Ana sayfa Raporlar Borsa Hisse Analiz Raporları Yunus Kaya Ya...

Yunus Kaya Yazdı: Gözler Davos’ta

Alnus Yatırım Araştırma Müdürü Yunus Kaya’nın günlük yazılarını burada bulabilirsiniz:

100.000 TL Paranız Olsa Nasıl Yatırım Yapardınız? Sanal Para ile Deneyin!

Gözler Davos’ta

Dünya büyümesi ile ilgili veriler sunan IMF, Davos zirvesi başlarken son güncellemesini açıkladı. Buna göre 2019 büyümesini bir tık daha düşürerek % 2.9 olarak açıkladı. Bu rakam, son 10 yılın en düşük büyüme rakamı demektir.  Bu büyüme aslında birçok ülkede yavaşlama demektir. Ancak bu “dibi görüş yılı”, borsaların rekorlar kırdığı bir yıl olarak kayda geçti. 2019’da Dünya Borsa Endeksi % 25.2 yükseldi. IMF 2020 beklentisini de 0.1 oranda bir tık düşürerek % 3.3’e çekti. Ama büyüyecek işte! IMF’in bakışını detaylı olarak yarın inceleyeceğiz.

Bugün başlayacak Davos Dünya Ekonomik Forumunda Trump açılış oturumunda konuşacak. Programda Trump’ın Irak, Pakistan, İsviçre, AB liderleri ile görüşmesi görülüyor.

Merkez Bankası’nın olağanüstü genel kurulunda 2019 dönem kârından avans olarak 35.2 milyar TL, 2018 kârından ayrılan ihtiyat akçesinden ise 5.3 milyar TL’nin avans olarak dağıtılacağı belirtildi. Böylece toplam dağıtılacak temettü 40.5 milyar TL olarak ortaya çıktı.

Dün açıklama yapan Bakan Albayrak, “Dış politik risklerden minimum etkilenecek bir finansal mimari kurduk.2020 tek haneli enflasyonu gördüğümüz yıl olacak. Kredilerdeki artışın 2020’de enflasyonun üzerinde baskı oluşturmasını beklemiyoruz, hafta hafta orayı izliyoruz.” dedi.

Merkezi yönetim brüt borç stoku, 2019 yılını 1.33 trilyon TL karşılığı tamamladı. Borcun 668 milyarı TL, 660 milyar TL karşılığı döviz/altın olduğu görüldü. Yani, yarı yarıya dağılım  ile yıl tamamlandı.

STRATEJI

İran gerilimiyle düzeltmesini yapan BIST100 Endeksi, güçlü para girişiyle beraber 9 Ocak’ta 116,117,118 bini aynı gün görüp 10 Ocak’ta 119 bini, 13 Ocak’ta 120 bini, 14 Ocak’ta 121 bini 16 Ocak’ta 122 bini gördü.  Teknik göstergeler aşırı alım bölgesinde olduğundan 120,500 noktasına dikkat edilebilir.

 

Berlin’den Davos’a

Bu hafta önemli bir veri akışı yok ancak bolca açıklama dinleyeceğiz. Çünkü Dünyanın kamu-özel işbirliğiyle yapılan etkili zirvelerinden biri olan Dünya Ekonomik Forumu yarın İsviçre’nin doğusundaki 1500 metre rakımlı Davos kasabasında toplanıyor. Bu yıl 21-25 Ocak tarihleri arasında düzenlenecek 50. Dünya Ekonomik Forumu toplantılarına 100’e yakın ülkeden 3 bini aşkın kişi katılıyor. Zirve öncesi IMF, Dünya Ekonomik Görünüm raporunun güncellenmiş versiyonunu da açıklayacak.

19 Ocak 2020 Berlin Konferansında Libya konusunda nihai bir çözüme ulaşılamazken açıklama yapan Merkel, “Askeri çözüm olmayacağı konusunda mutabakata vardık. Ateşkes ve silah ambargosuna saygı duyulacak” dedi. 4 çalışma grubu oluşturulurken 5+5 kişilik askeri bir komitenin oluşması için isimler verildi. Bu komite Cenevre’de toplanacak. Bu arada, Hafter’in Cuma günü Petrol ihracatının yapıldığı bazı limanlardan çıkışı kapattığı öğrenildi. Arz endişelerinin artması ile petrolün varil fiyatında haftaya başlangıç artış yönünde oldu. Bu hafta bu konu da izlenmeye devam edecek.

Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak, 2020’nin ilk “Yıllık Değerlendirme Toplantısı”nı İstanbul’da gerçekleştirecek. Dolmabahçe’de saat 11:00’de başlayacak toplantıya akademisyenler ve basın mensupları katılacak. Bakan Albayrak’ın 2020 projeksiyonlarını anlatacağı toplantıda güncel ekonomik verileri de değerlendirmesi bekleniyor.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının Olağanüstü Genel Kurul Toplantısı 10:30’da başlayacak. Bankanın 2019 kârından avans dağıtımı ve 2019 öncesi birikmiş ihtiyat akçesinin kâra katılarak dağıtılması bekleniyor.

STRATEJI

İran gerilimiyle düzeltmesini yapan BIST100 Endeksi, güçlü para girişiyle beraber 9 Ocak’ta 116,117,118 bini aynı gün görüp 10 Ocak’ta 119 bini, 13 Ocak’ta 120 bini, 14 Ocak’ta 121 bini 16 Ocak’ta 122 bini gördü.  Teknik göstergeler aşırı alım bölgesinde olduğundan 120,500 noktasına dikkat edilmeli.

 

Merkez’den Bilmece

2018 Mart ayında başlayan ABD- Çin ticaret savaşları dün akşam FAZ1 anlaşması ile resmen kesildi. Çin başkan yardımcısı dengi ABD başkanı ile anlaşmayı imzaladı.  Trump, yakın gelecekte Çin’e gideceğini de aktardı. ABD borsa endeksleri yüksek rekor seviyelerini yeniledi. Ancak Çin borsasında bu sabah hafif gerileme görülüyor.

Düşen faizlerin ekonomiye iyi geldiği dün gelen bir haberle görüldü. Aralıkta yapılan konut satışı ile ilk defa satışlarda 200 bin bandı aşıldı. 2019 Aralıkta yapılan 202,074 adetlik satış, önceki yılın aynı ayına göre % 47.7 oranında artış gösterdi. Detaya bakıldığında ikinci elde kredili satışlardaki artışın etkili olduğu görüldü.

Bugün gündemde TCMB’nin 2020 yılındaki ilk faiz kararı var. Beklentiler piyasada karışık: Acaba indirecek mi? İndirecekse ne kadar indirecek? Beklentiler, son dönemde piyasa faizlerindeki gerilemelerle önünün açıldığı ve 100 baz puanlık indirime gidebileceğine kadar ulaşıyor. Yani bilmece gibi bir durum oluştu.

Burada şunu hatırlatmak gerek: Geçen yıl 45-50 günde bir toplanıp yılda 8 toplantı yapan Merkez, bu yıl geri dönüp her ay toplanma kararı almıştı. Yani bu yıl 12 toplantı var. Eğer bugün önden yükleme yapıp yüksek indirim yaparsa sonradan tıkanıp durabilir. Ancak 25 baz puanlık indirim yaparsa sonraki her toplantıda indirime rahat devam edebilir. Yani FED gibi yapıp indirim potansiyelini daha fazla toplantıya yayabilir. Bakalım bilmecenin sonucu ne olacak?

Borsa İstanbul’da pay piyasası her gün 20 milyar TL hacimle yoluna devam edip rekor kırmaya devam ediyor. Dün de toplamda hacim 19.8 milyar TL olurken BIST 100 Endeksi 121,804 ile yeni tarihi zirve gördü.

STRATEJI

İran gerilimiyle düzeltmesini yapan BIST100 Endeksi, güçlü para girişiyle beraber 9 Ocak’ta 116,117,118 bini aynı gün görüp 10 Ocak’ta 119 bini, 13 Ocak’ta 120 bini, 14 Ocak’ta 121 bini gördü.  Ticaret barışı ve TCMB kararı sonrasında kâr satışları görülebilir.

 

Bir Hikayenin Sonu

2018 Mart ayında başlayan ABD- Çin ticaret savaşları bugün resmi bir anlaşma ile kısmen kesiliyor. Daha önce de sözlü ve 11 Ekim 2019’da yazılı olarak anlaşmalar yapılmıştı. Hatta ‘1. Aşama’ anlaşması denilen yazılı metne Çin Devlet Başkanı Yardımcısı Liu He ve Başkan Donald Trump imza koyarken Trump; anlaşma kapsamında Çin tarafının ABD’den yılda 40 -50 milyar dolarlık tarım ürünü ithal etmeyi, fikri mülkiyet haklarına koruma getirmeyi ve finansal hizmetler ile döviz kuru konusunda ödünler vermeyi kabul ettiğini ifade etmişti. 2018’de 420 milyar dolara yükselen iki ülke ticaret açığı, 2019 yılında %18 azalarak 345 milyar dolara geriledi.

15 Ocak 2020 yani bugün ABD-Çin ticaret savaşlarında FAZ 1 adıyla biraz daha geniş bir anlaşmaya imza atılacak. Bu anlaşmanın Kasım ayında imzalanması bekleniyordu, 2 ay gecikti. Çin başkanı Xi’nin imzalaması bekleniyordu, daha alt kademede imza atılıyor ki Trump’ın kabul etmesi dikkat çekici. Metin ciddi ölçüde gizli tutuluyor ki imza sonrası hayal kırıklığı gündeme gelebilir. Bir hikayenin sonuna gelirken öncesinde ABD’de Borsa Endeksleri rekor seviyelerini geliştirmeye devam ettiler ki S&P500 3300’e yaklaşarak 3,294’e ulaşırken Nasdaq 9300’e yaklaşarak 9,298’e ulaştı, Dow Jones da 29 bini geçerek 29,054’ü gördü.

Son 3 gündür 20 milyara ulaşan borsadaki hacim dün de 20.78 milyar TL ile yeni bir rekor kırdı. İşlemlerin iki taraflı olduğunu ve aracı kurumların hacminin 41 milyar TLye ulaştığını söylersek rakamın müthişliği daha ortaya çıkacaktır. BIST100’ün toplam hacimdeki payı % 70’e gerilediği günde Teknosa 588, AVOD 294, TIRE 260 milyon TL hacim ile öne çıktı. Bu Cuma VIOP’ta saatlerin uzamasıyla da VIOP işlem hacimlerinde artış beklenebilir. Dün VIOP’ta hacim 7.1 milyar TL oldu.

Dün, BIST 100 endeksi  daimi yükselmenin rahatlığı ile tarihi rekorunu kırdı ve 121,423 ile en yüksek kapanışını yaptı. Endeks, 2018 Ocak’taki zirvesinden sonra geri çekilmiş ve 2020 Ocak’ta aynı seviyeye gelerek teknik formasyonda çanağı tamamlamış oldu. 

STRATEJI

İran gerilimiyle düzeltmesini yapan BIST100 Endeksi, güçlü para girişiyle beraber 9 Ocak’ta 116,117,118 bini aynı gün görüp 10 Ocak’ta 119 bini, 13 Ocak’ta 120 bini, 14 Ocak’ta 121 bini gördü. 118 bin üzerinde kaldıkça longa devam edilebilir.

 

Her Gün 20 Milyar TL

Dün “Bahar Havası” demiştik. Çünkü global piyasalar, bu hafta önemli bir kutlamayı yapacak: Yaklaşık 4 aydır gündemde olan ABD-Çin ticaret barış anlaşması FAZ1 adıyla yarın imzalanacak. ABD Hazine Bakanı Steven Mnuchin, Çin ile 13 Aralık’ta varılan uzlaşma metninin çeviri sürecinde de değişmediğini söylemişti. Bugüne kadar içerik başarıyla saklanmışken bugün basına yansıyan detaylara göre Çin, FAZ 1 ticaret anlaşması çerçevesinde ABD’den 2 yılda 2017’ye göre yaklaşık 80 milyar dolar tutarında daha fazla mal alma sözü verdi. Hemen bilgisini verelim 2017 yılında ABD Çin’e 130 milyar dolarlık ürün ihraç edebilmişken 505 milyar dolarlık ithalat yapmış ve ticaret açığı 375 milyar dolar olmuştu. 2018’de 420 milyar dolara yükselen açık, 2019 yılını 345 milyar dolar ile tamamlayacak. ABD’nin 2019’da yaklaşık 110 milyar dolarlık ihracat yaptığını dikkate aldığımızda bazın 2017 olması ABD’ye 20 milyar avantaj sağladı diyebiliriz.

Bir dikkat çekici haber de dünyanın en büyük otomotiv pazarı olan Çin’den geldi: 18 aydır azalan satışlarda sona yaklaşılıyor. Zira Aralık’taki düşüş sadece % 0.5 oldu. Önümüzdeki aylarda “Çin’de araba satışları arttı” diye duymak sürpriz olmayacaktır. Çin’de otomobil satışları 28 yılın ardından 2018’de % 2.8 düşüşle 28.1 milyon gerçekleşirken 2019’da otomobil üretimi % 7.5 azalarak 25.71 milyona, satışlar % 8.2 azalarak 25.77 milyona geriledi. 2019’da otomobil satışları % 9.6 azalırken ticari araç satışları %1.1 azaldı. 2019 yılında elektrikli araca sübvansiyon azalması ile elektrikli araç satışları % 1.2 azalışla 972 bin oldu. VW elektrikli araç üretimi için Çin’de 4.4 milyar dolarlık bir yatırıma hazırlanırken Tesla, ABD dışındaki ilk fabrikasını 9 ayda açarak geçen hafta üretime başladı. Tesla dün de % 10 yükselerek son 3 ayda % 130 yükseldi ve piyasa değerini 95 milyar dolara ulaştırdı.

ABD, borsa endeksleri her gün yeni rekorlarla yoluna devam ediyor. BIST 100 ise son 3 gündür üstüne koya koya ilerledi ve dün de 120 bini geçti. BIST100’de tarihin en yüksek değeri 121,531 iken en yüksek kapanışı 120,845 ile yapmıştır. Tarih ise 29.01.2018’di. Yani yine bir Ocak ayı ve rekorlara göz koyulmuş durumda. İşlem hacmi ise borsa pay piyasasında iki gündür 19.9 milyar TL de kalırken dün 20 milyar TL’yi aşarak rekor kırdı. Hacmin yükselmesi, piyasa likidetesi için olumlu görülebilir. İki yıllık tahvil faizi % 10.7 ye gerilerken 5 yıllık CDS 264’e geriledi. Bu gelişmeler TCMB’nin Perşembe günü faiz indirimi beklentisini artırıyor.

STRATEJI
İran gerilimiyle düzeltmesini yapan BIST100 Endeksi, güçlü para girişiyle 9 Ocak’ta 116,117,118 bini aynı gün görüp 10 Ocak’ta 119 bini, 13 Ocak’ta 120 bini gördü. Endeksin 121500 rekoruna %1 kalmış durumda. Önümüzdeki günlerde bu rekorun kırılması beklenebilir. Ancak 118 bin altına inerse, hedge gerekebilir.

 

Bahar Havası

Geçen hafta ABD-İran gerginliğinin atlatılmasıyla nefes alan ve rallisine devam eden global piyasalar, bu hafta önemli bir kutlamayı yapacak. Yaklaşık 4 aydır gündemde olan ABD-Çin ticaret barış anlaşması FAZ1 adıyla Çarşamba günü imzalanacak.  Bilindiği gibi 13 Ekim 2019’da Çin Devlet Başkanı Yardımcısı Liu He ve Başkan Donald Trump’ın yer aldığı buluşmada ‘1. Aşama’ anlaşmasına imza atılmıştı. Buna göre; ABD, Çin’den ithal edilen ve 15 Ekimde devreye girecek toplam 250 milyar dolarlık ürüne % 25 olan vergiyi % 30’a çıkarma uygulamasını askıya aldı. Trump, anlaşma kapsamında Çin tarafının ABD’den yılda 40 -50 milyar dolarlık tarım ürünü ithal etmeyi, fikri mülkiyet haklarına koruma getirmeyi ve finansal hizmetler ile döviz kuru konusunda ödünler vermeyi kabul ettiğini ifade etmişti.  O günden beri ABD, Çin’e uygulayacağı 15 Aralık’taki vergileri iptal etmiş, 1 Eylül’de %15’e çıkan verginin yarısını geri çekip %7.5 uygulayacağını açıklamıştı.

Trump, Çin ile rahatlayan süreçten dikkatini İran’a yöneltmiş olmalı ki 3 Ocak 2020’de başkanın onayıyla ABD hava gücü ile Bağdat’da İran’ın yurtdışı askeri gücünün 22 yıllık liderini öldürdü. Tepki gösteren İran, ABD’nin Ayn el Esad üssüne gece füze yağdırırken kimsenin ölmemesi üzerine ABD, İran’a karşı alttan aldı ve işi uzatmadı. İran ise cenazede 50 kişinin öldüğü gün Tahran havaalanından kalkan Ukrayna ticari uçağını vurduğunu yeni itiraf etti. Uçakta 176 yolcu ölmüştü. İran’da yönetime karşı düzenlenen protesto gösterilerinde artış görülüyor. Trump, farsça twit atarak, göstericileri desteklediğini açıkladı.

Türkiye ise bu hafta TCMB faiz kararıyla ilgileniyor. Toplantı 16 Ocak’ta! Libya’da Türkiye’nin istediği oldu ve Hafter, Rusya’nın da katkısıyla ateşkesi kabul etti. Yunanistan ve Güney Kıbrıs yine şaşkın. Ateşkese katkı sunmak isteyen İtalya Başbakanı Giuseppe Conte bugün Türkiye’ye gelip Cumhurbaşkanı ile görüşecek.

STRATEJI

İran gerilimiyle düzeltmesini yapan BIST100 Endeksi, güçlü para girişiyle 9 Ocak’ta 116,117,118 bini aynı gün görüp 10 Ocak’ta 119 bini gördü.  Endeksin 121500 rekoruna %2.3 kalmış durumda. Önümüzdeki günlerde bu rekorun kırılması beklenebilir. Ancak 116 bin altına inerse, hedge gerekebilir.

 

Taze Para İle Rekor

İran’ın tesislerini vurduğu ABD Başkanı Trump; erken uyarı sistemi sayesinde hiçbir Amerikan askeri zayiatının yaşanmadığını belirtip, İran’a yeni yaptırımlar getireceklerini ancak diyaloğa açık olduklarını belirtti.  “ABD, barışı kucaklamaya hazır” diyen Trump’ın halka sesleniş konuşmasından 24 saat geçtiğinde; en büyük etkiyi % 5 düşen WTA petrol yaşarken % 4.5 düşen Brent petrol, %2.6 düşen Gümüş ve % 1.5 düşerek 1547 dolara inen Altın ons fiyatı diğer ciddi fiyatlama yaşayanlar oldu.

5.95’den 5.87’ye % 1.4 değer kazanan TL ise gelişmekte olan ülke paraları arasında açık ara en iyisi oldu. Aynı şekilde Borsa İstanbul da tarihinin en heyacanlı günlerinden birini yaşadı ve BIST 100 Endeksi 5,114 puan artışla 117,990 seviyesinden kapandı.  Borsadaki alıcı/satıcı dengesinde ilk iki kurumdan gelen toplamda 862 milyon TL net alım dikkat çekti. Taze para girişinin olduğu günde pay piyasasında 19.94 milyar TL hacim rekoru kırılırken Pay+Vadeli+Opsiyon piyasaları toplamında 30.2 milyar TL hacim gerçekleşti.

BIST 100 Endeksi; 2019’un 20 Kasım’da 108 bini, 5 Aralık’ta 109 bini 12 Aralık’ta 110 bini 13 Aralık’ta 111 bini, 23 Aralık’ta 112 bini, 24 Aralık’ta 113 bini, 26 Aralık’ta 114 bini 31 Aralık’ta 115 bini görmiştü. 09 Ocak’ta 116 bini, 117 bini ve 118 bini görerek bir günde 3 kuş vurmuş oldu. Son 50 takvim gününde 108 binden 118 bine 10 bin puan yükseldi. Dolayısıyla BIST100 Endeksinin 2020 içerisinde görmesini beklediğimiz mevcut rekor seviyesi -ki 29 Ocak 2018de görülmüştü- 121,500 beklenenden önce de görülebilir. Dünkü % 4.5 lik yükseliş bu yolda atılmış önemli bir adım olarak kayda geçti.

Bugünün ilginç haberi yine Trump’tan geldi. “Çin ile ticaret anlaşması 15 Ocak’ta olacağını düşünüyorum ama kısa süre sonraya da sarkabilir” dedi. Sanki, biraz kabak tadı verse de bir gün becerip anlaşmayı imzalayacağız, demiş gibi.

STRATEJI

İran gerilimiyle düzeltmesini yapan Endeks, güçlü para girişiyle 116,117,118 bini aynı gün gördü.  Bugün de açılışta olumlu seyir sürebilir ancak 118,500 seviyelerinde kâr satışları görülebilir.

 

Tek Dişi Kalmış Canavar

3 Ocak 2020’de ABD hava gücü ile Bağdat’da İran’ın yurtdışı askeri gücünün 22 yıllık liderini öldürdü. İran, yasa girerken Süleymani’nin cenazesini gömmek için 7 Ocak akşamında ABD askeri üssüne 22 füze fırlattılar ki “intikamını aldık, rahat uyu” dediler. ABD tesislerinde ne kadar hasar olduğu ve kaç kişinin öldüğü açıklanmazken Trump dün ABD halkına açıklamalar yaptı. Trump; erken uyarı sistemi sayesinde hiçbir Amerikan askeri zayiatının yaşanmadığını belirtip, İran’a yeni yaptırımlar getireceklerini ancak diyaloğa açık olduklarını belirtti. “

Trump’ın “ABD, barışı kucaklamaya hazır” ifadesi ile dün bahsettiğimiz gibi barış yanlısı olmayı tercih etmesi, piyasaları memnun etti. Altın 1550 dolara, brent petrol 66 dolara gerilerken borsalar yükseldi. Bu sabah Borsa İstanbul’un da yükselerek başlamasını bekliyoruz.  

Dün sabah bültenimzide “bugün açılış negatif olsa da gelecek açıklamalara göre yön bulmasını bekliyoruz” demiştik. Zira İran’ın “kısasa kısas yaptık, daha fazla uzatmayın” minvalindeki açıklamasına ABD’nin olumlu yanıt vermesini bekliyorduk. Çünkü tarihi gidişat o yönde. Çift kutuplu dünyanın 1991de SSCB’nin dağılması ile sona ermesiyle ABD, tek başına dünya hegomonyasını sağlamıştı. 11 Eylül 2001 sonrasında uygulamaya koyduğu “Önleyici Savaş Doktrini” ile Irak, Afganistan gibi savaşlara girdi. Prof. Seyfettin Erol’un ifadesiyle “Sahip olduğu gücü sorumsuzca kullanması, ABD hegemonyasına karşı, uluslararası sistemde çok kutuplu bir dünyayı savunan bir “ötekiler ittifakına” yol açmış bulunuyor. Öyle ki ABD karşıtlığının tarihte bu derece zirve yaptığı ve birleştirici bir rol oynadığı bir ikinci dönem söz konusu değil. Daha da ötesi, ABD müttefiklerini de birer birer bu cepheye kaptırmakta. ABD’nin 2. Dünya Savaşı’nın ardından kurduğu sistem, kendisinden daha fazla diğerlerinin işine yaramaya başlamış durumda. Şu an uluslararası örgütleri, uluslararası hukuku, mevcut değerleri hedef almasının altında da bu yatıyor.”  Yani, son 20 yıldır çok kutuplu dünyanın diğer kutupları güçlenirken ABD eriyor.

8 yıllık Obama döneminde ABD’nin dünyada gücünün azaldığı birçok olayda görülmüştü. Buna karşı işadamı Trump 2012’de “Yeniden Büyük Amerika -Make America Great Again” sözünü tescil ettirdi ve 2016 başkanlık yarışına girdi. Halka, yeniden güçlü Amerika vaad etti. Önce 16 partili adayı sonra demokratların adayını geçip başkan oldu! Amacı için birçok çalışma yapsa da Amerika’nın gücünün gerilediği gözlemleniyor. En basitinden, büyük rakipleri Rusya; önce Gürcistan’da, sonra Ukrayna’da ülkeleri bölerken Suriye’de ve şimdi Libya’da gücünü gösterirken ABD küçük yaptırımlar dışında fazla bir şey yapamadı. İran’a da yaptırımlar getirse de istediğini elde edemedi. Trump, dünkü açıklaması ile kendi gücü yetmediğinden şimdi NATO’yu İran’a karşı desteğe çağırıyor.  Sanki Amerika, Mehmet Akif’in dediği gibi “tek dişi kalmış canavar” gibi…

Bizden bir örnek verirsek; ABD’nin hoşuna gitmediği için yine  yaptırımlar listesine almak istediği Türk Akımı Boru Hattı; dün Rusya, Türkiye, Bulgaristan ve Sırbistan liderlerinin katılımı İstanbul’da açıldı. Hayırlı uğurlu olsun. Darısı Kıbrıs-Türkiye-Avrupa Boru hattına diyelim.

STRATEJI

Rallide düzeltme yapan BIST 100 Endeksi yoluna devam ediyor. 114 bin altına inmedikçe long pozisyon devam edilebilir.

 

Kısasa Kısas, Uzatmayın!

Geçen hafta öldürülen Kasım Süleymani’nin cenazesi dün memleketi Kirman’da defnedilecekti. Ancak yoğun katılım izdihama dönüşünce en az 55 kişi daha öldü. Cenazeyi gömme işi iki kez ertelendi. Cenaze ancak akşam gömüldü. İran devlet televizyonunun haberine göre, ABD’nin Irak’taki Ayn el-Esed Hava Üssü’ne yapılan saldırıyla Süleymani’nin intikamının alınmasının ardından cenazenin defnedildiği vurgulandı. 

Evet, ABD Savunma Bakanlığı da doğruladı: İran 15 balistik füze göndermiş Irak topraklarındaki ABD üslerine! Irak’ta 9 askeri üssü bulunan ABD’nin 6 bin civarında askeri olduğu biliniyor. 4ü başarısız olan füzelerden 10’u Irak’taki Ayn el Esad Hava Üssü’nü, 1’i kuzey Irak’taki Erbil’de bir hedefi vurdu. İran TV’sine göre 80den fazla ölü var ama ABD bir açıklama yapmadı.

İran Devrim Muhafızları Ordusu tarafından yapılan yazılı açıklamada. ABD’nin saldırıya yanıt vermesi halinde İran tarafından “çok daha sert ve ezici” karşılık verileceği uyarısında bulunuldu. Yani; “kısasa kısas yaptık. Daha uzatmayın!” diyorlar! Bakalım ABD ne diyecek? Hasar tespiti sürerken Trump, bugün Halka Sesleniş konuşması yapacağını söyledi.

ABD’nin havacılık düzenleme kurumu FAA, ABD üslerine füze saldırısı düzenlenmesinin ardından ABD’li havayollarının İran, Irak, Umman Körfezi ve İran ile Suudi Arabistan arasındaki kalan bölgenin üzerindeki hava sahasını kullanmasını yasakladı. İlginç bir şekilde Tahran’dan havalanan Ukrayna Havayolları’na ait bir yolcu uçağı kalkıştan hemen sonra İmam Humeyni Havalimanı yakınlarında düştü. Görüntülerde, düşünce patladığı görülen uçaktaki 180 kişi öldü. Açıklama; ‘teknik nedenlerden dolayı’ düştü şeklinde yapıldı.

İran’ın saldırıları sonrasında; Altın ons fiyatı 1611 dolara, brent petrol 71 dolara fırlasa da bu sabah itibariyle biraz sakinleşmiş durumdalar. Asya endekslerinde bu sabah % 1i aşan kayıplar görülüyor.

Bugün liderler gündemi yoğun olacak. Putin akşam İstanbul’a geldi, bugün 12:30’da Cumhurbaşkanı ile görüşecek ve 15:00’de Türk Akımı Boru Hattının resmi açılış törenini yapılacak.  Muhtemelen o saatlerde Trump, ABD Halkına açıklama yapacak. “Onlarca ABDli asker öldü, savaşacağız” derse piyasalar için iyi olmayabilir. Ancak “itidalli davranacağız” minvalinde konuşursa piyasalar barış dilini sevebilir. İran Cumhurbaşkanın da gün içinde açıklama yapması bekleniyor.

STRATEJI

Rallide düzeltme yapan BIST 100 Endeksi; dün tepki verse de güçlü olmadığı görüldü. Bugün açılış negatif olsa da gelecek açıklamalara göre yön bulmasını bekliyoruz. 114 bin yukarı geçmeden hedgeli gitmekte fayda var görüşümüzü koruyoruz.

 

Mektupla Haberleşme

Geçen hafta öldürülen Kasım Süleymani’nin cenazesi bugün memleketi Kirman’da defnedilecek. Moody’s, ABD ile İran arasında giderek tırmanan gerginliklerin, küresel ekonomide riskleri artırdığı uyarısı yaptı. Belirsizliklerin arttığına ve bunun da özellikle petrol ve doğalgaz endütrilerini olumsuz etkilediğine dikkat çekilirken şöyle denildi: “Uzun sürecek bir anlaşmazlık durumu, ekonomik faaliyet ve finansal koşulları zorlaştıran şok etkisi yaratarak, geniş anlamda küresel ekonomi üzerinde olumsuzluklara neden olabilir. Kritik altyapı üzerinde oluşacak hasarlar ve ticarette geçici bozulma, finans dışı şirketleri olumsuz etkileyecektir.”

Dünya, dün akşam üzeri ilginç bir haberle çalkalandı. Bilindiği üzere Irak parlamentosu ABD ordusunun ülkeden çıkmasını onaylamıştı. ABD Başkanı Trump ise “Orada devasa ölçüde pahalı bir üs inşa ettik. Milyarlarca dolara mal oldu. Onun parasını vermeden çıkmayız, zor kullanmaya kalkarlarsa hiç görmedikleri ağır yaptırımlar uygularız” demişti. Dün akşam ABD öncülüğündeki koalisyon güçlerinin önümüzdeki günlerde Irak’tan çekileceğine ilişkin bir mektup paylaşıldı. ABD ve Iraklı yetkililer mektubun gerçek olduğunu ve teslim edildiğini doğruladı.

ABD Savunma Bakanı Mark Esper “Irak’tan çekilme planının olmadığını” açıklarken ABD Genelkurmay Başkanı Mark Milley ise, mektubun bir taslak olduğunu ve ‘yanlışlıkla’ paylaşıldığını belirtti. Sosyal medyada, dünyanın 1 numarası olduğu düşünülen ABD ordusunun geldiği seviye eleştirilere yol açarken 71 doları gören brent petrol 68 dolara, 1580 doları gören altın ons fiyatı 1560 dolara geriledi. ABD borsaları ise toparladı.

İki gündür gerileyen BIST 100 Endeksi, son gelişmeler üzerine bugüne yükselerek başlayabilir. “Hergüne farklı bir hikaye” günlerini yaşarken, yatırımcıların daha dikkatli olmasında fayda var.

STRATEJI

Rallide düzeltme yapan BIST 100 Endeksi; 11500 desteğinden bugün tepkisini yaparken 114,000 önemli bir direnç haline geldi.

 

Çıkın Gidin

İran Devrim Muhafızları Ordusu’na bağlı Kudüs Gücü Komutanı Kasım Süleymani’nin ABD’nin Bağdat’a yönelik hava operasyonunda öldürülmesinin ardından gelişmeler ilgiyle izleniyor. İran, Bağdat’taki ABD Büyükelçiliği yakınlarına füzeli saldırı düzenledi. ABD Büyükelçiliği’ne isabet etmeyen roketle 3 sivilin yaralandığı açıklandı.

2003’te Saddam Hüseyin’in devrilmesiyle sonuçlanan Amerikan işgalinin ardından varılan iktidar paylaşımı uzlaşması uyarınca, Parlamento Başkanı Sünni Araplar’dan, Başbakan Şii Araplar’dan, Cumhurbaşkanı ise Kürtler arasından seçiliyor. Ülkede İran etkisindeki Şiilerin güçlü olduğu biliniyor. İşte o etkiyle sürpriz bir gelişme yaşandı. Başbakan Adil Abdülmehdi yaptığı çağrıda meclisten yabancı birliklerin ülkedeki varlığına son vermesini istemişti. Irak Parlamentosu pazar günü olağanüstü toplandı. Parlamentoda oy çokluğuyla yabancı birliklerinin Irak’taki üslerden gönderilmesini talep eden önerge kabul edildi. Irak’ta çoğu danışmanlık görevi yapan 5 bin civarında Amerikan askeri bulunuyor ki Kürt ve Sünnilerin ABD askerinin gitmesine pek sıcak bakmadığı biliniyor.

Irak’ın “ülkemizden çıkın gidin” dediği Amerika, şaşkınlığını Trump ile gösterdi. Başkan “Onlara daha önce hiç görmedikleri ağır yaptırımlar uygularız. İran yaptırımları bunların yanında hafif kalır.” dedi. Trump çekilmek için de şart öne sürdü: Orada devasa ölçüde pahalı bir üs inşa ettik. Milyarlarca dolara mal oldu. Benden çok önce yapılmıştı. Harcamalarımız için geri ödeme yapmadıkları sürece çıkmayacağız.”

Süleymani’nin cenazesi bugün başkent Tahran’da yapılacak törenlerden sonra yarın Tahran’ın 1000 km güneydoğusunda yer alan memleketi Kirman’da defnedilecek. Muhtemelen 2 günde 1 milyondan fazla insan ABD’ye lanet yağdıracak.

Gelişmeler üzerine en dikkat çeken piyasa enstrümanı, altın oldu. Altın ons fiyatı 1560ı geçerek son zamanların en yüksek seviyesini kırmış oldu. Brent petrolün fiyatı da 70 doları aştı. Borsaların da biraz negatif tepki verdiği ancak şimdilik sadece yılın ilk günkü kazançlarını geri verdikleri görüldü. Muhtemelen izliyorlar ki iş büyüyecek ve sıcak savaşa mı dönecek mi? Dolayısıyla şimdilik fikir yürütmek için erken. Hisse sahipleri için, BIST100 114,000 yukarı geçmeden kendilerini hedge etmeleri tavsiye edilebilir.

STRATEJI
Ralliyi sürdüren BIST 100 Endeksi; 5 Aralık’ta 109 bini, 31 Aralık’ta 115 bini gördü. Yeni yıla da yükselişle giren borsada Cuma günü toplamda 19 milyar TL hacimle satış geldiği görüldü. 114 bin yukarı geçmeden hedgeli gitmekte fayda var.

 

ABD Bayrak Astı

Arap baharı gibi bir durum 1978 İran’ında yaşanmış ve çoğunluğu kırdan kente göç etmiş fakir halktan ve medrese öğrencilerinden oluşan göstericiler Humeyni’nin fikirleri etrafında gösterilerle İran Şahı Rıza Pehlevi’yi sarsmıştı. Pehlevi, en sonunda İran’ı terk etti ve otorite boşluğundan yararlanan Humeyni sürgünden ülkesine geri döndü. 1 Ocak 1979’da Humeyni Tahran’da çok büyük kalabalıklar tarafından büyük sevinç gösterileriyle karşılandı.

Ancak İran, sonrasında büyük bir dönüşüme sahne oldu. 5 Mayıs 1979’da yeni devrimi korumak için ordunun dışında “İran Devrim Muhafızları Ordusu” kuruldu. Zamanla güçlenen yapı iran bürokrasisi ve ekonomisinin tamamını etkisi altına almıştır.

İran Devriminin İran sınırlarının ötesine geçmesine yardımcı olmak için 1990’ların başında Kudüs Gücü adıyla bir birim kurulmuştur. 1998’den beri Kasım Süleymani tarafından komuta edilmekte olan bu dış operasyon güçleri; Suriye, Lübnan, Filistin ve Afganistan’da etkili olmuştur. 

2020’de daha da güçlenmesi beklenen Kasım Süleymani, ABD tarafından Bağdat havaalanında roket saldırısıyla öldürüldü. Yanında Irak’lı şiilerin kurduğu Haşdi Şabi örgütünün Başkan Yardımcısı Ebu Mehdi el-Mühendis de ölmüş.  Haberin ardından ABD Başkanı Trump, Twitter hesabından ABD bayrağı paylaşımı yaparak zaferini ilan etti. Pentagon açıklamasında “Trump’ın talimatıyla öldürüldü” denildi.

Bu gelişme, beklenmedik bir gelişme oldu. “2020’de ABD-İran gerilimi sürer” deniyordu ancak bu seviyeye yükselmesi beklenmiyordu.  İlk etapta petrol fiyatları % 4, altın % 1 yükseldi. Akşam rekorlarını tazeleyen ABD borsa endekslerinin futureları eksiye geçti. İran dini lideri Hamaney İran’da 3 günlük yas ilan etti: “Süleymani’yi öldüren suçluları mutlak bir intikam bekliyor” dedi.

STRATEJI

Ralliyi sürdüren BIST 100 Endeksi; 2019’un 20 Kasım’da 108 bini, 5 Aralık’ta 109 bini 12 Aralık’ta 110 bini 13 Aralık’ta 111 bini, 23 Aralık’ta 112 bini, 24 Aralık’ta 113 bini, 26 Aralık’ta 114 bini 31 Aralık’ta 115 bini gördü. Bugünlerde 116 bini görebilir ancak çevremizde artan riskler, iştahı kaçırabilir.

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here