Ana sayfa Raporlar Ekonomi Raporları ve Gelişmeleri BETAM: Negati...

BETAM: Negatif Görünüme Rağmen Yüksek Büyüme

BETAM EYLÜL 2018 RAPORU

Negatif Görünüme Rağmen Yüksek Büyüme

Kesinleşen Nisan, Mayıs ve Haziran ayı GSYH öncü göstergeleri ile yaptığımız hesaplamalara göre 2018 yılının ikinci çeyreğinde bir önceki yılın aynı çeyreğine kıyasla büyüme oranını yüzde 6,2 olarak tahmin ediyoruz. Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış verilerle hesaplanan bir önceki çeyreğe kıyasla GSYH büyümesinin ise yüzde 0,9 olacağını öngörüyoruz.

Geçen ayki tahminlerimize kıyasla hem çeyreklik hem de yıllık büyümeyi aşağı revize ediyoruz. Bunun temel sebebi Haziran ayı öncü göstergelerinin beklentimizin altında kalması, hatta bazılarının azalması. Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış tüketim ve yatırım öncü göstergelerinin neredeyse tamamı çeyreklik büyümenin düşük olacağına işaret ediyor. Bu durum, Eylül ayı sonunda yayınlayacağımız üçüncü çeyrek büyüme tahminlerimiz için de kötümser bir senaryoyu ima ediyor.

 

BETAM TEMMUZ 2018 RAPORU

İkinci Çeyrekte Yüksek Büyüme

Ozan Bakış1 Yazgı Genç2

Yönetici Özeti

Kesinleşen Nisan, Myaıs ve kısmen Haziran ayı GSYH öncü göstergeleri ile yaptığımız hesaplamalara göre 2018 yılının ikinci çeyreğinde bir önceki yılın aynı çeyreğine kıyasla büyüme oranını yüzde 6,5 olarak tahmin ediyoruz. Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış verilerle he-saplanan bir önceki çeyreğe kıyasla GSYH büyümesinin ise yüzde 1,1 ola-cağını öngörüyoruz. Bir önceki tahminimize kıyasla yıllık büyüme oranını 0,5 yüzde puan yukarı revize ediyoruz. Bu beklenmedik gelişmenin gerisinde tüketim malları ve ara malı üretiminin beklediğimizden daha yüksek çıkması yatıyor.

GSYH büyüme tahminleri2018Q2
Çeyreklik dönemsel GSYH1,1
Yıllık dönemsel GSYH6,5

Tablo 1: Dönemsel ve yıllık reel GSYH büyüme tahminleri. Kaynak: Betam.

NOT: ”Çeyreklik dönemsel” büyüme oranı, bir önceki çeyreğe göre tahmin edilen mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış dönemsel GSYH büyüme-sini; ”Yıllık dönemsel” büyüme oranı geçen yılın aynı ayına göre tahmin edilen dönemsel GSYH büyümesini göstermektedir.

Tüketim malı ithalatı azalıyor

2018 yılının ikinci çeyreğinde 2018 yılının ilk çeyreğine kıyasla SÜE da-yanıklı tüketim endeksinde, özel tüketim vergisinde ve kamu tüketimi harcamalarında artış, diğer mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış tüketim öncü göstergelerinde azalış olmasını bekliyoruz. Özellikle ithal edilen tüketim mallarındaki yüzde 7,1’lik azalış dikkat çekici. Çeyrek-lik bazda en yüksek artışın yüzde 4,0 ile kamu tüketim harcamalarında olmasını bekliyoruz. Son olarak bir önceki çeyrekte yüzde 2,4 oranında azalan SÜE dayanıklı tüketim endeksinin 2018 yılının ikinci çeyreğinde yüzde 2,5 olarak artacağını tahmin ediyoruz (Tablo 2).

2018Q12018Q2
İthalat-tüketim-3.7-7.1
Konut kredileri-0.7-2.5
Tük. kredileri ve KK0.3-1.3
SÜE-dayanaksız tük.1.8-0.0
SÜE-dayanıklı tük.-2.42.5
ÖTV-3.42.1
Kamu tük. harc.2.54.0

Tablo 2: Bir önceki çeyreğe kıyasla tüketim harcamaları. SÜE: Sanayi üretim endeksi; ÖTV: Özel tüketim vergisi; KK: Kredi kartları.

Kıyaslamayı bir önceki yılın aynı çeyreğine göre yaptığımızda, 2018 yılı ikinci çeyreğinde tüketim malları ithalatı ve konut kredileri hariç tüm tüketim öncü göstergelerinin artmasını bekliyoruz. Bir önceki çeyrekte artış gözlenen tüketim malları ithalatının (yüzde 12) ve konut kredilerinin (yüzde 4,3) 2018 yılının ikinci çeyreğinde sırasıyla yüzde 8,7 ve yüzde 1,8 oranında azalmasını bekliyoruz (Tablo 3).

2018Q12018Q2
İthalat-tüketim12.0-8.7
Konut kredileri4.3-1.8
Tük. kredileri ve KK5.01.9
SÜE-dayanaksız tük.11.712.2
SÜE-dayanıklı tük.1.75.7
ÖTV2.71.0
Kamu tük. harc.5.212.3

Tablo 3: Geçen yılın aynı çeyreğine kıyasla tüketim harcamaları.

Yukarıda özetlenen veriler ışığında, 2018 yılının ikinci çeyreğinde tü-ketim artışının ilk çeyreğe kıyasla daha düşük olmasını bekliyoruz.

Yatırımlarda yavaşlama

2018 yılının ikinci çeyreğinde 2018 yılının ilk çeyreğine kıyasla peraken-de sektörü mevcut mal stok seviyesinde ve kamu yatırım harcamaların-da artış, diğer mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış yatırım öncü göstergelerinde azalış olmasını bekliyoruz. Yatırım malı ithalatı (yüzde 11,0) ve son 3 ay içindeki üretim beklentisindeki (yüzde 8,6) azalışlara dikkat çekmek isteriz. Bir önceki çeyrekte kamu yatırım harcamalarında gerçekleşen yüksek artışın (yüzde 21,6) 2018’in ikinci çeyreğinde yerini azalarak yüzde 16,4’lük bir artışa bırakacağını beklemekteyiz (Tablo 4).

2018Q12018Q2
SÜE-ara malı1.4-0.3
KKO-yatırım malı0.3-2.8
İthalat-yatırım malı-1.0-11.0
Tic. krediler ve KK0.7-1.5
Üretim-son 3 ay-4.2-8.6
Per. sek. stok2.51.1
Kamu yatırım harc.21.616.4

Tablo 4: Bir önceki çeyreğe kıyasla yatırım harcamaları. KKO: Kapasite kul-lanım oranı; Per.sek.stok: Perakende ti-caret sektörü mevcut mal stok seviyesi. KKO diğer endekslerin aksine yüzde pu-an değişimi olarak verilmiştir.

Kıyaslamayı bir önceki yılın aynı çeyreği ile yaptığımızda yatırım malı KKO ve son 3 ay içindeki üretim beklentisi hariç tüm mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış yatırım öncü göstergelerinde artış olmasını bekliyoruz. Yatırım malı KKO ve son 3 ay içindeki üretim beklen-tisinde önemli azalışlar (sırası ile yüzde 3,2 ve yüzde 10,2) olduğunu görüyoruz. Yine, bir önceki çeyrekte kamu yatırım harcamalarında gerçekleşen muazzam artışın 2018’in ikinci çeyreğinde yerini yüzde 37,3’lük bir artışa bırakacağını tahmin etmekteyiz (Tablo 5).

2018Q12018Q2
SÜE-ara malı11.69.1
KKO-yatırım malı1.3-3.2
İthalat-yatırım malı14.14.9
Tic. krediler ve KK38.69.6
Üretim-son 3 ay-1.1-10.2
Per. sek. stok1.06.2
Kamu yatırım harc.152.037.3

Tablo 5: Geçen yılın aynı çeyreğine kıyas-la yatırım harcamaları.

Yukarıda özetlenen veriler ışığında, 2018 yılının ikinci çeyreğinde ya-tırım artışının düşük olmasını bekliyoruz.

Dış ticarette kur etkisini göstermeye başladı

Mart sonu itibarı ile 4 TL’nin altında olan dolar Temmuz sonuna gelirken 4.9 TL civarına yükseldi. Bunun sonucu olarak ikinci çeyrekte ithalatta azalma ihracatta ise artma eğilimi kendisini gösteriyor. 2018 yılının ikinci çeyreğinde 2018 yılının ilk çeyreğine kıyasla mevsim ve takvim et-kilerinden arındırılmış reel ithalatta ve altın dışı reel ithalat endeksinde azalış, reel ihracatta ve altın dışı reel ihracat endeksinde artış öngörüyoruz. Özellikle bir önceki çeyrekte yüzde 0,7 oranında artış gözlenen reel ithalatta 2018 yılının ikinci çeyreğinde beklenen yüzde 3,8 oranındaki azalış dikkat çekicidir (Tablo 6).

2018Q12018Q2
İhracat0.10.6
İthalat0.7-3.8
Altın dışı ihracat2.12.1
Altın dışı ithalat-1.2-1.7

Tablo 6: Bir önceki çeyreğe kıyasla dış ticaret.

Bir önceki yılın aynı çeyreğine kıyasla tüm dış ticaret göstergelerin-de artış bekliyoruz. Tüm dış ticaret göstergelerinde 2018 yılının birinci çeyreğinde gerçekleşen artışların 2018 yılının birinci çeyreğinde azalarak devam edeceğini öngörüyoruz. Özellikle bir önceki çeyrekte reel it-halatta yaşanan yüzde 13 oranındaki artışın yerini yüzde 2,6 oranındaki artışa bırakması dikkat çekicidir. (Tablo 7).

2018Q12018Q2
İhracat1.31.1
İthalat13.02.6
Altın dışı ihracat5.64.7
Altın dışı ithalat10.24.9

Tablo 7: Geçen yılın aynı çeyreğine kıya-la dış ticaret.

Genel değerlendirme

GSYH’nin tahmininde kullandığımız diğer değişkenlerden imalat SÜE, perakende sektörü fiyat beklentisi ve elektrik tüketimi ekonomide büyümenin devam edeceğine, buna karşın hizmetlere olan talep endeksi, gelecek 12 ay yatırım beklentisi ve KKO ise ekonominin küçüleceğine işaret ediyor (Tablo 8). Geçen ayın aynı dönemi ile kıyaslandığında hizmetlere olan talep endeksi ve KKO hariç diğer değişkenlerin işareti değişmiyor. Hizmetlere olan talep endeksi ve KKO bu sefer negatif büyü-meye işaret ediyor. İmalat sanayi SÜE (yüzde 8,6) ve perakende sektörü fiyat beklentisinde (yüzde 16,7) öngörülen artışların görece yüksek olduğunu hatırlatalım (Tablo 9).

2018Q12018Q2
İmalat SÜE0.60.2
Per. sek. fiy. bek.1.24.8
KKO-0.4-0.9
Hiz. sek. talep2.3-6.4
Gel. 12 ay yat. bek.4.9-3.4
Elektrik tüketimi-0.80.1

Tablo 8: Bir önceki çeyreğe kıyasla bazı öncü göstergeler. Per.sek.fiy.bek: Pera-kende sektörü fiyat beklentisi (gelecek 3 ay), Hiz.sek.talep: Hizmetlere olan talep (son 3 ay), Gel. 12 ay yat. bek.: Gelecek 12 ay yatırım beklentisi

2018Q12018Q2
İmalat SÜE10.28.6
Per. sek. fiy. bek.7.516.7
KKO1.1-1.1
Hiz. sek. talep10.2-7.0
Gel. 12 ay yat. bek.12.52.7
Elektrik tüketimi2.51.9

Tablo 9: Geçen yılın aynı çeyreğine kıyasla bazı öncü göstergeler.

Kesinleşen Mayıs ve kısmen Haziran ayı öncü göstergeleri ışığında 2018 yılının ikinci çeyreğinde dönemsel GSYH büyümesinin çeyreklik bazda yüzde 1,1 yıllık bazda ise yüzde 6,5 olacağını tahmin ediyoruz.

Şekil 1: Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış çeyreklik öncü göstergeler. Tüketici kredileri ve bireysel kredi kart-ları 2016 yılının ilk çeyreği 100 olacak şe-kilde endekse dönüştürülmüştür.

 

İkinci Çeyrek Büyümesi Yüzde 6

Ozan Bakış1 Yazgı Genç2

Yönetici Özeti

Kesinleşen Nisan ve kısmen Mayıs ayı GSYH öncü göstergeleri ile yap-tığımız hesaplamalara göre 2018 yılının ikinci çeyreğinde bir önceki yılın aynı çeyreğine kıyasla büyüme oranını yüzde 6,0 olarak tahmin ediyoruz. Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış verilerle hesaplanan bir önceki çeyreğe kıyasla GSYH büyümesinin ise yüzde 1,2 olacağını öngörüyoruz. Kullandığımız öncü göstergelerin Mayıs ve Haziran aylarında meydana gelen faiz artışları ve kurdaki yükselmeye bağlı olumsuz etkileri ancak çok kısmi olarak yansıttıklarını söylememiz gerekiyor. Bu sebeple, ikinci çeyrek büyümesi için güncellenecek verilerle yapacağımız gelecek tahminlerde bu nottaki ilk tahminlerimizi bir miktar aşağı çekebileceğimizi okuyucularımıza hatırlatmak isteriz.

GSYH büyüme tahminleri2018Q2
Çeyreklik dönemsel GSYH1,2
Yıllık dönemsel GSYH6,0

Tablo 1: Dönemsel ve yıllık reel GSYH büyüme tahminleri. Kaynak: Betam.

NOT: ”Çeyreklik dönemsel” büyüme oranı, bir önceki çeyreğe göre tahmin edilen mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış dönemsel GSYH büyüme-sini; ”Yıllık dönemsel” büyüme oranı geçen yılın aynı ayına göre tahmin edilen dönemsel GSYH büyümesini göstermektedir.

Tüketim malı ithalatı azalıyor

2018 yılının ikinci çeyreğinde 2018 yılının ilk çeyreğine kıyasla SÜE dayanıksız ve dayanıklı tüketim endeksi, özel tüketim vergisinde ve kamu tüketim harcamalarında artış, diğer mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış tüketim öncü göstergelerinde azalış olmasını bekliyoruz. Özellikle ithal edilen tüketim mallarındaki yüzde 5’lik azalış dikkat çekici. Çeyreklik bazda en yüksek artışın yüzde 5,9 ile ÖTV’de olmasını bekliyoruz. (Tablo 2).

2018Q12018Q2
İthalat-tüketim-3.5-5.0
Konut kredileri-0.6-1.8
Tük. kredileri ve KK0.6-0.5
SÜE-dayanaksız tük.1.80.9
SÜE-dayanıklı tük.-2.51.4
ÖTV-3.15.9
Kamu tük. harc.3.41.0

Tablo 2: Bir önceki çeyreğe kıyasla tüketim harcamaları. SÜE: Sanayi üretim endeksi; ÖTV: Özel tüketim vergisi; KK: Kredi kartları.

Kıyaslamayı bir önceki yılın aynı çeyreğine göre yaptığımızda, 2018 yılı ikinci çeyreğinde tüketim malları ithalatı ve konut kredileri hariç tüm tüketim öncü göstergelerinin artmasını bekliyoruz. Bir önceki çeyrekte artış gözlenen tüketim malları ithalatının (yüzde 12) ve tüketici kredilerinin (yüzde 4,3) 2018 yılının ikinci çeyreğinde sırasıyla yüzde 10,8 ve yüzde 1,1 oranında azalmasını bekliyoruz. (Tablo 3).

2018Q12018Q2
İthalat-tüketim12.0-10.8
Konut kredileri4.3-1.1
Tük. kredileri ve KK5.02.3
SÜE-dayanaksız tük.11.78.0
SÜE-dayanıklı tük.1.72.5
ÖTV2.73.7
Kamu tük. harc.5.26.8

Tablo 3: Geçen yılın aynı çeyreğine kıyasla tüketim harcamaları.

Yukarıda özetlenen veriler ışığında, 2018 yılının ikinci çeyreğinde tüketim artışının ilk çeyreğe kıyasla daha düşük olmasını bekliyoruz.

Yatırımlarda yavaşlama

2018 yılının ikinci çeyreğinde bir önceki çeyreğe kıyasla SÜE ara malı endeksi, perakende ticaret sektörü mevcut mal stok seviyesi ve kamu yatırım harcamaları hariç tüm mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış yatırım öncü göstergelerinin azalmasını bekliyoruz. Yatırım malı ithalatı (yüzde 8,6) ve son 3 ay içindeki üretim beklentisindeki (yüzde 5,9) azalışlara dikkat çekmek isteriz. Ayrıca 2018’in ilk çeyreğinde kamu yatırım harcamalarında yaşanan yüzde 37,2 oranındaki yüksek artışın ardından ikinci çeyrekte yüzde 7,7 ile normalleştiğini belirtmek gerekir (Tablo 4).

2018Q12018Q2
SÜE-ara malı1.50.1
KKO-yatırım malı0.5-2.4
İthalat-yatırım malı-0.7-8.6
Tic. krediler ve KK0.2-0.6
Üretim-son 3 ay-4.2-5.9
Per. sek. stok2.62.6
Kamu yatırım harc.37.27.7

Tablo 4: Bir önceki çeyreğe kıyasla yatırım harcamaları. KKO: Kapasite kul-lanım oranı; Per.sek.stok: Perakende ticaret sektörü mevcut mal stok seviyesi. KKO diğer endekslerin aksine yüzde puan değişimi olarak verilmiştir.

Kıyaslamayı bir önceki yılın aynı çeyreği ile yaptığımızda nitelik olarak çok benzer bir resimle karşılaşıyoruz. Yatırım malı KKO ve son 3 ay içindeki üretim beklentisinde önemli azalışlar (sırası ile yüzde 3,2 ve yüzde 11,2) olduğunu görüyoruz. Yine, bir önceki çeyrekte kamu yatırım harcamalarında gerçekleşen muazzam artışın 2018’in ikinci çeyreğinde yerini yüzde 36,7’lik bir artışa bırakacağını beklemekteyiz (Tablo 5).

2018Q12018Q2
SÜE-ara malı11.66.4
KKO-yatırım malı1.3-3.2
İthalat-yatırım malı14.12.8
Tic. krediler ve KK38.69.3
Üretim-son 3 ay-1.1-11.2
Per. sek. stok1.07.8
Kamu yatırım harc.152.036.7

Tablo 5: Geçen yılın aynı çeyreğine kıyasla yatırım harcamaları.

Yukarıda özetlenen veriler ışığında, 2018 yılının ikinci çeyreğinde ya-tırım artışının düşük olmasını bekliyoruz.

Dış ticaret açığı genişlemeye devam ediyor

Bir önceki çeyrekte artan mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış reel ihracatın ve reel ithalatın 2018 yılının ikinci çeyreğinde bir önceki çeyreğe kıyasla sırasıyla yüzde 0,1 ve 2,8 oranında azalacağını öngörüyoruz. 2018 yılı ilk çeyreğinde altın dışı reel ihracat endeksinde yaşanan artışın 2018 yılı ikinci çeyreğinde azalarak devam edeceğini tahmin ediyoruz (yüzde 0,9) (Tablo 6).

2018Q12018Q2
İhracat0.1-0.1
İthalat0.9-2.8
Altın dışı ihracat2.00.9
Altın dışı ithalat-1.2-1.5

Tablo 6: Bir önceki çeyreğe kıyasla dış ticaret.

Bir önceki yılın aynı çeyreğine kıyasla, altın dışı reel ithalat hariç tüm dış ticaret göstergelerinde artış bekliyoruz. İhracattaki azalışın ithalat-tan daha büyük olmasını bekliyoruz. Altın dışı sayılara baktığımızda ihracatta cüzi bir azalış, ithalatta ise yüzde 1,9 oranında artış bekliyoruz (Tablo 7).

2018Q12018Q2
İhracat1.3-1.4
İthalat13.0-0.8
Altın dışı ihracat5.6-0.1
Altın dışı ithalat10.21.9

Tablo 7: Geçen yılın aynı çeyreğine kıyasla dış ticaret.

Bu verilerden hareketle 2018 yılının ikinci çeyreğinde dış ticaret açığının artacağını öngörüyoruz.

Genel değerlendirme

2018Q12018Q2
İmalat SÜE0.71.0
Per. sek. fiy. bek.1.22.7
KKO-0.4-1.2
Hiz. sek. talep2.3-3.3
Gel. 12 ay yat. bek.4.9-3.2
Elektrik tüketimi-0.91.5

Tablo 8: Bir önceki çeyreğe kıyasla ba-zı öncü göstergeler. Per.sek.fiy.bek: Pera-kende sektörü fiyat beklentisi (gelecek 3 ay), Hiz.sek.talep: Hizmetlere olan talep (son 3 ay), Gel. 12 ay yat. bek.: Gelecek 12 ay yatırım beklentisi GSYH’nin tahmininde kullandığımız diğer değişkenlerden imalat SÜE, perakende sektörü fiyat beklentisi ve elektrik tüketimi ekonomide büyümenin devam edeceğine, buna karşın hizmetlere olan talep endeksi, gelecek 12 ay yatırım beklentisi ve KKO ise ekonominin küçüleceğine işaret ediyor. Geçen yılın aynı dönemi ile kıyaslandığında gelecek 12 ay yatırım beklentisi hariç diğer değişkenlerin işareti değişmiyor. Yatırım beklentileri bu sefer pozitif büyümeye işaret ediyor. İmalat sanayi SÜE (yüzde 5,9) ve perakende sektörü fiyat beklentisindeki (yüzde 15,1) artışların görece yüksek olduğunu hatırlatalım (Tablo 9)

2018Q12018Q2
İmalat SÜE10.25.8
Per. sek. fiy. bek.7.615.1
KKO1.1-1.4
Hiz. sek. talep10.2-7.4
Gel. 12 ay yat. bek.12.52.9
Elektrik tüketimi2.51.9

Tablo 9: Geçen yılın aynı çeyreğine kıyasla bazı öncü göstergeler

Kesinleşen Nisan ve kısmen Mayıs ayı öncü göstergeleri ışığında 2018 yılının ikinci çeyreğinde dönemsel GSYH büyümesinin çeyreklik bazda yüzde 1,2 yıllık bazda ise yüzde 6 olacağını tahmin ediyoruz.

Mevsim ve takvim etkilerinden arındırma ile ilgili açıklama:

Bir önceki çeyreğe göre GSYH büyüme oranı tahmin edilirken tüm verilerde mevsim ve takvim etkileri için düzeltme yapı-yoruz. Eğer veriyi yayınlayan kurumlar düzeltilmiş veriyi yayınlıyorsa doğrudan o serileri kullanıyoruz. Bunun mümkün olmadığı durumlarda düzeltmeyi yapmaktadır. Bu notta kullandığımız değişkenlerin durum şöyle özetlenebilir:

  • TCMB: İmalat sanayi kapasite kullanım oranı (KKO); reel kesim güven endeksi (RKGE).
  • TÜİK: Sanayi üretim endeksi (SÜE) ve alt kalemleri; ihracat, ithalat ve mal grubuna göre ithalat alt kalemleri (ara malı, yatırım malı ve tüketim malı); sektörel güven endeksleri ve alt kalemleri (perakende ticaret, hizmet ve inşaat sektörleri)
  • Betam: Geriye kalan tüm öncü göstergeler.

Öncü göstergelerle ilgili açıklama: Betam her çeyrek için üç tahmin yayınlıyor. İlk iki tahminde büyüme tahmini yapılan çeyreğe ait öncü göstergelerin bir kısmı için son iki ay, diğerleri için ise son ay bilgisi tahmin tarihinde eksiktir. Öncü göstergeler için büyüme rakamları oluştururken bu eksik aylar için serinin daha önceki gözlemlerinden hareketle oluştur-duğumuz tahminleri kullanıyoruz. Üçüncü tahminde öncü göstergelerin tüm ayları mevcut olduğundan tahmine ihtiyaç kalmamaktadır.

Tahmin modeli ile ilgili açıklama: GSYH’nın doğrudan tahmini için 16 öncü gösterge kullanıyoruz. GSYH alt kalemlerinin (tüketim, yatırım, ihracat ve it-halat) tahmini için 26 öncü gösterge kullanıyoruz. Araştırma notumuzda ve tablolarda bu göstergelerin hepsini sunmakyerine içinde bulunduğumuz dönemde öne çıkan ve tahminde başarılı olan değişkenleri sunmayı tercih ediyoruz.

 

İlk Çeyrek Büyümesi Yüzde 7’nin Üzerinde

Ozan Bakış[1], Uğurcan Acar[2]

Yönetici Özeti

Betam’ın kesinleşen Ocak, Şubat ve Mart ayı öncü göstergeleri ile yaptığı hesaplamalara göre 2018 yılının ilk çeyreğinde bir önceki yılın aynı çeyreğine kıyasla büyüme oranını yüzde 7,4 olarak tahmin ediyoruz. Geçen ayki tahminimiz yüzde 7,2 idi. Bu yukarı yönlü sınırlı revizyonun sebebi güncellenen özel tüketim ve özel yatırım göstergelerinin beklentilerimizin üstünde gerçekleşmesi oldu. Kamu yatırımlarındaki çarpıcı artış devam ediyor. Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış verilerle yaptığımız çeyreklik büyüme tahminimizi değiştirmiyoruz. Buna göre, 2018 yılının ilk çeyreğinde bir önceki çeyreği kıyasla GSYH büyümesinin yüzde 1,4 olarak gerçekleşeceğini tahmin ediyoruz.

İthal ve dayanıksız tüketim mallarında yüksek artış

2018 yılının ilk çeyreğinde 2017 yılının son çeyreğine kıyasla tüketici kredileri ve kredi kartları, SÜE dayanıksız tüketim endeksi ve kamu tüketim harcamalarında artış, diğer mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış tüketim öncü göstergelerinde azalış olmasını bekliyoruz. Özellikle ÖTV’de beklenen yüzde 3 oranındaki azalış dikkat çekidir. 2017 yılının son çeyreğinde bir önceki çeyreğe göre yüzde 0,4 azalan konut kredilerinin 2018 yılı ilk çeyreğinde de azalmasını bekliyoruz. 2017’nin son çeyreğinde yüzde 6,0 oranında artış gösteren tüketim malları ithalatının ise 2018 yılı birinci çeyrekte yüzde 3,2 oranında azalmasını bekliyoruz. Bir diğer dikkat çekici beklenti ise 2017 yılının son çeyreğinde azalan kamu tüketim harcamaları kalemindedir. Bu kalemin 2018 yılı ilk çeyrekte yüzde 2,9 oranında artacağını tahmin ediyoruz (Tablo 2).

Kıyaslamayı bir önceki yılın aynı çeyreğine göre yaptığımızda, 2018 yılı birinci çeyreğinde tüm tüketim öncü göstergelerinin artmasını bekliyoruz. Bir önceki çeyrekte tüketim malları ithalatı, tüketici kredileri ve dayanıksız tüketim malları endeksi kalemlerinde yaşanan artışların 2018 yılının ilk çeyreğinde artarak devam etmesini bekliyoruz. Son olarak bir önceki çeyrekte azalan kamu tüketim harcamalarında 2018 birinci çeyreğinde yüzde 5,2 oranında çarpıcı bir artış bekliyoruz (Tablo 3).

Yatırımları ithalat ve ticari krediler ile kamu sırtlıyor

2018 yılının ilk çeyreğinde 2017 yılının son çeyreğine kıyasla son üç ay içerisindeki üretim beklentisi ve yatırım malı ithalatı hariç tüm mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış yatırım öncü göstergelerinin artmasını bekliyoruz. 2017 yılının son çeyreğinde yüzde 10,1 oranında artan son üç ay içerisindeki üretim beklentisinin 2018 yılının ilk çeyreğinde yüzde 4,1 oranında, yüzde 2 oranında artan yatırım malı ithalatının ise yüzde 0,5 oranında azalmasını bekliyoruz. Diğer tüm yatırım öncü göstergelerinde 2017 yılının son çeyreğinde yaşanan artışların 2018 yılının ilk çeyreğinde de devam edeceğini tahmin ediyoruz. Özellikle kamu yatırımı harcamalarında beklenen artış (yüzde 18,6) dikkat çekicidir (Tablo 4).

Bir önceki yılın aynı çeyreği ile kıyasladığımızda ise 2018 yılının birinci çeyreğinde son üç ay içerisindeki üretim beklentisi hariç tüm yatırım öncü göstergelerin artmasını bekliyoruz. 2017 yılının dördüncü çeyreğinde ticari krediler ve kurumsal kredi kartlarında yaşanan muazzam artısın (yüzde 46,0) 2018 yılının birinci çeyreğinde bir miktar azalarak devam edeceği tahmin ediyoruz (yüzde 38,6). Yatırım harcamaları arasında en çarpıcı değişimin ise 2017 yılının son çeyreğinde yüzde 4,0 oranında azalış gösteren kamu yatırım harcamalarında gerçekleşeceğini tahmin etmekteyiz. Bu kalemde 2018 yılının ilk çeyreğinde yüzde 152 oranında muazzam bir artış beklemekteyiz (Tablo 5).

Yukarıda özetlenen veriler ışığında, 2018 yılının ilk çeyreğinde yatırım artışının yüksek olmasını bekliyoruz.

Dış ticaret açığı genişliyor

Bir önceki çeyrekte yüzde 2,2 oranında artan mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış reel ihracatın 2018 yılının birinci çeyreğinde bir önceki çeyreğe kıyasla yüzde 0,2 oranında artacağını öngörüyoruz. 2017 yılı son çeyreğinde reel ithalat ve altın dışı reel ihracat endeksinde yaşanan artışların 2018 yılı ilk çeyreğinde de artarak devam edeceğini tahmin ediyoruz (sırası ile yüzde 0,9 ve 2,0). Aynı dönemde altın dışı reel ithalat endeksinde ise yüzde 1,0 oranında azalış bekliyoruz (Tablo 6).

Bir önceki yılın aynı çeyreğine kıyasla, tüm dış ticaret göstergelerinde artış bekliyoruz. 2017 yılının son çeyreğinde artan reel ihracatın 2018 yılı ilk çeyreğinde yüzde 5,6 oranında azalacağını tahmin ediyoruz. 2017 yılının son çeyreğinde reel ithalat ve altın dışı reel ithalat endeksinde gerçekleşen artışların 2018 yılının ilk çeyreğinde de sırasıyla yüzde 13 ve 10,2 oranları ile devam etmesini bekliyoruz. 2017 yılının son çeyreğinde altın dışı reel ihracat endeksinde yaşanan yüksek artışın 2018 yılının ilk çeyreğinde hız kesmesini ve yerini yüzde 5,6 oranında bir artışa bırakmasını öngörmekteyiz (Tablo 7).

Genel değerlendirme

GSYH’nin tahmininde kullandığımız diğer değişkenler, kapasite kullanım oranı ve elektrik tüketimi hariç, ekonomide yüksek büyümenin devam ettiğine işaret ediyor. Özellikle, 2017 yılının son çeyreğinde azalış gösteren hizmet sektörüne talepte 2018 yılının ilk çeyreğinde yüzde 2,3 oranında artış beklenmektedir. Diğer taraftan 2017 yılının dördüncü çeyreğinde yüzde 0,9 oranında artan kapasite kullanım oranının 2018 yılının ilk çeyreğinde yüzde 0,4 oranında azalacağını öngörmekteyiz (Tablo 8). Geçen yılın aynı dönemi ile kıyaslandığında tüm değişkenlerde artış bekliyoruz. Özellikle gelecek 12 ayda yatırım beklentisinde 12,5 oranındaki artışın öne çıktığını tespit ediyoruz. (Tablo 9)

Kesinleşen Ocak, Şubat ve Mart ayı öncü göstergeleri ışığında 2018 yılının birinci çeyreğinde dönemsel GSYH büyümesinin çeyreklik bazda yüzde 1,4 yıllık bazda ise yüzde 7,4 olacağını tahmin ediyoruz.

 

[1] Betam, [email protected]

[2] Betam, [email protected]