamadaki başarısını göstermiştir.”

“Önümüzdeki süreç için enflasyon açısından çok daha iyimseriz. Mevsimsel olumsuzlukların geride kalması ve ikinci çeyrekten itibaren özellikle gıda tarafında atacağımız yapısal adımlarla, yaz aylarından itibaren tüm kalemlerde güçlü düşüşler göreceğiz. 2019’u YEP’teki hedeflerimizden daha iyi bir performans ile kapatacağımıza ve tek haneli enflasyon hedefimize beklenenden daha kısa sürede ulaşacağımıza inancımız tam.”

 

Uzun İnce Bir Yoldayım, İş Yatırım

Şubat’ta tüketici fiyatları aylık %0,16 ile %0,56’lık beklentimizin ve %0,4’lük piyasa tahminin kayda değer oranda altında arttı. Böylece yıllık enflasyon %19,7 seviyesine geldi (Ocak 2019: %20,4).

Tahminimizdeki sapma ulaştırma, konut ve ev eşyası gruplarındaki aylık fiyat artışlarının beklentimizden daha az olmasından kaynaklanıyor. Öte yandan öngörümüzle uyumlu olarak gıda grubu fiyatları aylık bazda %0,9 artışla manşete 0,22 puan katkı verdi. Enflasyona katkı veren diğer ana grup ise 0,12 puan katkı ile ulaştırma oldu. Mevsimsel indirimlerin etkisi ile giyim grubu manşeti 0,32 puan aşağı çekerken diğer guruplardan manşete önemli bir etki olmadı.

Başta iç talepteki yavaşlamanın yansımasıyla çekirdek enflasyonda gerileme devam etti. Bu bağlamda yıllık C grubu enflasyonu Şubat’ta %18,1’e geriledi (Ocak %19,0). Detaylarda yıllık temel mal grubu enflasyonunun %21,2’ye gerilemesi (alt grupta dayanıklı tüketim malları %19,5’e geriledi) iç talepteki yavaşlamanın yansımasını ve TL’deki istikrarlı seyrin katkısını doğruluyor. Yılın ilk yarısında büyümedeki daralma öngörümüze bağlı olarak çekirdek enflasyonda düşüşün sürmesini bekliyoruz.

Şubat enflasyonunda gıda tarafını tanzim satışlarının başlaması nedeniyle yakından izliyorduk. Taze meyve sebze fiyatlarındaki aylık artışın Ocak ayına göre önemli ölçüde hız kestiğini ancak bazı kalemlerde artışlarının sürdüğünü görüyoruz. Mart itibariyle gıda fiyatlarında daha istikrarlı bir seyir bekliyoruz.

Bugünkü enflasyon sürprizi sonrasında Nisan ayında bir faiz indirimi ihtimali nedeniyle gözler Merkez Bankasında olacaktır. Çarşamba günkü PPK toplantısında bir sonraki aya dair ipuçları aranacaktır. Enflasyonun seyrine ve faiz kararına dair beklentimizde bir değişiklik yok. Yıllık enflasyonun yılın ilk yarısında %19-20 bandında seyrettikten sonra üçüncü çeyrekte düşüşünü hızlandıracağını düşünüyoruz. Bu bağlamda enflasyonda ikna edici bir düzeltme oluncaya kadar sıkı duruşunu koruyacağını söyleyen Merkez Bankası’nın faiz indirimlerine Haziran toplantısı ile başlayacağı kanısındayız.

 

Enflasyon Verileri Açıklandı

Bu sayfada TÜİK tarafından açıklanan yukarıda enflasyon verileri ile aşağıda verilere ilşkin yorum ve değerlendirmeleri, ekonomist ve uzmanların TÜFE’nin Dolar kuru, faizler ve olası diğer piyasa etkilerine ilişkin beklentilerini bulabilirsiniz.

Tüketici Fiyat Endeksi, Şubat 2019

Tüketici fiyat endeksi (TÜFE) aylık %0,16 arttı (Beklenti aylık %0,51, yıllık %20,09 olması yönündeydi, veriler beklentilerin altında kaldı)

TÜFE’de (2003=100) 2019 yılı Şubat ayında bir önceki aya göre %0,16, bir önceki yılın Aralık ayına göre %1,23, bir önceki yılın aynı ayına göre %19,67 ve on iki aylık ortalamalara göre %17,93 artış gerçekleşti.

Aylık en yüksek artış %2,48 ile sağlık grubunda oldu

Ana harcama grupları itibariyle 2019 yılı Şubat ayında endekste yer alan gruplardan, eğitimde %1,64, gıda ve alkolsüz içeceklerde %0,90, lokanta ve otellerde %0,87 ve ulaştırmada %0,71 artış gerçekleşti.

Aylık en fazla düşüş gösteren grup %4,81 ile giyim ve ayakkabı oldu

Ana harcama grupları itibariyle 2019 yılı Şubat ayında endekste yer alan gruplardan çeşitli mal ve hizmetlerde %0,39, eğlence ve kültürde %0,37 ve haberleşmede %0,34 düşüş gerçekleşti.

Yıllık en fazla artış %29,25 ile gıda ve alkolsüz içecekler grubunda gerçekleşti

TÜFE’de, bir önceki yılın aynı ayına göre çeşitli mal ve hizmetler %28,08, ev eşyası %27,59, eğlence ve kültür %20,43 ve lokanta ve oteller %19,79 ile artışın yüksek olduğu diğer ana harcama gruplarıdır.

Özel kapsamlı TÜFE göstergesi (B) aylık %0,15 düştü

İşlenmemiş gıda ürünleri, enerji, alkollü içkiler ve tütün ile altın hariç TÜFE’de 2019 yılı Şubat ayında bir önceki aya göre %0,15 düşüş, bir önceki yılın Aralık ayına göre %0,04, bir önceki yılın aynı ayına göre %18,48 ve on iki aylık ortalamalara göre %17,70 artış gerçekleşti.

Şubat 2019’da endekste kapsanan 418 maddeden; 29 maddenin ortalama fiyatlarında değişim olmazken, 235 maddenin ortalama fiyatlarında artış, 154 maddenin ortalama fiyatlarında ise düşüş gerçekleşti.

Tüketici fiyat endeksi, Şubat 2019
[2003=100]


 

Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi, Şubat 2019

Yurt içi üretici fiyat endeksi aylık %0,09 arttı

Yurt içi üretici fiyat endeksi (Yİ-ÜFE), 2019 yılı Şubat ayında bir önceki aya göre %0,09, bir önceki yılın Aralık ayına göre %0,55, bir önceki yılın aynı ayına göre %29,59 ve on iki aylık ortalamalara göre %29,97 artış gösterdi.
 
Yurt içi üretici fiyat endeksi değişim oranları, Şubat 2019
[2003=100]

Yurt içi üretici fiyat endeksi, bir önceki yılın aynı ayına göre değişim oranı, Şubat  2019
[2003=100]
 

Sanayinin dört sektörünün bir önceki aya göre değişimleri; madencilik ve taşocakçılığı sektöründe %1,89, imalat sanayi sektöründe %0,60 artış, elektrik, gaz üretim ve dağıtımı sektöründe %7,43 ve su sektöründe %1,02 düşüş olarak gerçekleşti.

Yurt içi üretici fiyat endeksi ve değişim oranları, Şubat 2019
[2003=100]

 

Aylık en fazla artış temel eczacılık ürünleri ve müstahzarlarında gerçekleşti

Bir önceki aya göre en fazla artış; %7,37 ile temel eczacılık ürünleri ve müstahzarları, %5,50 ile basım ve kayıt hizmetleri, %4,84 ile kok ve rafine petrol ürünleri olarak gerçekleşti. Buna karşılık elektrik, gaz üretim ve dağıtımı %7,43, kağıt ve kağıt ürünleri %1,68, bilgisayarlar ile elektronik ve optik ürünler %1,66 ile bir önceki aya göre endekslerin en fazla azaldığı alt sektörler oldu.
 
Ana sanayi gruplarında aylık en fazla artış dayanıksız tüketim malında gerçekleşti

Ana sanayi grupları sınıflamasına göre 2019 yılı Şubat ayında aylık en fazla artış dayanıksız tüketim malında ve yıllık en fazla artış enerjide gerçekleşti.
 
Yurt içi üretici fiyat endeksi ana sanayi grupları ve değişim oranları, Şubat 2019
[2003=100]

 

Enflasyonda “gıda fiyatları” etkisini izliyoruz…Enver Erkan

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 4 Mart Pazartesi günü saat 10.00’da Şubat ayı enflasyon rakamlarını açıklayacak. Foreks anketine göre Şubat ayında enflasyonun aylık %0,51, yıllık %20,09 artması bekleniyor. GCM Yatırım Araştırma Departmanı olarak bizim beklentimiz ise Şubat ayı enflasyonunun %0,60 oranında gerçekleşmesi yönündedir. Böylece yıllık enflasyonun da %20,2 olarak gerçekleşmesini öngörüyoruz.

Ocak ayı enflasyonu %20,4 ile yılsonu enflasyonunun çok az üzerinde gerçekleşti. Mevcut verilerle enflasyonun derinine indiğimizde, sorun yaratan etkenlerin sadece kur artışından kaynaklı maliyet faktörleri olmadığı görülmektedir. Ocak ayında da bunun etkilerini gördük, gıda fiyatlarındaki sert yükseliş bunun bir göstergesiydi. Özellikle gıda fiyatları tarafında yaşanan kontrolsüzlük, oynaklık faktörleri çerçevesinde son dönemde yüksek sebze meyve hal ve perakende fiyatları gündemde yer almakta, bunun bir sonucu olarak da Şubat ayında İstanbul ve Ankara’da tanzim satışları başladı.

Ana odaklandığımız nokta yine gıda olmayı sürdürüyor. Türk-İş, Ankara için gıda enflasyonunu Şubat ayında %1 olarak açıkladı. Tanzim satışlarının gıda enflasyonu oynaklığına etkisi merak edilen bir konu… TÜİK, metodoloji gereği elbette tanzim noktalarından fiyat almıyor. Ancak tanzimdeki düşük fiyatların piyasa koşullarına etkisi çerçevesinde sebze ve meyvede fiyatların geçici olarak düşmesi gözlenebilir. Ancak bu genele yayılacak bir durum teşkil edecek midir, soru işareti… Bazı yerlerde fiyatlar düşerken, bazı yerlerde hala yüksek… Gıdada problem yapısal, bu nedenle kalıcı çözümler gerekli… En başında da gıdada maliyeti artıran unsurların üzerine gidilmeli: artan mazot, gübre, zirai ilaç, saklama, nakliye maliyetleri gibi… Bu alanda uzun dönemde yapısal reformların enflasyonun düşeceğine dair güveni de artırır. Bununla alakalı seçimden sonraki 4 yıllık seçimsizlik sürecinde yapılacak çalışmaları önemsiyoruz.

Çekirdek enflasyon tarafında ise düşüş eğiliminin sürmesini bekleriz. İç talep koşulları halen oldukça zayıf… Kurdaki düşük oynaklık nedeniyle de TRY değer kaybı kaynaklı ilave bir maliyet baskısı görmüyoruz, bu bakımdan kur halen enflasyon için yardımcı bir unsur… Enerji enflasyonu tarafında da, Şubat ayında artan petrol fiyatları ve akaryakıt fiyat artışlarının etkisi görülebilir.

Yılın ilk bölümü için yüksek enflasyon risklerinin halen canlı olduğunu düşünüyoruz. Bu nedenle, Merkez Bankası tarafında yılın ilk yarısında bir faiz indirimi aksiyonu beklemiyoruz. Yılın ikinci yarısında lehimize işleyecek baz etkisi ve iyileşen hava koşullarıyla mevsim sebze ve meyvelerinin gıda enflasyonuna olumlu katkı vermesi (sera devreden çıkacağı için fiyatlar daha normalleşecek), iç talepte hızlı bir toparlanma beklemiyor olmamız gibi etkenler çerçevesinde enflasyonda düşüş hızlanabilir. Yılsonuna doğru %15-16 seviyelerine gerilemesini bekleriz. Merkez Bankası’nın da yılın ikinci yarısından başlayarak, enflasyondaki düşüşle uyumlu olarak aşamalı bir şekilde faiz indirimlerini başlatabileceğini düşünüyoruz. 

 

 

Yüksek gıda fiyatları enflasyondaki düşüşün duraksamasında etkili oldu… Enver Erkan

Türkiye’de Ocak ayında enflasyon Aralık kapanışı olan %20,3 seviyesinin üzerine çıkarak yıllık bazda %20,4 olarak gerçekleşti. Ocak ayı enflasyon gerçeklemesi genel olarak piyasa beklentileri ve bizim de aylık bazda %1,10, yıllık bazda %20,4 olan beklentilerimizle uyumlu bir görüntü sergiledi. Böylece Kasım ve Aralık 2018 döneminde etkili olan dezenflasyon, Ocak 2019 itibariyle duraksamaya uğradı. Yüksek gıda fiyatları, beklediğimiz gibi enflasyondaki önceki iyi ay görülen düşüş eğiliminin bozulmasında etkili oldu. Böylece, Merkez Bankası’nın da yüksek enflasyon risklerine karşı para politikasını sıkı tutacağına dair argümanlar güçlenmiş oldu. Bu kapsamda, yakın tarihli bir PPK’da faiz indirimi mümkün görünmemekle beraber, faiz indirim döngüsünün enflasyonda düşüşün belirginleşmesini öngördüğümüz Nisan – Haziran (20192Ç) döneminden sonra başlamasını bekleriz.

Rakamlara bakacak olursak; en büyük etki aylık bazda %6,43 oranında artan gıda ve alkolsüz içecekler grubundan gelmiş görünmektedir. Mevsimsel olarak özellikle işlenmemiş gıda bazında Ocak ayında zaten yüksek gerçekleşen bu kalemde, ilave olumsuzluklar da etkili olmuştur, ki bu olumsuzluklar maliyet ve arz kaynaklı etmenlerdir. Birincisi; gıda fiyatlarının geniş düzlemde de yüksek seyretmesine neden olan gübre, taşıma maliyetleri ve zirai ilaç maliyetlerinin yıldan yıla büyük oranda artış göstermesidir. İkincisi; arzı olumsuz etkileyen doğal faktörlerdir. Olumsuz hava koşullarına ek olarak, Antalya ve çevresinde yaşanan sel felaketi ve hortumun etkisiyle seraların zarar görmesi sebze ve meyve enflasyonunu olumsuz etkilemiştir. Bu etkinin Ocak ayı enflasyonuna yansıdığı, taze sebze ve meyve kaleminde görülen %29,71’lik artıştan da anlaşılmaktadır. Taze sebze ve meydeki yüksek artıştan dolayı işlenmemiş gıda grubu da %12,33 artmıştır. Doğal afet etkisinin Şubat ayında da özellikle narenciye fiyatları üzerinden gıda fiyatları kalemine olumsuz etkide bulunmaya devam etmesini bekleyebiliriz.

Enflasyonu olumlu etkileyen kalemlere bakacak olursak; giyim ve ayakkabıdaki aylık bazda %7,95’lik düşüş ile konut grubundaki %3,10’luk düşüş öne çıkmaktadır. Giyim ve ayakkabıda sezon indirimleri fiyatlardaki düşüşte etkili olurken, azalan enerji maliyetleri ve düşen kur çerçevesinde 1 Ocak itibariyle devreye alınan elektrik ve doğalgaz tarifelerindeki indirim de konut grubuna olumlu etki etmiş görünüyor. Ulaştırma grubu enflasyonu %0,20 ile neredeyse aylık bazda yatay kalmış. Özel kapsamlı göstergelerde enerji enflasyonundaki %4,20’lik düşüşün ve bunun etkisiyle benzin / akaryakıt tarafındaki indirimlerin bunda etkili olduğunu düşünüyoruz. Temel mallarda da vergi indirimleri kapsamında düşüş eğilimi etkili olmaktadır.

Bu noktada enflasyonun gıda tarafındaki sıkıntıdan dolayı olumsuz etkilendiğini, kur ve enerji maliyetlerindeki düşüşün ise enflasyona yardımcı olduğunu görüyoruz. Bu noktada, eğer yıl içerisinde yoğun TRY değer kaybına yol açacak bir döviz şoku söz konusu olmaz ise, enflasyona gıda kaleminin önümüzdeki birkaç aylık süreçte belirleyici etki yaratmasını bekleriz. Gıda enflasyonu ile mücadelede Hal Yasası ve tarım reformu gibi önemli yapısal düzenlemeleri bu bakımdan yüksek derecede önemsiyoruz. Kur tarafının enflasyona yarattığı olumlu etki ise özellikle %19’a çekilen çekirdek enflasyon (C göstergesi) itibariyle net şekilde görülebilmektedir. Ocak ayında da TRY’nin değer kazanması bu bakımdan enflasyona yardımcı olmuştur.

Enflasyonda bahar aylarına kadar, saydığımız faktörler itibariyle (gıda artı maliyet etkisi) inişli çıkışlı bir seyir bekleriz. Merkez Bankası’nın 6 Mart PPK toplantısı ve 31 Mart yerel seçimlerini içeren yılın ilk çeyreklik bölümünde faiz indirimi yapmasını beklemiyoruz. Gelen veriler de yüksek enflasyon risklerine karşı para politikasının sıkı kalması gerektiği şeklindeki Merkez Bankası’nın görüşünü ve son dönemdeki şahin duruşunu desteklemektedir. Merkez Bankası’nın enflasyondaki düşüşün belirginleşmesini beklediğimiz 20192Ç döneminin sonu itibariyle, enflasyondaki düşüş oranlarıyla uyumlu şekilde aşamalı faiz indirimleri yapmasını bekleriz. 

 

Enflasyon Sepetinde Ağırlığı En Yüksek Olan 15 Ürün

Enflasyonda en etkili kalemler neler? Enflasyonu en çok ne etkiliyor. İşte ilk 15 ürün, değişimleri ve sepetteki ağırlıkları