Ana sayfa Raporlar Ekonomi Raporları ve Gelişmeleri Kısa Vadeli D...

Kısa Vadeli Dış Borç 175,9 Milyar Dolar Oldu

Kısa Vadeli Dış Borç İstatistikleri Gelişmeleri – Mayıs 2019

Aylık periyotlarla TCMB tarafından yayınlanan Kısa Vadeli Dış Borç İstatistikleri, temel olarak şu kaynaklardan derlenmektedir:

100.000 TL Paranız Olsa Nasıl Yatırım Yapardınız? Sanal Para ile Deneyin!

  • Bankaların aylık döviz vaziyeti stokları
  • Özel sektörün yurt dışından sağladığı kredi veri tabanı
  • Ticari kredilere ilişkin Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) ithalat verileri 
  • Merkez Bankası aylık döviz vaziyeti kaynakları

Mayıs sonu itibarıyla, kısa vadeli dış borç stoku, 2018 yıl sonuna göre % 3,3 oranında artışla 120,4 milyar ABD doları olarak gerçekleşmiştir. Bu dönemde, bankalar kaynaklı kısa vadeli dış borç stoku %2,2 oranında azalarak 55,8 milyar ABD doları olurken, diğer sektörlerin kısa vadeli dış borç stoku 10,5 artarak 59,1 milyar ABD doları düzeyinde gerçekleşmiştir.

Bankaların yurtdışından kullandıkları kısa vadeli krediler, 2018 yıl sonuna göre % 8,8 oranında azalarak 10,0 milyar ABD doları seviyesinde gerçekleşmiştir. Banka hariç yurtdışı yerleşiklerin döviz tevdiat hesabı % 3,4 oranında artarak 19,7 milyar ABD doları, yurtdışı yerleşik bankaların mevduatı da % 1,6 oranında azalışla 12,8 milyar ABD doları olarak gerçekleşmiştir. Ayrıca, yurtdışı yerleşiklerin TL cinsinden mevduatları geçen yıl sonuna göre % 5,3 oranında azalışla 13,3 milyar ABD doları seviyesinde gerçekleşmiştir.

Diğer sektörler altında yer alan ithalat borçları, 2018 yıl sonuna göre % 6,4 oranında artarak 42,4 milyar ABD doları seviyesinde gerçekleşmiştir.

Borçlu bazında incelendiğinde, tamamı kamu bankalarından oluşan kamu sektörünün kısa vadeli borcu 2018 yıl sonuna göre % 3,5 oranında artarak 23,3 milyar ABD doları olurken, özel sektörün kısa vadeli dış borcu % 4,0 oranında artarak 91,7 milyar ABD doları olmuştur.

Alacaklı bazında incelendiğinde, özel alacaklılar başlığı altındaki parasal kuruluşlara olan kısa vadeli borçlar yıl sonuna göre % 8,3 oranında azalarak 44,4 milyar ABD doları, parasal olmayan kuruluşlara olan borçlar % 11,0 oranında artarak 75,0 milyar ABD doları düzeyinde gerçekleşmiştir. 2018 yıl sonunda 99 milyon ABD doları olan kısa vadeli tahvil ihraçları % 64,6 oranında azalışla 2019 Mayıs sonu itibarıyla 35 milyon ABD doları olarak gerçekleşmiştir. Aynı dönemde resmi alacaklılara olan kısa vadeli borçlar 977 milyon ABD doları olarak gerçekleşmiştir.

2019 Mayıs sonu itibarıyla, kısa vadeli dış borç stokunun döviz kompozisyonu % 52,3’ü ABD doları, % 29,9’u Euro, % 12,9’u TL ve % 4,9’u diğer döviz cinslerinden oluşmuştur.

2019 Mayıs sonu itibarıyla, orijinal vadesine bakılmaksızın vadesine 1 yıl veya daha az kalmış dış borç verisi kullanılarak hesaplanan kalan vadeye göre kısa vadeli dış borç stoku, 175,9 milyar ABD doları düzeyinde gerçekleşmiştir. Söz konusu stokun 19,2 milyar ABD dolarlık kısmı, Türkiye’de yerleşik bankaların ve özel sektörün yurtdışı şubeleri ile iştiraklere olan borçlarından oluşmaktadır. Borçlu bazında değerlendirildiğinde, toplam stok içinde kamu sektörünün % 18,3, Merkez Bankası’nın % 3,1,  özel sektörün ise % 78,6 oranında paya sahip olduğu gözlenmektedir.

 

Türkiye’deki Şirketlerin Döviz Borcu Ne Kadar?

02 Temmuz 2019 – Merkez Bankasının oluşturduğu aşağıdaki veriler; Türkiye’de finansal kesim dışında (bankalar, aracı kurumlar, leasing-faktoring şirketleri, sigorta şirketleri vb. dışındaki sanayi, imalat, inşaat vb. firmaları kast edilmektedir.) faaliyet gösteren firmaların yurt içi finansal kesim ve yurt dışındaki yerleşiklerle olan işlemlerinden doğan kayıtlarına, döviz varlık ve yükümlülüklerine ve taşıdıkları kur riskine ilişkin göstergeler sağlar. TCMB tarafından açıklanan;

Nisan Ayı Finansal Kesim Dışındaki Firmaların Döviz Varlık ve Yükümlülükleri

Nisan 2019 dönemine ait Finansal Kesim Dışındaki Firmaların Döviz Varlık ve Yükümlülükleri Tablosu değerlendirildiğinde; Mart 2019 değerlerine göre varlıklar 2.289 milyon ABD doları, yükümlülükler 3.230 milyon ABD doları azalmıştır. Net Döviz Pozisyonu ise 188.063 milyon ABD doları olarak gerçekleşmiş ve Mart 2019 dönemine göre 941 milyon ABD doları azalmıştır (Grafik 1)

Nisan 2019 dönemi varlık dağılımı incelendiğinde; bir önceki aya göre yurtiçi bankalardaki mevduat ve yurtdışına doğrudan sermaye yatırımları sırasıyla 2.299 milyon ABD doları ve 71 milyon ABD doları azalırken, ihracat alacakları 114 milyon ABD doları artmış ve sonuç olarak varlıklar 2.289 milyon ABD doları azalmıştır (Grafik 2). Yükümlülük dağılımında ise; bir önceki aya göre yurtiçinden sağlanan nakdi krediler ile yurtdışından sağlanan nakdi krediler sırasıyla 3.493 milyon ABD doları ve 220 milyon ABD doları azalırken, ithalat borçları 483 milyon ABD doları artmış ve bunlara bağlı olarak yükümlülükler 3.230 milyon ABD doları azalmıştır

Yükümlülüklerin vade yapısına bakıldığında; Nisan 2019 döneminde yurtiçinden sağlanan kısa vadeli krediler Mart 2019 dönemine göre 907 milyon ABD doları azalırken, uzun vadeli olanlar ise 2.586 milyon ABD doları azalmıştır. Yurtdışından sağlanan kredilerde ise kısa vadeli olanlar 1.202 milyon ABD doları artarken, uzun vadeli krediler 939 milyon ABD doları azalmıştır (Grafik 4).

Yükümlülükler Vade Dağılımı (Milyon ABD Doları)

Nisan 2019 döneminde kısa vadeli varlıklar 100.662 milyon ABD doları iken, kısa vadeli yükümlülükler 91.707 milyon ABD doları olarak gerçekleşmiştir. Kısa Vadeli Net Döviz Pozisyonu ise 8.955 milyon ABD doları gerçekleşerek Mart 2019 dönemine göre 2.513 milyon ABD doları daha az fazla vermiştir. Kısa vadeli yükümlülüklerin toplam yükümlülükler içindeki payı yüzde 29 düzeyindedir.

Not: 2019 yılı Nisan dönemine ilişkin tablo değerlendirilirken; yurtdışı bankalarda tutulan mevduat verisi ve banka dışı finansal kuruluşlar tarafından kullandırılan kredi verisinin Aralık 2018 itibarıyla, diğer verilerin ise Nisan 2019 itibarıyla güncel olduğu göz önünde bulundurulmalıdır.