Ana sayfa Raporlar Ekonomi Raporları ve Gelişmeleri BETAM: Son 3 ...

BETAM: Son 3 Genel Seçimde Oy Geçişlerinin Anatomisi

Son 3 Genel Seçimde Oy Geçişlerinin Anatomisi

Seyfettin Gürsel[1] ve Uğurcan Acar[2] 

Yönetici Özeti

Son 3 yılda Türkiye 3 genel seçim yaşadı: 7 Haziran 2015, 1 Kasım 2015 ve 24 Haziran 2018.

Bu seçimlerden birinci parti olarak çıkan Adalet ve Kalkınma Partisi’nin (AKP) oy oranında büyük dalgalanmalar oldu. 7 Haziran’da yüzde 40,9 düzeyinde kalan AKP olağanüstü koşullarda gerçekleşen 1 Kasım seçimlerinde yüzde 49,5 ile zirve yaptı. 24 Haziran’da ise yüzde 41,9 ile 3 yıl önceki düzeyine geriledi. Milliyetçi Hareket Partisi’nin (MHP) oy oranı ise önce yüzde 16,3’den 11,9’a düştü ardından son seçimde İyi Parti’nin (İYİP) siyaset sahnesine çıkışına rağmen yüzde 10,9’da tutunmayı başardı. CHP’nin ülke genelinde oy oranı fazla değişmeyerek yüzde 25 civarında kaldı. HDP ise 3 yıl önce yüzde 13,1 ile zirve yaparken 1 Kasım’da yüzde 10,8’e geriledi. 24 haziranda ise oranını yüzde 11,7’ye yükseltti.

Ülke geneli oy oranları itibariyle bu gelişmeler iller düzeyinde irdelendiğinde seçmen geçişlerine dair çok daha farklı ve karmaşık dinamikler ortaya çıkıyor. Bu araştırma notunda partilerin iller düzeyinde oy oranlarındaki değişimlerini dikkate alarak seçmen geçişlerine dair başlıca gözlemlere odaklanıyoruz. Bu gözlemlerden ilki Doğu ve Güneydoğu’da AKP’nin büyük bir çıkış gerçekleştirirken HDP’nin gerilemekte olduğudur. Diğer yandan, bu bölge dışında AKP’nin kimi illerde daha ölçülü bir çıkış yaşarken kimi illerde, özellikle Orta Anadolu’da, düşüşe geçtiği görülmektedir. Bu zıt yönlü değişimlerin kaynaklarını iller düzeyindeki diğer partilerin oy dağılımlarının izin verdiği ölçüde belirlemeye çalışıyoruz. Bir üçüncü gözlem HDP’ye yönelik stratejik oyların Ege kıyısı illerde ve Trakya’da belirgin ölçüde ortaya çıktığı ve beklendiği gibi CHP’den kaynaklandığı şeklindedir. Son olarak CHP’nin Ege ve Karadeniz illerinde yaşadığı büyük oy kayıplarını ele alıyoruz.

Giriş

24 Haziran’da cumhurbaşkanlığı ile birlikte milletvekili seçimleri yapıldı. Cumhurbaşkanlığı seçiminde oyların adaylar arasındaki dağılımında üstünde durmaya değer bir şey olduğunu düşünmüyoruz. Buna karşılık parlamento seçiminde çok daha karmaşık bir tablo ile karşı karşıyayız. Üç yıl içinde 3 genel seçim yapıldı. Bu seçimlerde partilerin ülke genelinde oy oranları Tablo 1’de gösteriliyor. Salt bu oy oranlarını dikkate alarak bir ilk yaklaşım olarak şu gözlemleri kolaylıkla yapabiliriz: AKP son derece istisnai koşullarda yapılan 1 Kasım 2015 seçimlerinde oy oranını zirveye taşıdıktan sonra 24 Haziran’da üç yıl öncesi oy oranına geri dönmüş görünüyor. MHP ve HDP’nin 1 Kasım’a kıyasla aşağı yukarı seçmen desteklerini korudukları ama 7 Haziran’a kıyasla büyük oy kayıplarına maruz kaldıkları gözlemleniyor. MHP’nin siyaset sahnesinin yeni aktörü İYİP’e önemli miktarda seçmen kaybettiği, HDP’nin de 1 Kasım travmasının üstesinden gelemediği, barajı geçmesi için verilen stratejik oylarla 1 yüzde puan kadar oy oranını arttırdığı söylenebilir. CHP’nin ise istikrarlı bir şekilde yüzde 25’i hemen hemen koruduğu, ancak bir miktar HDP’ye (stratejik oylar) bir miktar da İYİP’e seçmen kaybettiği kestirilebilir.

 Tablo 1: Son 3 Genel Seçimin Sonuçları

AKP CHP MHP HDP İYİP
7 Haziran 2015 40.9% 25% 16.3% 13.1%
1 Kasım 2015 49.5% 25.3% 11.9% 10.8%
24 Haziran 2018 41.9% 22.5% 10.9% 11.7% 9.9%

Oysa, bu genel gözlemler iller düzeyine inildiğinde geçerliklerini büyük ölçüde yitirmekte, partilerin seçmen kazanç ve kayıplarının bölgeler bazında son derece asimetrik bir görünüm sergilediği anlaşılmaktadır. Bu araştırma notunda iller düzeyinde partiler arası oy dağılımlarının nasıl değiştiğini ve mevcut bilgiler ışığında bu değişimler hakkındaki yorumlarımızı paylaşmak istiyoruz.

Doğu ve Güneydoğu’da ilerleyen AKP, gerileyen HDP

24 Haziran seçimlerinin en çarpıcı ve beklenmedik sonuçlarının başında, Kürt nüfusun yoğun olarak yaşadığı Doğu ve Güneydoğu illerinde AKP’nin 7 Haziran 2015 seçimlerine kıyasla istisnasız tüm bu illerde oylarını büyük ölçülüde artırması gelmektedir. Ülke genelinde üç yıl önce yüzde 40,9, 24 Haziran’da da yüzde 41,9 oy alan AKP Tablo 2’de yer alan illerde oylarını yüzde 13 ile yüzde 100 arasında arttırmıştır. AKP en yüksek oy artışını (iki kat) Hakkari’de sağlamıştır. Diyarbakır’da artış yüzde 50’ye Tunceli’de yüzde 30’a yakındır (Tablo 2).

AKP’nin bu artışı HDP’den sağladığı açıkça görülmektedir. Daha kapsamlı bir görünüm için

Harita 1 ve 4 incelenebilir. Dahası HDP’nin 1 Kasım seçimlerine kıyasla da iki istisna dışında bu bölgede ciddi ölçüde oy kaybettiği görülmektedir. 7 Haziran 2015’den 1 Kasım 2015’e HDP’nin oy kaybı bu dönemde yaşanan travmalar nedeniyle açıklanabilirken, 1 Kasım’dan sonra oy kaybının neden devam ettiği açıklanmayı beklemektedir. Ne Barzani’nin bağımsızlık girişimine verilen resmi tepkinin ne de Kuzey Suriye’de PYD varlığına yönelik siyasetin bu bölgede AKP’ye yönelik seçmen desteğini olumsuz etkilemediği anlaşılmaktadır. Umarız daha fazlasını 24 Haziran sonuçlarına dair ilerde yayınlanacak araştırmalardan öğreniriz.

Tablo 2: Doğu ve Güneydoğu illerinde AKP ve HDP’nin Oy Değişimi

AKP HDP
7 Haziran 2015 24 Haziran 2018 24 Haz / 7 Haz 7 Haziran 2015 1 Kasım 2015 24 Haziran 2018
Hakkari 9.7% 20.1% 2.07 84.9% 82.0% 70.2%
Şırnak 9.7% 18.2% 1.87 83.8% 83.7% 70.2%
Iğdır 11.7% 20.7% 1.77 55.9% 51.7% 44.2%
Ağrı 16.6% 28.8% 1.73 76.9% 66.8% 62.2%
Van 20.1% 31.8% 1.58 73.6% 64.3% 59.3%
Mardin 19.9% 30.4% 1.53 72.1% 67.0% 59.3%
Diyarbakır 14.8% 21.5% 1.45 77.7% 71.4% 65.5%
Bitlis 31.4% 44.8% 1.43 59.4% 48.6% 42.5%
Kars 27.2% 37.9% 1.39 43.5% 34.0% 31.9%
Ardahan 26.8% 37.2% 1.39 30.1% 22.1% 23.4%
Siirt 28.7% 39.0% 1.36 64.7% 57.2% 51.1%
Batman 18.9% 24.9% 1.32 71.4% 66.8% 62.1%
Muş 24.9% 32.4% 1.30 70.2% 60.6% 54.5%
Tunceli 11.5% 14.7% 1.28 60.0% 54.8% 51.0%
Bingöl 47.0% 55.3% 1.18 40.5% 29.1% 26.8%
Şanlıurfa 46.8% 52.7% 1.13 38.1% 28.2% 29.0%

AKP’nin son 3 yılda seçmen desteğini arttırdığı diğer iller

24 Haziran’da AKP’nin Kürt nüfusun yoğun olduğu illerin dışında oylarını 7 Haziran 2015’e kıyasla nispeten belirgin ölçüde (yüzde 6 ile 20 aralığında) arttırdığı 22 ilin dökümü Tablo 3’te verilmektedir. İYİP’in siyaset sahnesine çıktığı ve çoğunda nispeten yüksek oy aldığı bu illerde AKP’nin seçmen desteğini arttırmış olması sorgulanmaya değer. Tablo 3’de MHP ve İYİP’in 24 Haziran toplam oy oranları bu 22 ilin çoğunda (17 il) 7 Haziran’da MHP’nin aldığı oya oldukça yakındır. Bu illerde üç sağ parti arasında çok yönlü geçişler olduğu muhakkaktır ama sonuçta bu oy transferlerinin birbirini dengelediği anlaşılmaktadır.

Tablo 3: Doğu ve Güneydoğu illeri hariç, AKP’nin oy oranını arttırdığı iller ve MHP’nin oy değişimleri ile İYİP’in oy oranı

AKP MHP İYİP
7 Haziran 2015 24 Haziran 2018 24 Haz / 7 Haz 7 Haziran 2015 24 Haziran 2018 24 Haziran 2018
Zonguldak 38.3% 46.0% 1.20 16.3% 10.9% 7.8%
Sinop 47.5% 55.3% 1.16 16.8% 7.2% 9.3%
Edirne 24.8% 28.6% 1.15 15.6% 5.1% 15.6%
Bilecik 37.6% 43.3% 1.15 25.4% 9.3% 14.1%
Adana 30.4% 34.6% 1.14 23.1% 11.8% 12.2%
Uşak 38.3% 43.5% 1.14 27.4% 10.6% 12.7%
Kırklareli 23.7% 26.9% 1.14 21.1% 4.9% 16.3%
Bartın 41.6% 47.0% 1.13 18.0% 17.0% 5.8%
Karabük 48.0% 53.8% 1.12 27.2% 13.6% 12.2%
Yalova 39.7% 44.1% 1.11 19.2% 7.8% 9.8%
Tekirdağ 31.6% 34.7% 1.10 15.0% 7.6% 11.7%
Aydın 29.7% 32.5% 1.09 17.9% 8.1% 14.8%
Gaziantep 47.0% 51.4% 1.09 17.8% 12.7% 6.7%
Manisa 37.1% 40.2% 1.08 23.4% 11.5% 13.6%
Mersin 26.4% 28.6% 1.08 24.5% 12.8% 13.6%
Çanakkale 34.6% 37.4% 1.08 19.8% 6.9% 16.8%
Isparta 44.2% 47.8% 1.08 26.7% 13.1% 18.4%
İzmir 26.8% 28.7% 1.07 13.6% 6.3% 10.9%
Kastamonu 48.7% 52.2% 1.07 26.8% 20.1% 9.3%
Eskişehir 36.2% 38.8% 1.07 16.7% 9.9% 13.2%
Afyonkarahisar 52.3% 55.4% 1.06 25.1% 14.0% 13.4%
Balıkesir 39.1% 41.4% 1.06 20.0% 7.6% 14.7%

NOT: Tüm iller için ekteki tabloya bakınız.

MHP ile İYİP’in 24 Haziran toplam oylarının 7 Haziran MHP oylarını belirgin ölçüde aştığı diğer 5 il Tekirdağ, Aydın, Çanakkale, Isparta ve Eskişehir’dir. Soru şudur: Üç sağ partinin toplam oy oranı hangi partiden seçmen devşirilerek artmıştır? Yanıt aslında bellidir. Böyle bir transfer ancak CHP’den kaynaklanabilir. Nitekim rakamlar bu öngörüyü teyit etmektedir. “CHP’nin oy kaybının fazla olduğu iller” tablosunda (Tablo 6) bu 5 il yerini almıştır. Ayrıca ekteki Harita 1 ve 2 incelendiğinde bu olgu gözlemlenebilir.

AKP’nin düşüşte olduğu iller

1 Kasım seçimlerinin istisnai koşullarda yapıldığını ve bu nedenle AKP’nin bu seçimde oy oranını geçici olarak yüzde 49’a yükselttiğini hatırlatmıştık. AKP’nin seçmen desteğinde tarihsel eğilimi gözlemlemek için 24 Haziran’ı 7 Haziran ile karşılaştırmanın bu bakımdan daha doğru olduğunu düşünüyoruz. Önceki iki bölümde AKP’nin Doğu ve Güneydoğu’da seçmen desteğini büyük ölçüde, ayrıca 22 ilde de hatırı sayılır ölçüde arttırdığını gördük. Ancak 23 ilde düşüşte olduğu görülüyor (Tablo 4). Bu illerden 12’sinde oy kaybı yüzde 5 ve üzerinde.

AKP seçmeninin hangi partilere geçiş yaptığını kestirmek için daha alt kırılımlarda oy dağılımlarına bakmak gerekiyor. Bununla birlikte Tablo 4’te MHP ve İYİP oyları bu 12 il için incelendiğinde kabaca iki gurubun temayüz ettiği söylenebilir. Birinci grup İYİP’in nispeten yüksek oy aldığı Kırıkkale (13,7), Osmaniye (13,4) ve Niğde (11,8) illerinden oluşmaktadır. Bu illerde AKP’nin kaybettiği seçmenlerin ağırlıklı olarak İYİP’i desteklediği kestirilebilir. Diğer 9 ilde (Erzincan, Konya, Yozgat, Ordu, Malatya, Düzce, Adıyaman, Hatay, Sivas) ise AKP’nin MHP lehine seçmen kaybına uğradığı söylenebilir.

AKP’nin düşüte olduğu illerin tam listesine bakıldığında 24 Haziran’da seçmen tercihlerinde çok farklı ve yeni bir siyasal dinamiğin uç verdiği dikkat çekmektedir. İYİP’in MHP’nin bir ölçüde rakibi olarak partiler arenasına dahil olmasına rağmen MHP 8 ilde üç yıl öncesine kıyasla oylarını artırmıştır. Bu iller oy artış oranlarına göre şöyle sıralanmaktadır: Adıyaman (%114), Rize (%53), Malatya (%41), Ordu (%32), Düzce (%20), Erzincan (%13), Sivas (%6) ve Hatay (%4). Harita 1 incelendiğinde AKP’nin uzun dönem eğilimi itibariyle Orta Anadolu’da sorunlar yaşamakta olduğu görülmektedir. Bu olgunun daha derinlemesine incelenmesi elzemdir. 

Tablo 4: AKP’nin oy oranının azaldığı iller

AKP MHP İYİP
7 Haziran 2015 24 Haziran 2018 24 Haz / 7 Haz 7 Haziran 2015 24 Haziran 2018 24 Haziran 2018
Kırıkkale 50.6% 43.7% 0.86 28.4% 24.2% 13.7%
Erzincan 49.2% 44.8% 0.91 16.5% 18.6% 4.2%
Konya 65.1% 59.4% 0.91 16.3% 15.5% 9.0%
Niğde 47.9% 43.8% 0.91 25.2% 20.8% 11.8%
Yozgat 58.1% 53.4% 0.92 27.5% 24.7% 7.4%
Ordu 52.9% 48.8% 0.92 12.8% 16.9% 8.5%
Malatya 58.4% 53.9% 0.92 11.4% 16.1% 4.3%
Osmaniye 39.1% 36.3% 0.93 40.4% 31.7% 13.4%
Düzce 59.2% 56.1% 0.95 15.6% 18.7% 6.7%
Adıyaman 58.0% 55.1% 0.95 4.3% 9.2% 5.3%
Hatay 38.1% 36.2% 0.95 13.9% 14.4% 6.5%
Sivas 57.5% 54.7% 0.95 18.0% 19.0% 6.8%
Bayburt 60.0% 57.5% 0.96 31.5% 27.4% 6.2%
Çorum 54.3% 52.0% 0.96 17.6% 14.0% 8.4%
Kahramanmaraş 60.8% 58.5% 0.96 19.7% 16.3% 9.6%
Aksaray 58.3% 56.2% 0.96 29.9% 20.6% 10.5%
Karaman 55.4% 53.5% 0.97 22.5% 15.0% 11.5%
Kayseri 52.4% 50.6% 0.97 27.4% 21.5% 11.0%
Tokat 51.6% 49.9% 0.97 21.7% 16.4% 9.3%
Ankara 41.4% 40.4% 0.98 17.8% 13.1% 12.1%
Rize 66.4% 64.9% 0.98 8.1% 12.4% 6.0%
Samsun 52.9% 52.0% 0.98 17.7% 16.2% 10.9%
Antalya 35.3% 35.0% 0.99 21.7% 10.1% 16.9%

Adıyaman’da MHP desteğinde ortaya çıkan olağanüstü artışı vesile edip bu araştırma notunda yer vermediğimiz bir gelişmeyi kısaca not etmek isteriz. 24 haziranda MHP Doğu ve Güneydoğu illerinde oylarını oransal olarak aynı Adıyaman’da olduğu gibi çok büyük ölçüde artırmıştır. Artış oranlarının yüksekliği elbette MHP’nin bu bölgede yüzde 4,3 olan Adıyaman oy oranından da düşük oranlara sahip olmasından kaynaklanmaktadır; az sayıda oy miktarı iki katına çıktığında artış oranı yüzde 100’e ulaşır. Yine de bu bölgede sayıca az da olsalar hangi tür seçmenlerin MHP’ye oy verdiği araştırılmalıdır. MHP oy oranları için Ek tabloya bakılabilir. 

HDP’ye yönelik stratejik oylar

24 Haziran seçimleri öncesinde çok tartışılan konulardan biri de HDP’nin seçim barajını geçip geçemeyeceği idi. Geçemediği durumda gerek parlamento aritmetiği gerekse siyasal gelişmeler açısından ortaya çıkacak sonuçlar belliydi; Cumhur ittifakı cenahında böyle bir sonuç hararetle arzulanırken, muhalefet cenahında kaygıyla karşılanıyordu. Bu koşullarda birinci tercihi HDP olmayan ama bu partinin barajı geçmesi için stratejik oy kullanma eğilimi giderek yaygınlaştı. Ama ne kadar etkili olacağı bilinmiyordu. Tablo 5 Ege kıyısı illerde ve Trakya’da stratejik oy kullanımının oldukça yaygın ölçüde gerçekleştiğini bariz şekilde kanıtlıyor.

Önce üç olguyu hatırlatalım: 1) 24 Haziran’da HDP 1 Kasım 2015’e kıyasla yaklaşık 1 yüzde puan daha fazla oy aldı. 2) 24 Haziran’da HDP oy oranı 7 Haziran 2015’e kıyasla 1,4 yüzde puan daha düşük. 3) HDP’nin oy deposu Doğu ve Güneydoğu’da oyları sadece 7 Haziran’dan 1 Kasım’a değil, 1 Kasım’dan 24 Haziran’a da büyük ölçüde azaldı (Tablo 1). Oysa Tablo 5 Ege kıyısı ve Trakya illerinde HDP’nin oylarının 1 Kasım’a kıyasla artmakla kalmadığı, ki bu beklenen bir gelişmeydi, oylarının ülke genelinde zirve yaptığı 7 Haziran’a kıyasla da sistematik olarak arttığını göstermektedir. 

Tablo 5: Kıyı Ege’de CHP ve HDP’nin oy değişimleri

CHP HDP
7 Haziran 2015 1 Kasım 2015 24 Haziran 2018 7 Haziran 2015 1 Kasım 2015 24 Haziran 2018
Aydın 40.1% 40.2% 33.9% 9.1% 7.3% 9.4%
Balıkesir 33.7% 34.1% 30.4% 3.5% 2.7% 4.3%
Çanakkale 39.0% 38.9% 33.9% 3.1% 2.5% 3.8%
Edirne 52.9% 55.9% 45.4% 3.1% 2.5% 3.7%
İzmir 44.8% 45.9% 41.3% 10.5% 8.9% 11.5%
Kırklareli 49.4% 54.7% 47.5% 2.7% 2.3% 3.4%
Muğla 45.1% 47.5% 40.9% 5.5% 4.4% 6.7%
Tekirdağ 43.9% 44.9% 38.2% 5.9% 4.7% 6.6%

Stratejik oyların kaynağı tahmin edileceği gibi CHP’dir. Ancak Tablo 5’de görüldüğü gibi CHP’nin oy kayıpları bu illerde HDP’ye verilen stratejik oyların çok üzerindedir. Dahası CHP sadece Ege kıyılarında ve Trakya’da değil başka illerde de önemli oy kayıpları yaşamıştır. Son olarak bu illere odaklanmak istiyoruz.

CHP’nin düşüşte olduğu iller

İlk yaklaşımda CHP’nin 1 Kasım’a kıyasla 24 Haziran’da sınırlı ölçüde (2,8 yüzde puan) daha az oy aldığı, bu kaybın da büyük ölçüde HDP’ye verilen stratejik oylarla açıklanabileceği söylenebilir. Ancak gördüğümüz gibi HDP’ye yönelik stratejik oyların CHP’nin Ege ve Trakya’daki oy kayıplarını açıklayamayacak kadar az miktarda olduğu ayrıca CHP’nin başka illerde de ciddi oy kayıplarına maruz kaldığı gözlemleniyor.

Tablo 6’da CHP’nin son 3 yılda belirgin ölçüde oy yitirdiği 13 il yer alıyor. Bu iller çok net biçimde iki coğrafyada kümelenmiş durumdalar: Ege ve Karadeniz. Oransal olarak CHP oy kayıpları yüzde 15 ile yüzde 30 arasında değişiyor. İlk akla gelen soru elbette bu seçmenlerin nereye gittiğidir. En kestirme yanıt, geleneksel merkez sağın seküler seçmenlerine özellikle Ege bölgesinde talip olan İYİP’in bu seçmenleri CHP’den geri aldığıdır. Tablo 6’da İYİP’in Ege illerinde Türkiye ortalamasının çok üzerinde oy aldığı açıkça görülmektedir. Ayrıca İYİP’in bu illerde MHP’den de önemli miktarda seçmen devşirdiği barizdir (Ek tablo). AKP’den seçmen devşirip devşirmediği ise, ki sınırlı miktarda olduğu tahmin edilebilir, ancak daha mikro düzeyde analizlerle anlaşılabilir.

Tablo 6: CHP oy kaybının fazla olduğu iller

CHP İYİP
7 Haziran 2015 24 Haziran 2018 24 Haziran 2018
Aydın 40.1% 33.9% 14.8%
Burdur 27.1% 20.2% 19.9%
Çanakkale 39.0% 33.9% 16.8%
Denizli 34.8% 28.1% 16.5%
Edirne 52.9% 45.4% 15.6%
Eskişehir 38.8% 32.3% 13.2%
Isparta 22.1% 16.5% 18.4%
Ordu 28.2% 22.7% 8.5%
Rize 18.9% 13.0% 6.0%
Samsun 23.0% 17.3% 10.9%
Tekirdağ 43.9% 38.2% 11.7%
Zonguldak 38.5% 30.8% 7.8%
Bartın 30.2% 25.5% 5.8%

Karadeniz illerinde ise CHP’nin kayıplarını İYİP etkisi ile açıklamak ne kadar mümkündür bilemiyoruz. Bu illerde İYİP Türkiye ortalamasının çok altında oy almıştır; tek istisna Samsun’dur ama bu ilde İYİP oy oranı ülke ortalamasının sadece 1 yüzde puan üzerindedir. Diğerlerinde yüzde 5,8 ile 8,5 arasında değişmektedir. Kabaca İYİP oylarının CHP kayıplarına hemen hemen karşılık geldiği görülmektedir. Ancak İYİP seçmenlerinin çok büyük ölçüde CHP’den geldiği de düşünülemez. İYİP AKP’den ve MHP’den de seçmen devşirmiş olmalıdır. Dolayısıyla, bu illerde CHP’den AKP’ye oy transferi olup olmadığı (Harita 1), olduysa bunun nedenleri araştırılmaya değerdir.   

7 Haziran 2015 – 24 Haziran 2018 seçimlerinde haritalarla oy değişimleri

Harita 1: AKP oy değişimleri, 7 Haziran 2015 – 24 Haziran 2018 (Yüzde Puan)

 Harita 2: CHP oy değişimleri, 7 Haziran 2015 – 24 Haziran 2018 (Yüzde Puan)

Harita 3: HDP oy değişimleri, 7 Haziran 2015 – 24 Haziran 2018 (Yüzde Puan)

Harita 4: MHP oy değişimleri, 7 Haziran 2015 – 24 Haziran 2018 (Yüzde Puan)

Ek Tablo: Partilerin Son 3 Seçimdeki Oyları

AKP MHP
7.Haz.15 1.Kas.15 24.Haz.18 7.Haz.15 1.Kas.15 24.Haz.18
Türkiye 40.9% 49.5% 41.9% 16.3% 11.9% 10.9%
Adana 30.4% 37.3% 34.6% 23.1% 19.3% 11.8%
Adıyaman 58.0% 69.1% 55.1% 4.3% 3.1% 9.2%
Afyon 52.3% 63.2% 55.4% 25.1% 16.7% 14.0%
Ağrı 16.6% 27.8% 28.8% 2.7% 1.7% 2.5%
Amasya 45.9% 51.7% 47.0% 22.6% 20.2% 12.4%
Ankara 41.4% 49.0% 40.4% 17.8% 14.0% 13.1%
Antalya 35.3% 41.7% 35.0% 21.7% 17.3% 10.1%
Artvin 39.1% 45.5% 40.5% 22.6% 13.3% 10.2%
Aydın 29.7% 34.4% 32.5% 17.9% 15.5% 8.1%
Balıkesir 39.1% 45.8% 41.4% 20.0% 14.6% 7.6%
Bilecik 37.6% 46.6% 43.3% 25.4% 13.9% 9.3%
Bingöl 47.0% 64.4% 55.3% 3.0% 1.9% 5.9%
Bitlis 31.4% 44.1% 44.8% 4.0% 2.1% 4.1%
Bolu 51.9% 62.6% 52.1% 15.9% 10.8% 14.9%
Burdur 43.1% 50.7% 43.2% 22.9% 19.4% 12.5%
Bursa 44.0% 54.0% 46.2% 17.5% 12.2% 10.7%
Çanakkale 34.6% 40.2% 37.4% 19.8% 15.4% 6.9%
Çankırı 59.2% 68.7% 59.2% 28.2% 21.3% 19.6%
Çorum 54.3% 61.2% 52.0% 17.6% 12.2% 14.0%
Denizli 39.8% 45.8% 40.7% 18.1% 14.5% 9.2%
Diyarbakır 14.8% 22.3% 21.5% 1.2% 0.8% 1.4%
Edirne 24.8% 27.8% 28.6% 15.6% 10.6% 5.1%
Elazığ 52.9% 66.5% 54.6% 20.6% 13.3% 13.5%
Erzincan 49.2% 56.7% 44.8% 16.5% 10.0% 18.6%
Erzurum 52.0% 67.8% 54.8% 23.2% 14.1% 18.5%
Eskişehir 36.2% 43.5% 38.8% 16.7% 12.6% 9.9%
Gaziantep 47.0% 61.5% 51.4% 17.8% 9.5% 12.7%
Giresun 53.5% 61.6% 53.6% 18.3% 14.1% 10.9%
Gümüşhane 56.8% 68.0% 56.9% 30.9% 22.7% 20.6%
Hakkari 9.7% 13.8% 20.1% 2.7% 1.6% 3.7%
Hatay 38.1% 43.5% 36.2% 13.9% 12.2% 14.4%
Isparta 44.2% 53.3% 47.8% 26.7% 20.1% 13.1%
Mersin 26.4% 31.7% 28.6% 24.5% 21.0% 12.8%
İstanbul 41.1% 48.9% 42.7% 11.0% 8.6% 8.3%
İzmir 26.8% 31.7% 28.7% 13.6% 11.2% 6.3%
Kars 27.2% 36.2% 37.9% 13.9% 12.3% 7.2%
Kastamonu 48.7% 59.9% 52.2% 26.8% 18.6% 20.1%
Kayseri 52.4% 65.3% 50.6% 27.4% 18.1% 21.5%
Kırklareli 23.7% 28.4% 26.9% 21.1% 12.2% 4.9%
Kırşehir 39.8% 50.8% 41.2% 31.6% 23.8% 16.9%
Kocaeli 46.4% 56.5% 48.3% 15.2% 11.1% 11.4%
Konya 65.1% 74.0% 59.4% 16.3% 11.3% 15.5%
Kütahya 54.5% 67.3% 54.8% 26.6% 15.6% 18.5%
Malatya 58.4% 67.6% 53.9% 11.4% 9.2% 16.1%
Manisa 37.1% 44.3% 40.2% 23.4% 17.7% 11.5%
K.maraş 60.8% 71.4% 58.5% 19.7% 12.8% 16.3%
Mardin 19.9% 29.3% 30.4% 1.3% 1.0% 2.6%
Muğla 26.9% 30.6% 28.2% 18.7% 14.7% 6.5%
Muş 24.9% 34.5% 32.4% 2.0% 1.4% 3.7%
Nevşehir 52.4% 62.6% 53.1% 27.3% 18.0% 17.9%
Niğde 47.9% 57.1% 43.8% 25.2% 18.5% 20.8%
Ordu 52.9% 63.1% 48.8% 12.8% 9.4% 16.9%
Rize 66.4% 75.4% 64.9% 8.1% 5.4% 12.4%
Sakarya 56.5% 67.3% 58.2% 19.2% 12.1% 13.6%
Samsun 52.9% 63.5% 52.0% 17.7% 12.3% 16.2%
Siirt 28.7% 37.2% 39.0% 2.5% 1.7% 3.5%
Sinop 47.5% 56.3% 55.3% 16.8% 8.7% 7.2%
Sivas 57.5% 68.4% 54.7% 18.0% 11.7% 19.0%
Tekirdağ 31.6% 37.7% 34.7% 15.0% 10.2% 7.6%
Tokat 51.6% 59.5% 49.9% 21.7% 14.7% 16.4%
Trabzon 55.3% 66.5% 56.0% 20.7% 12.9% 13.5%
Tunceli 11.5% 12.9% 14.7% 6.0% 2.7% 5.7%
Şanlıurfa 46.8% 64.3% 52.7% 5.6% 2.9% 9.3%
Uşak 38.3% 46.8% 43.5% 27.4% 17.9% 10.6%
Van 20.1% 30.7% 31.8% 2.9% 1.3% 3.1%
Yozgat 58.1% 64.6% 53.4% 27.5% 12.3% 24.7%
Zonguldak 38.3% 49.5% 46.0% 16.3% 9.5% 10.9%
Aksaray 58.3% 71.2% 56.2% 29.9% 17.8% 20.6%
Bayburt 60.0% 72.9% 57.5% 31.5% 20.7% 27.4%
Karaman 55.4% 64.4% 53.5% 22.5% 16.0% 15.0%
Kırıkkale 50.6% 62.2% 43.7% 28.4% 20.5% 24.2%
Batman 18.9% 29.1% 24.9% 1.2% 0.8% 1.2%
Şırnak 9.7% 12.3% 18.2% 2.6% 1.4% 4.0%
Bartın 41.6% 53.4% 47.0% 18.0% 10.3% 17.0%
Ardahan 26.8% 37.0% 37.2% 7.8% 8.8% 6.8%
Iğdır 11.7% 31.7% 20.7% 26.7% 12.5% 23.9%
Yalova 39.7% 49.3% 44.1% 19.2% 9.8% 7.8%
Karabük 48.0% 60.4% 53.8% 27.2% 19.4% 13.6%
Kilis 49.2% 65.3% 50.8% 35.0% 18.1% 20.4%
Osmaniye 39.1% 47.0% 36.3% 40.4% 33.8% 31.7%
Düzce 59.2% 70.4% 56.1% 15.6% 8.4% 18.7%

 

CHP HDP İYİP
7.Haz.15 1.Kas.15 24.Haz.18 7.Haz.15 1.Kas.15 24.Haz.18 24.Haz.18
Türkiye 25.0% 25.3% 22.5% 13.1% 10.8% 11.7% 9.9%
Adana 28.6% 29.4% 26.1% 14.6% 11.9% 13.5% 12.2%
Adıyaman 11.5% 11.4% 12.1% 22.6% 14.3% 15.4% 5.3%
Afyon 16.8% 16.2% 14.5% 1.5% 1.0% 1.3% 13.4%
Ağrı 1.4% 1.7% 2.9% 76.9% 66.8% 62.2% 1.7%
Amasya 26.0% 24.3% 24.8% 1.6% 1.3% 2.3% 12.1%
Ankara 29.2% 30.4% 26.1% 5.6% 4.4% 6.4% 12.1%
Antalya 32.5% 32.9% 29.2% 7.2% 5.9% 7.3% 16.9%
Artvin 30.7% 34.9% 32.0% 3.1% 2.5% 4.9% 10.2%
Aydın 40.1% 40.2% 33.9% 9.1% 7.3% 9.4% 14.8%
Balıkesir 33.7% 34.1% 30.4% 3.5% 2.7% 4.3% 14.7%
Bilecik 29.2% 33.4% 28.2% 3.7% 2.9% 3.4% 14.1%
Bingöl 1.6% 1.8% 2.3% 40.5% 29.1% 26.8% 4.1%
Bitlis 1.7% 3.1% 2.7% 59.4% 48.6% 42.5% 3.3%
Bolu 24.4% 21.4% 20.3% 2.1% 1.6% 2.1% 8.6%
Burdur 27.1% 24.8% 20.2% 1.9% 1.2% 1.9% 19.9%
Bursa 27.7% 26.4% 22.7% 5.8% 4.5% 5.7% 12.5%
Çanakkale 39.0% 38.9% 33.9% 3.1% 2.5% 3.8% 16.8%
Çankırı 6.9% 6.2% 6.7% 1.3% 0.9% 1.1% 11.9%
Çorum 22.3% 21.9% 20.3% 2.3% 2.0% 3.6% 8.4%
Denizli 34.8% 33.8% 28.1% 4.2% 3.1% 4.0% 16.5%
Diyarbakır 1.3% 2.0% 2.5% 77.7% 71.4% 65.5% 2.8%
Edirne 52.9% 55.9% 45.4% 3.1% 2.5% 3.7% 15.6%
Elazığ 6.9% 6.3% 10.7% 15.4% 11.2% 10.1% 7.7%
Erzincan 25.3% 27.5% 25.5% 5.8% 3.5% 5.7% 4.2%
Erzurum 3.1% 3.3% 4.4% 17.8% 12.3% 12.0% 8.2%
Eskişehir 38.8% 38.1% 32.3% 4.0% 3.0% 4.3% 13.2%
Gaziantep 16.4% 16.3% 15.1% 15.3% 10.7% 11.9% 6.7%
Giresun 21.9% 19.9% 17.8% 1.4% 1.0% 1.5% 14.4%
Gümüşhane 5.4% 5.1% 7.5% 1.9% 1.2% 1.3% 11.3%
Hakkari 1.4% 1.6% 3.5% 84.9% 82.0% 70.2% 1.3%
Hatay 35.9% 35.6% 30.6% 6.9% 7.1% 11.0% 6.5%
Isparta 22.1% 21.2% 16.5% 2.2% 1.6% 2.1% 18.4%
Mersin 28.7% 30.1% 26.8% 17.9% 15.0% 16.9% 13.6%
İstanbul 29.1% 30.1% 26.5% 12.6% 10.3% 12.7% 8.0%
İzmir 44.8% 45.9% 41.3% 10.5% 8.9% 11.5% 10.9%
Kars 12.1% 15.1% 14.3% 43.5% 34.0% 31.9% 7.4%
Kastamonu 18.6% 17.0% 15.6% 1.1% 0.9% 1.1% 9.3%
Kayseri 12.5% 12.3% 12.4% 2.7% 1.7% 2.4% 11.0%
Kırklareli 49.4% 54.7% 47.5% 2.7% 2.3% 3.4% 16.3%
Kırşehir 19.3% 17.8% 25.6% 6.4% 5.0% 4.7% 10.1%
Kocaeli 24.2% 23.3% 20.1% 7.7% 5.9% 7.4% 10.3%
Konya 9.9% 9.4% 9.7% 4.5% 3.1% 3.7% 9.0%
Kütahya 12.0% 12.5% 12.7% 1.3% 1.0% 1.2% 10.6%
Malatya 16.6% 15.4% 16.7% 8.2% 6.0% 7.0% 4.3%
Manisa 28.9% 29.4% 26.3% 7.0% 5.7% 7.0% 13.6%
K.maraş 8.7% 9.7% 9.8% 5.5% 3.8% 3.9% 9.6%
Mardin 1.4% 1.8% 3.3% 72.1% 67.0% 59.3% 1.1%
Muğla 45.1% 47.5% 40.9% 5.5% 4.4% 6.7% 16.5%
Muş 1.5% 1.7% 2.5% 70.2% 60.6% 54.5% 4.3%
Nevşehir 15.0% 15.2% 16.6% 1.8% 1.4% 1.7% 9.0%
Niğde 21.3% 20.3% 20.2% 1.6% 1.2% 1.7% 11.8%
Ordu 28.2% 24.3% 22.7% 1.3% 0.9% 1.4% 8.5%
Rize 18.9% 14.9% 13.0% 1.6% 1.0% 1.4% 6.0%
Sakarya 15.9% 15.4% 13.7% 3.0% 2.1% 2.7% 9.4%
Samsun 23.0% 20.3% 17.3% 1.6% 1.1% 1.8% 10.9%
Siirt 1.6% 2.0% 2.6% 64.7% 57.2% 51.1% 1.6%
Sinop 28.4% 29.4% 24.2% 1.7% 1.3% 2.0% 9.3%
Sivas 15.0% 14.8% 15.2% 1.8% 1.4% 2.2% 6.8%
Tekirdağ 43.9% 44.9% 38.2% 5.9% 4.7% 6.6% 11.7%
Tokat 20.8% 22.0% 20.7% 1.7% 1.2% 2.1% 9.3%
Trabzon 17.0% 16.4% 15.1% 1.3% 1.0% 1.4% 11.2%
Tunceli 20.5% 27.9% 26.3% 60.0% 54.8% 51.0% 1.7%
Şanlıurfa 4.4% 3.1% 3.9% 38.1% 28.2% 29.0% 1.9%
Uşak 28.1% 30.0% 28.2% 2.8% 2.2% 3.1% 12.7%
Van 1.4% 1.9% 2.6% 73.6% 64.3% 59.3% 1.3%
Yozgat 9.2% 7.6% 11.6% 1.4% 1.0% 1.3% 7.4%
Zonguldak 38.5% 35.9% 30.8% 1.6% 1.2% 1.9% 7.8%
Aksaray 6.9% 7.6% 9.9% 2.1% 1.2% 1.6% 10.5%
Bayburt 2.8% 2.4% 4.3% 1.5% 1.1% 1.2% 6.2%
Karaman 15.6% 15.2% 16.2% 1.6% 1.3% 1.6% 11.5%
Kırıkkale 15.4% 13.7% 15.3% 1.7% 1.1% 1.6% 13.7%
Batman 1.2% 1.6% 1.9% 71.4% 66.8% 62.1% 1.2%
Şırnak 1.3% 1.5% 2.7% 83.8% 83.7% 70.2% 2.0%
Bartın 30.2% 29.8% 25.5% 1.7% 1.3% 1.7% 5.8%
Ardahan 22.1% 28.7% 25.9% 30.1% 22.1% 23.4% 5.1%
Iğdır 3.9% 2.1% 2.8% 55.9% 51.7% 44.2% 5.9%
Yalova 28.8% 31.3% 28.6% 8.6% 6.8% 8.0% 9.8%
Karabük 17.2% 15.3% 16.7% 1.6% 1.1% 1.5% 12.2%
Kilis 7.9% 12.3% 14.6% 4.1% 2.0% 2.3% 10.2%
Osmaniye 13.4% 13.6% 13.5% 4.2% 3.1% 3.6% 13.4%
Düzce 16.1% 16.4% 14.5% 2.4% 1.6% 2.0% 6.7%

[1] Prof. Dr. Seyfettin Gürsel, Betam, Direktör, [email protected]

[2] Uğurcan Acar, Betam, Araştırma Görevlisi, [email protected]