Ana sayfa Raporlar Ekonomi Raporları ve Gelişmeleri Ağustos Ayınd...

Ağustos Ayında 0,5 Milyar Dolar Fazla Verildi

11.10.2021 – Merkez Bankası ödemeler dengesi rakamlarını açıkladı. Açıklanan rakamlara göre Ağustos ayında cari işlemler 0,5 milyar dolar fazla verdi. Buna göre 12 aylık cari açık 23,03 milyona geriledi. Ödemeler dengesinin finans hesabı kaleminde görülen IMF’nin tüm ülkelerle birlikte Türkiye’ye de yaptığı SDR ödemeleri kaynaklı 6,33 milyar dolarlık giriş dikkat çekti. Rakamlara ait detaylar aşağıdaki gibi gerçekleşti.

Ödemeler Dengesi Gelişmeleri – Ağustos 2021

Cari İşlemler Hesabı

  • Bir önceki yılın Ağustos ayında 4.068 milyon ABD doları açık veren cari işlemler hesabı, bu yılın aynı ayında 528 milyon ABD doları fazla vermiştir. Bunun sonucunda on iki aylık cari işlemler açığı 23.033 milyon ABD doları olmuştur.
  • Bu gelişmede, ödemeler dengesi tanımlı dış ticaret açığının bir önceki yılın aynı ayına göre 2.618 milyon ABD doları azalarak 2.757 milyon ABD dolarına gerilemesi ve hizmetler dengesi* kalemi kaynaklı net girişlerin 2.281 milyon ABD artarak 4.076 milyon ABD dolarına yükselmesi etkili olmuştur.
  • Altın ve enerji hariç cari işlemler hesabı, bir önceki yılın Ağustos ayında 1.537 milyon ABD doları fazla vermişken, bu ay 4.433 milyon ABD doları fazla vermiştir.
  • Hizmetler dengesi altında seyahat kaleminden kaynaklanan net gelirler 3.397 milyon ABD doları olarak gerçekleşmiştir.
  • Birincil gelir dengesinden kaynaklanan net çıkışlar, bir önceki yılın aynı ayına göre 220 milyon ABD doları artarak 850 milyon ABD doları olarak gerçekleşmiştir.
  • İkincil gelir dengesi kaleminden kaynaklanan net girişler, bir önceki yılın aynı ayına göre 83 milyon ABD doları azalarak 59 milyon ABD doları olarak gerçekleşmiştir.

Finans Hesabı

  • Doğrudan yatırımlardan kaynaklanan net çıkışlar 319 milyon ABD doları olarak gerçekleşmiştir.
  • Portföy yatırımları 1.339 milyon ABD doları tutarında net giriş kaydetmiştir. Alt kalemler itibarıyla incelendiğinde, yurt dışı yerleşiklerin hisse senedi piyasasında 523 milyon ABD doları ve devlet iç borçlanma senetleri piyasasında 336 milyon ABD doları net alış yaptığı görülmektedir.
  • Yurt dışındaki tahvil ihraçlarıyla ilgili olarak, diğer sektörler 750 milyon ABD doları net kullanım gerçekleştirmiştir.
  • Diğer yatırımlar altında, yurt içi bankaların yurt dışı muhabirlerindeki efektif ve mevduat varlıkları 318 milyon ABD doları net azalış kaydetmiştir.
  • Yurt dışı bankaların yurt içindeki mevduatları, yabancı para cinsinden 798 milyon ABD doları ve Türk Lirası cinsinden 702 milyon ABD doları net artış olmak üzere toplam 1.500 milyon ABD doları net artış kaydetmiştir.
  • Yurt dışından sağlanan kredilerle ilgili olarak; bankalar ve Genel Hükümet sırasıyla 838 milyon ABD doları ve 57 milyon ABD doları net geri ödeme, diğer sektörler ise 759 milyon ABD doları net kullanım gerçekleştirmiştir.
  • Uluslararası Para Fonu (IMF) tarafından IMF üyesi ülkelere Fon’daki kotalarına paralel olarak yapılan SDR tahsisatı sonucunda Türkiye’ye tahsis edilen 4.465 milyon SDR karşılığı 6.338 milyon ABD doları Finans Hesabı altında kaydedilmiştir.
  • Resmi rezervlerde bu ay 13.247 milyon ABD doları net artış gözlenmiştir.

Türkiye: Cari açık Nisan’da daralan ticaret açığı ile beraber azaldı… Enver Erkan

14.06.2021 – Türkiye’de Nisan ayında cari işlemler dengesi, 1,71 milyar USD açık verdi. Aylık bazda açıklanan cari açık rakamı 2,20 milyar USD olan piyasa beklentisinin ve 3,42 milyar USD olan Mart verisinin altında gerçekleşmiştir. Cari denge, aylık dönemde ise geçen yılın Nisan ayına göre 5,30 milyar USD’den 3,58 milyar USD azalmıştır. Yıllıklandırılmış bazda ise 32,7 milyar USD cari açık verilmiştir.

Cari işlemler dengesi; Nisan ayında da üst üste 18. ayda açık verirken, azalan dış ticaret açığına paralel bir şekilde daralma göstermiştir. Ana kalemler itibariyle; hem dış ticaret açığı hem de hizmet dengesi kapsamındaki pozitif ve negatif risklerin bir arada olduğunu düşünüyoruz. Bu yıl özellikle, dış ticaret açığında artan ihracat potansiyeli kapsamındaki iyileşmeye ek olarak, altın ithalatının etkisinin de azalmasıyla beraber belli oranda iyileşme gözlenmiştir. Dış talepteki iyi koşulların bu eğilimi desteklemesini bekleriz. Diğer yandan; enerji kaleminin özellikle yükselen küresel emtia fiyatları kapsamında ithalatı artırıcı etkisi devam etmektedir. İthalatta yaşadığımız artış etkisinin miktardan kaynaklı değil, fiyattan kaynaklı olduğunu gözlüyoruz.

Finansman tarafında doğrudan yatırım kaynaklı net girişler Nisan ayında 56 milyon USD olarak gerçekleşirken, portföy tarafında 1,53 milyar USD net çıkış olduğu görülmektedir. Hisse senetlerinde net satış 123 milyon USD olurken, borçlanma araçlarında ise 44 milyon USD’lik net satış yapılmıştır. Resmi rezervler bu dönemde ülkenin para tamponlarını destekleme sözü veren eski Merkez Bankası Başkanı Naci Agbal’ın Mart ayında değiştirilmesinden sonraki Nisan ayında 1,18 milyar USD azalmıştır. Kamu bankalarının önceki dönemde TRY’i desteklemek amacıyla döviz satışı yapması, rezervlerde dalgalanmaya neden olmuştu. Nisan 2021 döneminde cari işlemler dengesi 1,71 milyar USD açık verirken, net hata ve noksan veya kaynağı bilinmeyen sermaye hareketleri, aylık 198 milyon USD’lık giriş gösterdi. Yılın ilk 4 ayında net hata ve noksandan kaynaklanan girişler 7,18 milyar USD oldu.

Mayıs ayına dair olarak aldığımız öncü dış ticaret verileri; Nisan ayındaki tüm faktörlerin geçerliliğini koruduğunu göstermektedir. Pandemi etkileri küresel ekonomilerde hafifledikçe ve ekonomik faaliyet geliştikçe dış talepteki iyileşme eğilimi sürecektir. Bu nedenle ihracatı pozitif görmeye devam ediyoruz. Finansal koşullardaki sıkılığın talebi limitleyici etkisi ve altın ithalatında görülen azalma, ithalat büyümesini sınırlaması açısından olumlu. Ancak emtia fiyatlarındaki artışın özellikle enerji ithalatı üzerinden etkilerini hissetmeye devam edeceğiz. Hizmet dengesi bakımından; Haziran’ı da içine alan periyoda kadar gerek yurtiçindeki kapanmanın, gerekse de diğer ülkelerin Türkiye’ye yönelik kısıtlamaları iyileşme derecesini olumsuz olarak etkileyecektir. Söz konusu kısıtlamaların hafifletilmesi aşaması ve yurtiçinde aşılamanın hızlandırılmasının buna yapacağı katkı Temmuz ve sonrasının turizm gelirleri açısından daha iyi geçmesini sağlayabilir. Bu kalemde de 2020’ye göre belli oranda, ancak temkinli yaklaşılması gereken bir iyileşme beklentisinden bahsedebiliriz.

Nisan Ayında 1,7 Milyar Dolar Açık Verildi

14.06.2021 – TCMB ödemeler dengesi rakamlarını açıkladı. Nisan ayında Türkiye ekonomisi cari dengede 1,7 milyar dolar açık verdi. Cari açığa ilişkin piyasa medyan tahmininin ise 2,263 milyar dolar seviyesinde idi. Böylelikle yıllık cari açık 32,7 milyar dolar seviyesine gerilemiş oldu.

2021 yılında pandeminin etkilerinin kademeli hafiflemesi ve turizm gelirlerinin bir miktar artması, hane halkı portföy tercihlerinin altın tarafındaki ilgisinin göreceli olarak azalması beklentileri cari açığı aşağı çekecek unsurlar olarak öne çıkarken, diğer taraftan emtia, özellikle de petrol fiyatlarında artış ve aşılama hızının 2Ç21’de düşük ilerlemesi riskleri, rakamlarda yukarı yönlü etkiler oluşturabilir.

Açıklanan rakamlara ilişkin ayrıntılı bilgileri aşağıda bulabilirsiniz:

Ödemeler Dengesi Gelişmeleri – Nisan 2021

Cari İşlemler Hesabı

  • Cari işlemler açığı, bir önceki yılın Nisan ayına göre 3.584 milyon ABD doları azalarak 1.712 milyon ABD doları olarak gerçekleşmiştir. Bunun sonucunda on iki aylık cari işlemler açığı 32.737 milyon ABD doları olmuştur.
  • Bu gelişmede, ödemeler dengesi tanımlı dış ticaret açığının bir önceki yılın aynı ayına göre 2.332 milyon ABD doları azalarak 1.513 milyon ABD dolarına gerilemesi ve geçen yılın Nisan ayında 339 milyon ABD doları net çıkış kaydeden hizmetler dengesi kaleminin bu ayda 811 milyon ABD doları net giriş kaydetmesi etkili olmuştur.
  • Altın ve enerji hariç cari işlemler hesabı, bir önceki yılın Nisan ayında 3.548 milyon ABD doları açık vermişken, bu ay 942 milyon ABD doları fazla vermiştir.
  • Hizmetler dengesi altında seyahat kaleminden kaynaklanan net gelirler 596 milyon ABD doları olarak gerçekleşmiştir.
  • Birincil gelir dengesinden kaynaklanan net çıkışlar, bir önceki yılın aynı ayına göre 110 milyon ABD doları artarak 1.258 milyon ABD doları olarak gerçekleşmiştir.
  • İkincil gelir dengesinden kaynaklanan net girişler bir önceki yılın aynı ayına göre 212 milyon ABD doları artarak 248 milyon ABD doları olarak gerçekleşmiştir.

Finans Hesabı

  • Doğrudan yatırımlardan kaynaklanan net girişler 56 milyon ABD doları olarak gerçekleşmiştir.
  • Portföy yatırımları 1.534 milyon ABD doları tutarında net çıkış kaydetmiştir. Alt kalemler itibarıyla incelendiğinde, yurt dışı yerleşiklerin hisse senedi piyasasında 123 milyon ABD doları net satış ve devlet iç borçlanma senetleri piyasasında 44 milyon ABD doları net alış yaptığı görülmektedir.
  • Yurt dışındaki tahvil ihraçlarıyla ilgili olarak; bankalar 1.011 milyon ABD doları net geri ödeme gerçekleştirmiştir.
  • Diğer yatırımlar altında, yurt içi bankaların yurt dışı muhabirlerindeki efektif ve mevduat varlıkları 2.503 milyon ABD doları net azalış kaydetmiştir.
  • Yurt dışı bankaların yurt içindeki mevduatları, yabancı para cinsinden 325 milyon ABD doları net azalış ve Türk Lirası cinsinden 386 milyon ABD doları net artış olmak üzere toplam 61 milyon ABD doları net artış kaydetmiştir.
  • Yurt dışından sağlanan kredilerle ilgili olarak; bankalar ve Genel Hükümet sırasıyla 336 milyon ABD doları ve 79 milyon ABD doları net geri ödeme, diğer sektörler ise 39 milyon ABD doları net kullanım gerçekleştirmiştir.
  • Resmi rezervlerde bu ay 1.183 milyon ABD doları net azalış gözlenmiştir.

 

 

Türkiye: Cari denge Şubat’ta 16. ay üst üste açık verdi… Enver Erkan

12.04.2021 – Türkiye’de Şubat ayında cari işlemler dengesi, 2,61 milyar USD açık verdi. Aylık bazda açıklanan cari açık rakamı 2,50 milyar USD olan piyasa beklentisinin üzerinde gerçekleşmiştir. Cari denge, aylık dönemde ise geçen yılın Şubat ayına göre 1,23 milyar USD artmıştır. Yıllıklandırılmış bazda ise 37,8 milyar USD cari açık verilmiştir.

Cari açığı belirleyen birçok faktörü bir arada izlemek durumunda olacağız. Bu faktörlerin cari açığı hem azaltıcı, hem de artırıcı etkileri itibariyle belirsizlik durumunu artırdığı söylenebilir. Turizm sektöründe, Covid nedeniyle yaşanabilecek sıkıntılar ve uluslararası piyasalardaki hammadde ve nakliye maliyetlerindeki artışın cari açığı artırıcı etkisini gözlemek durumundayız. Buna karşılık; altın ithalatında geçen yıla göre olan yavaşlama ve iç talep ile kredi genişlemesinde yüksek faizlerden dolayı azalmanın ithalatı baskılayıcı etkisi cari açıktaki büyümeyi dengeleyebilir. Dış ticaret dengesinde, ithalatın artış etkisi devam etmektedir. Son dönemde hammadde fiyatlarının artış etkisi ve büyüyen nakliye sıkıntılarının navlun fiyatlarına etkisi, ithalattan kaynaklı maliyetlerin de büyümesine yol açıyor. Aynı zamanda söz konusu malların iç piyasa fiyatlandırması da bu faktörlerden etkileniyor ve enflasyon artışına katkıda bulunuyor. Kurlardaki artışın yarattığı ithal maliyet etkisi de enflasyonist etkiyi artırıyor. Hizmet dengesinde de risk büyük oranda turizm sektöründedir. Çünkü yurtiçinde vaka sayıları arttı; bu yüzden Avrupa ülkeleri veya Rusya’dan olacak turizm olumsuz etkilenebilir. Turizmde geçen yıla benzer bir kayıp, cari açığın finansmanını çok zorlaştıracaktır.

Finansman tarafında doğrudan yatırım kaynaklı net girişler Şubat ayında 714 milyon USD olarak gerçekleşirken, portföy tarafında 273 milyon USD net giriş olduğu görülmektedir. Hisse senetlerinde net satış 486 milyon USD olurken, borçlanma araçlarında ise 546 milyon USD’lik net alım yapılmıştır. Resmi rezervler bu dönemde Mart ayında değiştirilen eski Merkez Bankası Başkanı Naci Agbal’ın ülkenin para tamponlarını destekleme sözü vermesiyle 925 milyon USD artmıştır. Kamu bankalarının önceki dönemde TRY’i desteklemek amacıyla döviz satışı yapması, rezervlerde azalmaya neden olmuştu. Şubat 2021 döneminde cari işlemler dengesi 2,61 milyar USD açık verirken, net hata ve noksan veya kaynağı bilinmeyen sermaye hareketleri, aylık 1,88 milyar USD’lık giriş gösterdi. Yılın ilk iki ayında net hata ve noksandan kaynaklanan girişler 5,42 milyar USD oldu.

2020 yılında, 36,7 milyar USD ile 2017 yılından beri en yüksek cari açık kaydedilmişti. 2021 yılı, birbirini dengeleyen faktörler nedeniyle daha az cari açık verilen bir yıl olabilir. Ancak turizm sezonu belirsizliği nedeniyle, cari açığın artış riski daha ağır basmaktadır. Olası kayıp etkisi, cari açığın finansman açısından da büyük önem taşımaktadır. Bunun dışında, yurtiçinde kurlarda ve faizlerde stabilite unsuru önemli. Çünkü ithal mallardan gelen maliyet etkisi ve iç talep koşulları bu faktörlere bağlı olacaktır. Bunun da belirleyicisi olarak Merkez Bankası politikaları ön sırada gelmektedir. 15 Nisan PPK’sında faizlerde değişiklik olmasını beklemiyoruz. Erken dönem faiz indirimlerinin enflasyon üzerindeki riskleri daha fazla artıracağını, mevcut koşullarda enflasyon artışının da ÜFE ve maliyet unsurları tarafından etkilenmeye devam edeceğini düşünüyoruz. Bu nedenden dolayı, öngörülebilir gelecekte sıkı para politikasının devamının gerekliliğine inanırız.

 

Türkiye 2020 Yılında 36,7 Milyar Cari Açık Verdi

11.01.2021 – T.C. Merkez Bankası, Aralık ayı ödemeler dengesi rakamlarını açıkladı. Hatırlatmak gerekirse cari açık/fazla verisi 2 ay geriden gelmektedir. Türkiye’de Aralık ayında cari işlemler açığı 3,2 milyar dolar açık verirken, 2020 yılına ait cari açık 36,7 milyar dolar oldu.

Cari denge Aralık’ta 14. ay üst üste açık verdi… Enver Erkan

Türkiye’de Aralık ayında cari işlemler dengesi, 3,21 milyar USD açık verdi. Aylık bazda açıklanan cari açık rakamı 3,70 milyar USD olan piyasa beklentisinin ve 4 milyar USD olan bizim beklentimizin biraz altında gerçekleşirken, geçen yılın aynı dönemindeki 2,74 milyar USD seviyesinden artış göstermiştir. Yıllık bazda ise 36,7 milyar USD ile 2017’den sonraki en yüksek cari açık verilmiştir. Cari denge, ticaret dengesi altın ithalatındaki artış nedeniyle bozulurken 14. ayda da açık vermiştir.

2020 yılında, hızlı kredi büyümesinin ve parasal genişlemenin büyüme üzerindeki artırıcı etkisini izlerken, aynı zamanda cari açığı artırıcı etkisini de gözlemledik. Ticaret dengesinde, artan ithalat talebi ve buna ek olarak altın ithalatında yıl genelinde gerçekleşen artışın etkileri söz konusuyken, turizmde de yaşanan sıkıntılar nedeniyle oluşan gelir kaybı yüksek cari açık kaydedilmesinde etkili oldu. Türkiye ekonomisi normalde yüksek büyüme kaydettiği yıllarda yüksek cari açık verirken, pandemi nedeniyle büyümenin ancak yüksek miktarda kredi büyümesi ile gerçekleştirilebildiği bir ortamda yıllık cari açık, söz konusu kredi etkisi nedeniyle son 3 yılın en yüksek seviyesinde gerçekleşti.

Finansman tarafında doğrudan yatırım kaynaklı net girişler Aralık ayında 836 milyon USD olarak gerçekleşirken, portföy tarafında 5,2 milyar USD net giriş olduğu görülmektedir. Hisse senetlerinde net alım 269 milyon USD olurken, borçlanma araçlarında ise 2 milyar USD’lik net alım yapılmıştır. Resmi rezervler bu dönemde yeni ekonomi yönetiminin politikalarının etkisiyle 6,73 milyar USD artmıştır. Merkez Bankası ve ekonomi yönetiminin değiştiği Kasım döneminden önce uygulanan TRY’yi destekleme amaçlı politikalar, kamu bankalarının döviz satışları kaynaklı olarak rezervlerde azalmaya sebep oluyordu. Merkez Bankası, yeni dönemde piyasadaki arz talep dengelerini etkilemeyecek şekilde, rezervleri yeniden tesis etmek için döviz alımları yapacak. Ocak – Aralık 2020 döneminde cari işlemler dengesi 36,7 milyar USD açık verirken, net hata ve noksan veya kaynağı bilinmeyen sermaye hareketleri, aylık 734 milyon USD’lık giriş gösterdi ve bu yılın genelinde 3,28 milyar USD net çıkışa işaret etti.

2020 yılında, genel olarak TRY’nin de istikrarsızlaşmasına yol açan gevşek politikaların uygulanması, kredi talebini artırarak ithalat üzerinde artırıcı etki oluşturmuştu. Buna ek olarak altın ithalatının da yıl genelinde yarattığı artış, turizm gelirlerinin de pandemi nedeniyle çok azaldığı bir ortamda cari açığın genişlemesine neden olmuştu. Cari açık kompozisyonunun 2021’de daha olumlu olmasını bekleyebiliriz. Sıkı para politikasının uygulanmaya başlaması ile kredi büyümesinin sınırlanması cari açıkta azalma etkisini sağlayacaktır. Bunun yanında, aşılama ile salgın kontrolü sağlanırsa daha iyi geçecek bir turizm sezonu hizmet gelirlerinde geçen seneye göre bir miktar düzelme sağlayabilir. Cari açığın finansmanı anlamında, rezerv kullanımı tarafında ise yeni ekonomi ve MB yönetiminin uygulamaları çerçevesinde daha olumlu bir noktada olmamızı bekleriz. 2021 yılında, MB rezervlerin yeniden güçlendirilmesi ve böylece döviz tamponlarının sıkılaştırılması amacıyla döviz alımları yapmayı değerlendirecektir.

Ödemeler Dengesi, Aralık 2020

Cari İşlemler Hesabı

  • Cari işlemler açığı, 2019 yılının Aralık ayına göre 473 milyon ABD doları artarak 3.210 milyon ABD doları olarak gerçekleşmiştir. Bunun sonucunda 2020 yılı cari işlemler açığı 36.724 milyon ABD doları olmuştur.
  • Bu gelişmede, hizmetler dengesi kaynaklı net girişlerin 1.163 milyon ABD doları azalarak 644 milyon ABD dolarına ve ikincil gelir dengesi kaynaklı net girişlerin 168 milyon ABD doları azalarak 80 milyon ABD dolarına gerilemesi etkili olmuştur.
  • Altın ve enerji hariç cari işlemler hesabı 2019 yılının Aralık ayında 1.579 milyon ABD doları fazla vermişken bu ayda 940 milyon ABD doları fazla vermiştir.
  • Ödemeler dengesi tanımlı dış ticaret açığı, 2019 yılının aynı ayına göre 329 milyon ABD doları azalarak 3.344 milyon ABD dolarına gerilemiştir.
  • Hizmetler dengesi altında seyahat kaleminden kaynaklanan net gelirler, 2019 yılının aynı ayına göre 495 milyon ABD doları tutarında azalarak 617 milyon ABD dolarına gerilemiştir.

Birincil gelir dengesi kaynaklı net çıkışlar, 2019 yılının aynı ayına göre 529 milyon ABD doları azalarak 590 milyon ABD doları olarak gerçekleşmiştir.

Finans Hesabı

  • Doğrudan yatırımlardan kaynaklanan net girişler 836 milyon ABD doları olarak gerçekleşmiştir.
  • Portföy yatırımları 5.209 milyon ABD doları tutarında net giriş kaydetmiştir. Alt kalemler itibarıyla incelendiğinde, yurt dışı yerleşiklerin hisse senedi piyasasında 269 milyon ABD doları ve devlet iç borçlanma senetleri piyasasında 1.997 milyon ABD doları net alış yaptığı görülmektedir.
  • Yurt dışındaki tahvil ihraçlarıyla ilgili olarak, bankalar ve Genel Hükümet sırasıyla 722 milyon ABD doları ve 2.255 milyon ABD doları net borçlanma yapmışken, diğer sektörler 5 milyon ABD doları tutarında net geri ödeme gerçekleştirmiştir.
  • Diğer yatırımlar altında, yurt içi bankaların yurt dışı muhabirlerindeki efektif ve mevduat varlıkları 3.182 milyon ABD doları net azalış kaydetmişken, yurt dışı bankaların yurt içindeki mevduatları 425 milyon ABD doları net artış kaydetmiştir.
  • Yurt dışından sağlanan kredilerle ilgili olarak; bankalar, Genel Hükümet ve diğer sektörler sırasıyla 559 milyon ABD doları, 129 milyon ABD doları ve 604 milyon ABD doları net kullanım gerçekleştirmiştir.
  • Resmi rezervlerde bu ayda 6.734 milyon ABD doları net artış gözlenmiştir.

Yıl Sonu Güncellemeleri

  • “Revizyon Politikası” doğrultusunda yapılan yıl sonu çalışmaları kapsamında, Ödemeler Dengesi İstatistikleri’nde 2016 yılından itibaren ikincil gelir dengesi, doğrudan yatırımlar, portföy yatırımları ve diğer yatırımlar kalemleri başta olmak üzere çeşitli güncellemeler yapılmıştır. Güncellemelerin bir kısmı ödemeler dengesi tablosunda sadece sınıflama değişikliğine neden olurken, bir kısmı da “Cari İşlemler Hesabı” ile “Finans Hesabı” kalemlerini ve dolayısıyla “Net Hata ve Noksan” kalemini etkilemiştir.
  • Yapılan güncellemeler neticesinde Net Hata ve Noksan kalemi, 2016 yılında 181milyon ABD doları, 2017 yılında 71 milyon ABD doları, 2018 yılında 147 milyon ABD doları, 2019 yılında 341 milyon ABD doları ve 2020 yılının Ocak-Kasım dönemi için 1.152 milyon ABD doları güncellenmiştir.

Ödemeler Dengesi Gelişmeleri – Kasım 2020

11.01.2021 – T.C. Merkez Bankası, Kasım ayı ödemeler dengesi rakamlarını açıkladı. Hatırlatmak gerekirse cari açık/fazla verisi 2 ay geriden gelmektedir. Türkiye’de Kasım ayında cari işlemler dengesi, 4,06 milyar USD açık verdi. Aylık bazda açıklanan cari açık rakamı 3,56 milyar USD olan piyasa beklentisinin biraz üstünde gerçekleşirken, geçen yılın aynı dönemindeki 15 milyon USD seviyesinden artış göstermiştir. Yıllıklandırılmış bazda cari denge tarafında ise Kasım ayı itibariyle, Ekim ayındaki 33,8 milyar USD’den 38 milyar USD’ye doğru bir artış gerçekleşmiştir. Cari denge, altın ithalatındaki artış nedeniyle dış ticaret açığı genişlediği için üst üste 13. ayda da açık vermiştir.

Cari İşlemler Hesabı

  • Cari işlemler açığı 2019 yılının Kasım ayına göre 4.048 milyon ABD doları artarak 4.063 milyon ABD doları olarak gerçekleşmiştir. Bunun sonucunda on iki aylık cari işlemler açığı 37.974 milyon ABD doları olmuştur.
  • Bu gelişmede, ödemeler dengesi tanımlı dış ticaret açığının 2019 yılının aynı ayına göre 2.900 milyon ABD doları artarak 3.844 milyon ABD dolarına yükselmesi ve hizmetler dengesi kaynaklı net girişlerin 1.451 milyon ABD doları azalarak 555 milyon ABD dolarına gerilemesi etkili olmuştur.
  • Altın ve enerji hariç cari işlemler hesabı 2019 yılının Kasım ayında 4,094 milyon ABD doları fazla vermişken bu ayda 632 milyon ABD doları fazla vermiştir.
  • Hizmetler dengesi altında seyahat kaleminden kaynaklanan net gelirler, 2019 yılının aynı ayına göre 964 milyon ABD doları tutarında azalarak 583 milyon ABD dolarına gerilemiştir.
  • Birincil gelir dengesi kaynaklı net çıkışlar, 2019 yılının aynı ayına göre 338 milyon ABD doları azalarak 835 milyon ABD doları olarak gerçekleşmiştir.
  • İkincil gelir dengesi kaynaklı net girişler, 2019 yılının aynı ayına göre 35 milyon ABD doları azalarak 61 milyon ABD doları olmuştur.

Finans Hesabı

  • Doğrudan yatırımlardan kaynaklanan net girişler 299 milyon ABD doları olarak gerçekleşmiştir.
  • Portföy yatırımları 1.298 milyon ABD doları tutarında net giriş kaydetmiştir. Alt kalemler itibarıyla incelendiğinde, yurt dışı yerleşiklerin hisse senedi piyasasında 1.276 milyon ABD doları ve devlet iç borçlanma senetleri piyasasında 607 milyon ABD doları net alış yaptığı görülmektedir.
  • Diğer yatırımlar altında, yurt içi bankaların yurt dışı muhabirlerindeki efektif ve mevduat varlıkları 1.118 milyon ABD doları ve yurt dışı bankaların yurt içindeki mevduatları 2.230 milyon ABD doları net artış kaydetmiştir.
  • Yurt dışından sağlanan kredilerle ilgili olarak; bankalar, Genel Hükümet ve diğer sektörler sırasıyla 629 milyon ABD doları, 35 milyon ABD doları ve 191 milyon ABD doları net geri ödeme gerçekleştirmiştir.
  • Resmi rezervlerde bu ayda 145 milyon ABD doları net azalış gözlenmiştir.

Ödemeler Dengesi, Cari Açık/Fazla Hesabı Nedir?

Ödemeler dengesi, geniş anlamıyla, bir ekonomide yerleşik kişilerin diğer ekonomilerde yerleşik kişiler (yurtdışında yerleşikler) ile belli bir dönem içinde yapmış oldukları ekonomik işlemlerin sistematik kayıtlarını elde etmek üzere hazırlanan istatistiki bir rapordur. Ödemeler Dengesi istatistiklerinin toplanmasına ilişkin uluslararası standartlar, Uluslararası Para Fonunun (IMF) üye ülkelerine yol gösterici olarak hazırladığı Ödemeler Dengesi ve Uluslararası Yatırım Pozisyonu El Kitabı’nda yer almaktadır. Bu doküman, aynı zamanda ödemeler dengesi istatistiklerini ülkeler bazında karşılaştırmaya da olanak tanır.

Türkiye’nin Ödemeler Dengesi İstatistikleri ise, IMF’nin 2009 yılında yayımladığı yukarda sözü edilen el kitabı temel alınarak toplanmakta ve her ay düzenli olarak TCMB tarfaından yayınlanmaktadır.

Cari Açık Nedir? Nasıl Hesaplanmaktadır?

Cari Açık, ödemeler dengesindeki cari işlemler hesabının eksi değerde olmasıdır. Cari işlemler hesabı ise aşağıdaki şekilde hesaplanır. Örneğin 2018 Ocak ayı itibariyle cari işlemler hesabı TCMB tarafından şu şekilde verilmiştir:

    2018 Ocak

A- CARİ İŞLEMLER HESABI -7.096

  1. İhracat 13.140
  2. İthalat 20.774Mal Dengesi -7.634
  3. Hizmet Gelirleri 2.765
  4. Hizmet Giderleri 1.846Mal ve Hizmet Dengesi -6.715
  5. Birincil Yatırım Kaynaklı Gelirler 484
  6. Birincil Yatırım Kaynaklı Giderler 963Mal, Hizmet ve Birincil Gelir Dengesi -7.194
  7. İkincil Yatırım Kaynaklı Gelirler 98

Yukarıda görüldüğü üzere devletle arası ithalat ihracat arasındaki fark mal dengesini oluşturmaktadır. Mal dengesini daha ayrıntılı olarak incelediğimizde parasal olmayan altın ve bavul ticareti gibi kalemlerin de ayrıca yer aldığını görebiliriz. Konu ile ilgili daha fazla bilgiyi soru-cevap bölümümüzün cari açık-ödemeler dengesi başlığında bulabilirsiniz.