Ana sayfa Raporlar Ekonomi Raporları ve Gelişmeleri Bütçe Ekim&#8...

Bütçe Ekim’de 4,9 Milyar TL Açık Verdi

16.10.2020 – Ekim’de vergi geliri artışı desteğiyle bütçe açığı azaldı… Enver Erkan

100.000 TL Paranız Olsa Nasıl Yatırım Yapardınız? Sanal Para ile Deneyin!

Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın açıkladığı Ekim ayı bütçe verilerine göre; Eylül 2020’de 29,7 milyar TRY açık vermiş olan bütçe dengesi Ekim 2020’de 4,9 milyar TRY açık vermiştir. Bütçe geçtiğimiz senenin aynı döneminde ise 14,9 milyar TRY açık vermişti. Aylık Bütçe Gerçekleşmeleri Raporu’nda belirtildiği üzere, Ekim 2019’da 8,1 milyar TRY olan faiz dışı açık, Ekim 2020’de 6,9 milyar TRY faiz dışı fazla olmuştur. Bütçe gelirleri Ekim 2019 – Ekim 2020 arasında %41,9 oranında artarak 92,8 milyar TRY olurken, bütçe giderleri ise aynı dönemde %21,6 artarak 97,7 milyar TRY olmuştur. Benzer dönemde vergi gelirleri, kamu bankaları tarafından yürütülen bir dizi kredi kampanyası aşamalı olarak sona ermeye başlasa bile, ÖTV ve KDV’den elde edilen yüksek gelir sayesinde %40,4 artmış ve 76,6 milyar TRY olmuştur. Faiz hariç bütçe giderleri ise sosyal güvenlik sistemine yapılan ödemeleri de içeren cari transferlerdeki %25’lik artışla %16,9 oranında artarak 85,9 milyar TRY olarak gerçekleşmiştir.

2020 kümülatif verilerine baktığımızda ise; Ocak – Ekim döneminde bütçenin 145,5 milyar TRY açık verdiği görülmüştür. Geçen yılın 10 aylık döneminde 100,7 milyar TRY açık vermiş olan bütçenin geçen yıla göre daha olumsuz bir görüntü sergilediği görülmektedir. Ocak – Ekim 2019’da 12,4 milyar TRY faiz dışı açık verilmişken, bu yıl 25,9 milyar TRY faiz dışı açık gerçekleşmiştir. Bütçe gelirleri Ocak – Ekim 2019 ile Ocak – Ekim 2020 arasında %14,3 artarak 822,2 milyar TRY olurken, bütçe giderleri ise aynı dönemde %18 artarak 967,7 milyar TRY olmuştur. Benzer dönemde vergi gelirlerindeki artış %21,4 olarak gerçekleşerek 655,3 milyar TRY olmuştur. Faiz hariç bütçe giderleri ise %15,9 oranında artışla 848,1 milyar TRY olarak gerçekleşmiştir.

Ekim ayında vergi gelirlerinde görünen güçlü artış, bütçe gelirlerine verdiği destek üzerinden açıkta dönemsel azalmada etkili olmuştur. İktisadi faaliyetin güçlü bir şekilde devam ettiği dönemde, tüketimdeki artış ve artan ithalat vergileri ile beraber dolaylı vergilerden elde edilen gelir de artmıştır. Daha önce ertelenen vergi ödemelerinin de Ekim’de bütçe hesaplarına yansımasının gelirlerdeki artışı desteklediği görülmektedir. Buna karşılık, tek seferlik gelir etkisinin elemine olması, iktisadi faaliyetin desteklenmesi için teşviklerin devam etmesi ve ekonomide salgın veya finansal koşullarda sıkılaşma kaynaklı yavaşlama etkisi bütçe gelirlerini sınırlayabilir. Yeni ekonomi yönetiminin mali disiplin konusundaki yaklaşımı çerçevesinde uygulayacağı yeni dönem politikaları belirleyici etkiye sahip olacaktır. Hükümetin Eylül ayı sonunda açıkladığı Yeni Ekonomi Programı’nda bütçe açığı/GSYH oranı 2020’de %4,9 ve 2021’de %4,3 olarak öngörülmüştü.

 

15.10.2020 – Bütçe Eylül’de 29,7 milyar TRY açık verdi… Enver Erkan yazdı…

Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın açıkladığı Eylül ayı bütçe verilerine göre; Ağustos 2020’de 28,2 milyar TRY fazla vermiş olan bütçe dengesi Eylül 2020’de 29,7 milyar TRY açık vermiştir. Bütçe geçtiğimiz senenin aynı döneminde ise 17,7 milyar TRY açık vermişti. Aylık Bütçe Gerçekleşmeleri Raporu’nda belirtildiği üzere, Eylül 2019’da 5,6 milyar TRY olan faiz dışı açık, Eylül 2020’de 13,5 milyar TRY faiz dışı açık olmuştur. Bütçe gelirleri Eylül 2019 – Eylül 2020 arasında %25,1 oranında artarak 78,9 milyar TRY olurken, bütçe giderleri ise aynı dönemde %34,4 artarak 108,6 milyar TRY olmuştur. Benzer dönemde vergi gelirleri, kamu bankaları tarafından yürütülen bir dizi kredi kampanyasının artırdığı ev ve otomobil satışlarının etkisiyle %29,9 artmış ve 68,3 milyar TRY olmuştur. Faiz hariç bütçe giderleri ise Eylül ayında 44,6 milyar TRY’ye ulaşan cari transferlerdeki %37,8’lik sıçramayla %34,5 oranında artarak 92,4 milyar TRY olarak gerçekleşmiştir.

2020 kümülatif verilerine baktığımızda ise; Ocak – Eylül döneminde bütçenin 140,6 milyar TRY açık verdiği görülmüştür. Geçen yılın 9 aylık döneminde 85,8 milyar TRY açık vermiş olan bütçenin geçen yıla göre daha olumsuz bir görüntü sergilediği görülmektedir.

Ocak – Eylül 2019’da 4,3 milyar TRY faiz dışı açık verilmişken, bu yıl 32,8 milyar TRY faiz dışı açık gerçekleşmiştir. Bütçe gelirleri Ocak – Eylül 2019 ile Ocak – Eylül 2020 arasında %11,6 artarak 729,4 milyar TRY olurken, bütçe giderleri ise aynı dönemde %17,6 artarak 870 milyar TRY olmuştur. Benzer dönemde vergi gelirlerindeki artış %19,3 olarak gerçekleşerek 578,7 milyar TRY olmuştur. Faiz hariç bütçe giderleri ise %15,8 oranında artışla 762,2 milyar TRY olarak gerçekleşmiştir.

Merkezi yönetim bütçesi, Ağustos ayında ekonomideki normalleşmeyle büyüyen iç talebin vergi gelirlerini artırmasının etkisiyle fazla vermişti. Sosyal güvenlik ödemelerini de içeren cari transferlerin harcamaları artırıcı etkisiyle bütçe Eylül ayında açık verdi. Ekonomiye verilen destekler devam ediyor, teşvik önlemlerinin ise aşamalı olarak kaldırılması ekonomide yavaşlamaya neden olacak görünüyor. Salgının etkilerinin devam edip etmeyeceği veya artıp artmayacağı durumu bunda belirleyici etkiye sahip olacaktır. Buna karşılık; finansal koşullardaki sıkılaşma çerçevesinde azalan iç talep vergi gelirlerindeki artışın sürekli olmayacağını gösteriyor. Bu nedenle bütçe performansı geçen yıla göre daha olumsuz kalacaktır. Yeni Ekonomik Programı’na göre, bütçe açığı/GSYH 2020’de %4,9 ve 2021’de %4,3 olarak öngörülüyor.

 

 

Bütçe Ağustos’da Fazla Verdi

16.09.2020 – Hazine ve Maliye Bakanlığı Ağustos ayı bütçe verilerini açıkladı. Temmuz 2020’de 29,7 milyar TRY açık vermiş olan bütçe dengesi Ağustos ayında 28.2 milyar TL fazla vermiştir.

Ağustos merkezi yönetim bütçesi 28,2 milyar TL fazla verirken, faiz dışı fazla 40,1 milyar TL olarak gerçekleşti. Geçen senenin aynı ayında ise bütçe dengesi ve faiz dışı denge tarafında sırasıyla 0,6 milyar TL ve 11,4 milyar TL fazla kaydedilmişti. Ağustos’ta Giderler tarafında %14 oranında düşüş yaşanırken, gelirlerde yıllık %15 artış yaşandığı görülüyor. Ağustos verileri ile beraber bakıldığında 12 aylık bütçe açığı 194 milyar TL’den (GSYİH’nin %4,4’üi) 166,5 milyar TL’ye (GSYİH’nin %3,7’si), faiz dışı açık ise 80 milyar TL’den (GSYİH’nin %1,7’si), 44,3 milyar TL’ye (GSYİH’nin %1’i) iyileşme kaydetti.

Ağustos ayında vergi gelirlerinde %48 gibi oldukça güçlü bir performans dikkat çekti. Vergi-dışı gelirler ise %68 oranında gerileme kaydederken toplam gelir kalemindeki yıllık artış %15 oranında gerçekleşmiş oldu. Ağustos ayında olumlu bütçe performansı tarafında en dikkat çekici unsur ise faiz dışı harcamalarda yaşanan %17,4 oranındaki yıllık gerileme oldu.

Ekonomi yönetiminin Eylül ayının son haftasında Yeni Ekonomi Programını açıklaması bekleniyor. Burada 2020 bütçe gerçekleşme tahminlerinin yanı sıra gelecek yıllardaki bütçe tahminleri yakından takip edilecek.

Ağustos’ta kuvvetli bütçe görünümü….Oyak Yatırım

Ağustos ayında bütçe dengesi 28.2 milyar TL fazla vererek geçen senenin aynı ayındaki 0.6 milyar TL’lik fazlaya kıyasla oldukça güçlü bir görünüm sergiledi. Faiz dışı denge ise geçen sene Ağustos’taki 11.4 milyar TL’ye karşılık 40.1 milyar TL fazla verdi. Bu olumlu performansta geçen seneye göre reel bazda %32.2 artan vergi gelirlerine karşılık faiz dışı giderlerin %26.1 gerileme göstermesi etkili oldu. Kurumlar vergisi Ağustos ayında da zayıf seyrederek %5.8’lik reel düşüş gösterse de KDV ve ÖTV gelirleri %40.1 ve %49.5 büyüme gösterdi. Ayrıca %23.6 büyüme gösteren ithalat üzerinden alınan KDV de bütçe dengesinin bu denli yüksek fazla vermesine katkıda bulundu. Giderler tarafında ise yatırımlar %46.7 daralırken cari transferlerde düşüş %39.0 oldu. Salgın sonrası teşviklerin devam ettiği bu dönemde cari transferlerde düşüşün önümüzdeki aylarda yerini yeniden artışa bırakabileceğini, gelirler tarafında ise konut kredisi indirimleri ve diğer teşviklerin yarattığı tüketim harcamalarının tetiklediği KDV ve ÖTV artışlarının aynı hızda devam etmeyebileceğini düşünüyoruz. Bu doğrultuda 12 aylık toplam bazda 194.1 milyar TL’den 166.5 milyar TL’ye gerileyen ve tahmini GSYH’nin %3.6’sına gelen bütçe açığının önümüzdeki aylarda artmasını bekliyoruz.

 

Enver Erkan, Temmuz ayı bütçe verilerini değerlendirdi:

17.08.2020 – Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın açıkladığı Temmuz ayı bütçe verilerine göre; Haziran 2020’de 19,4 milyar TRY açık vermiş olan bütçe dengesi Temmuz 2020’de 29,7 milyar TRY açık vermiştir. Bütçe geçtiğimiz senenin aynı döneminde ise 9,9 milyar TRY fazla vermişti. Aylık Bütçe Gerçekleşmeleri Raporu’nda belirtildiği üzere, Temmuz 2019’da 17,6 milyar TRY olan faiz dışı fazla, Temmuz 2020’de 21,2 milyar TRY faiz dışı açık olmuştur. Bütçe gelirleri Temmuz 2019 – Temmuz 2020 arasında %7,4 oranında azalarak 86,5 milyar TRY olurken, bütçe giderleri ise aynı dönemde %39,1 artarak 116,2 milyar TRY olmuştur. Benzer dönemde vergi gelirleri, ekonominin normalleşmesi ve iç talepteki artış çerçevesinde, hükümetin kurumlar vergisi ve gelir vergisi tahsilatlarını ertelemesine rağmen %30,3 artmış ve 76 milyar TRY olmuştur. Faiz hariç bütçe giderleri ise pandeminin işletmelere ve bireysellere olan hasarının azaltılması amacıyla devreye konulan ekonomik önlem ve teşviklerin etkisiyle %42,2 oranında artışla 107,8 milyar TRY olarak gerçekleşmiştir.

Kaynak: Hazine ve Maliye Bakanlığı, Bloomberg

2020 kümülatif verilerine baktığımızda ise; Ocak – Temmuz döneminde bütçenin 139,1 milyar TRY açık verdiği görülmüştür. Geçen yılın 7 aylık döneminde 68,7 milyar TRY açık vermiş olan bütçenin geçen yıla göre daha olumsuz bir görüntü sergilediği görülmektedir. Ocak – Temmuz 2019’da 10,2 milyar TRY faiz dışı açık verilmişken, bu yıl 59,4 milyar TRY faiz dışı açık gerçekleşmiştir. Bütçe gelirleri Ocak – Temmuz 2019 ile Ocak – Temmuz 2020 arasında %9,2 artarak 541,9 milyar TRY olurken, bütçe giderleri ise aynı dönemde %20,5 artarak 681,1 milyar TRY olmuştur. Benzer dönemde vergi gelirlerindeki artış %12,5 olarak gerçekleşerek 412 milyar TRY olmuştur. Faiz hariç bütçe giderleri ise %18,7 oranında artışla 601,4 milyar TRY olarak gerçekleşmiştir.

Pandeminin etkileri halen geçerli olmakla beraber, Temmuz ayı ile beraber ekonomide normalleşme adımlarının atılması ve iç talepte meydana gelen güçlenmenin etkisiyle vergi gelirleri artarken, uzatılan ekonomik teşvikler ve yardımlarla artan hükümet harcamaları bütçe açığında etkili olmaktadır. Salgının kontrol altına alınması sürecinde bu ekonomik teşviklerin devam etmesi beklentisi ve iç piyasada faizlerde meydana gelen artışla iç talebin yeniden baskılanacak olması bütçe açığının büyümesinde veya yüksek kalmasında etkili olabilir. Salgına dair 2. dalga belirsizliği ile beraber, işletmelerin de durumuna ve talebine göre teşviklerin ne kadar uzatılabileceğinin belirsiz olması, bütçe üzerindeki harcama artışı etkisinin de süresinin belli olmamasına neden olmaktadır.