Ana sayfa Raporlar Borsa Hisse Analiz Raporları Yunus Kaya Ya...

Yunus Kaya Yazdı: İstanbul’un 508. Başkanı

Alnus Yatırım Araştırma Müdürü Yunus Kaya’nın günlük yazılarını burada bulabilirsiniz:

İstanbul’un 508. Başkanı  

“Dünyada risk iştahı dörtnala gidiyor” demiştik.  Dün dizginleri biraz çektiler ve kâr satışları geldi. Bu sabah da ABD Endeksi futureları hafif eksi. Asya borsalarında ise satışlar var.  

Dün, İstanbul tarihi günlerinden birini yaşadı. 29 Mayıs 1453’de şehre giren Türk ordusunun 21 yaşındaki kumandanı Sultan II. Mehmet, şehre ilk belediye başkanı olarak (O zamanlar kadı) hocalarından Hızır Bey’i 30 Mayıs’ta atamıştı. Hızır Çelebi, ölene kadar 6 yıl boyunca görevini yapmış, ondan memnun olan Sultan da Konstantiniyye’nin karşısındaki köyü ona hediye etmişti. (Kadı’nın köyü zamanla Kadıköy oldu)  

1855’de belediye kurulduğunda Pepe Salih Paşa 423. Başkan olarak görev alırken ilk şehremini olmuştu. 1 Nisan 2004’de göreve başlayan Kadir Topbaş, 13 yıllık görev süresiyle 1855 yılından beri İstanbul’un en uzun süre görevde kalan belediye başkanı oldu. 31 Mart 2019 seçimleri sonunda 17 Nisan 2019’da Ekrem İmamoğlu toplamda 508. başkan olarak şehrin yönetimini devraldı.  

Türkiye’nin en büyük nüfusa sahip 6 ilinin 5i CHP’nin yönetimine geçti. (Oysa sadece İzmir, CHP yönetimindeydi) Cumhurbaşkanı Erdoğan, seçim akşamı  “4.5 yıl seçim olmayacağını ve artık hedeflerinin ekonomi olduğunu” açıkladı. Görünen o ki iktidar da muhalefet de Türkiye’nin 100. yılı olan 2023’ü kendilerine hedef belirleyecek. Buna göre Ak Parti İktidarı ekonomiyi iyi yöneterek enflasyonu düşürerek, istihdamı artırarak 2023’de güçlü ekonomi ile ulaşmak isteyecek. Muhalefet ise büyükşehirlerdeki yerel yönetimlerde başarılı olarak 2023’e güçlü referanslarla ulaşmak isteyecek. Kim başarırsa Cumhurbaşkanlığını o kazanacak. Bu yüzden iki tarafın da iyi bir planlamaya ve bu planı uygulayacak kaliteli işgücüne sahip olması gerekiyor. Umarız ki iki taraf da elinden geleni yapar ve Türkiye 100 yaşına yerelde ve genelde güçlü Türkiye olarak girer. Çünkü bu ülke hepimizin.   

Ancak merkezi yönetimin işi zor. Dün bahsettiğimiz dipten çıkış sinyalleri gelse de yükselen işsizlik, artan bütçe açıkları, çevredeki siyasi meseleler ilk akla gelenler. Seçim sonrası Moody’s yayınladığı notta; TCMB’nin rezerv azalışı, swap piyasasına müdahalesinin soru işaretleri olduğunu, seçim sonuçlarının Türkiye’deki makroekonomi politikaları büyük oranda belirleyeceğini iddia etmişti. Dün de F.T. gazetesi son 1 ayda TCMB’nin swap piyasasında işlemlere yoğunlaştığını ve Swap mekanizmasından elde edilen dövizler ayıklandığında, TCMB net döviz rezervlerinin 11 milyar $’a indiğini haber yaptı. Türkiye’nin Mayıs sonuna kadar 10 milyar dolar borç ödemesi gözüktüğünden (Sonrasında rahatlıyoruz) olası sıkıntılara daha fazla tedbir gerekecektir.  

Günlük yazılarımızı yazan Araştırma Müdürümüz Yunus Kaya; Kazakistan, Özbekistan ve Kırgızistan ziyaretleri nedeniyle bir süre yazılarına ara verecektir.  Herkese bol kazançlı günler dileriz. 

STRATEJI

Son 3 gündeki yükselişle 97 bini aşan Endeks, bakalım üzerinde kalıcı olabilecek mi? 

Modelimiz (09:15 itibariyle) VIOP X30YVADE 900  puan civarında düşüş ile, BIST 100 ise % -0.7 civarında eksi ile güne başlamasını öngörüyor. 

 

Müjde Gibi Haberler

Dünyada risk iştahı dört nala gidiyor. Yatırım araçları açısından borsalar iyi getiri sağlıyor. Dün DAX bu yılın en yüksek seviyesi olan 12116ya kadar çıkarken S&P500 2916 ya kadar çıktı.  Yılbaşından beri 4 ayda borsa endekslerinde Almanya % 15, ABD (S&P500) % 16, Fransa % 17, Rusya % 18, Çin % 30 getiriye ulaştı. Altın ise tu kaka oldu. Son 2 günde % 1.3 düştü.  

Türk borsası da bu hareketten olumlu etkileniyor. Seçim sonrasında 5 günde % 6 yükselen borsada sonraki 5 günde İstanbul seçimlerinin iptal yolunda gidiyor olması % 4 satış getirmişti. Bu haftaya başladığımızda Pazartesi günü en büyük alıcılar borsanın büyük iki yatırımcısı iken dün farklı yabancılar da alıma geldi. Yoksa ellerinde yüklü mal olan iki yatırımcıya, koca endeksi taşımak yükü ağır gelebilirdi. BIST 100 Endeksi dünü % 1.70 artışla, 96,809 puandan kapattı. Bankalar % 2.24 arttı. Yılbaşından beri 4 ayda borsa endekslerinde; sanayi ve bankalar % 10, BIST 100 ise % 6 getiriye ulaştılar.  

Şubat ayına ait 3 veri dün geldi ve ekonominin dipten dönüşü için sinyal olarak görülecek sonuçlar ortaya koydular:

İlki sanayi üretimi, takvim +mevsimsel etkiden arındırılmış seride önceki aya göre Ocak’ta % 1.0 artış varken Şubat’ta da % 1.3 arttı. Yani iki aydır üretimde tempo artıyor.

İkinci veri perakende satıştan geldi. Takvim +mevsimsel etkiden arındırılmış seride perakende satış hacmi önceki aya göre Ocak’ta % 1.4 artmışken Şubatta da % 0.8 arttı. Yani tüketim de iyi gidiyor.

Üçüncü veri konut fiyatlarında görüldü. Şubatta bir önceki aya göre İstanbul’da % 0.50 azalış olurken Ankara’da % 1.24 İzmir’de % 1.53 artış gözlendi. Türkiye genelinde ise fiyat artışı % 0.96 oldu.  

Türkiye ekonomisi Nisan 2018’de başlayan dalga nedeniyle; önceki çeyreklere göre 2. çeyrekte % 0.0 GSYH artışı ile “durmuş”, 3. çeyrekte % 1.6 küçülmüş, 4. çeyrekte % 2.4 küçülmüştü. Böylece teknik olarak resesyona girmişti. İşte son gelen veriler bize diyor ki “2019 1. çeyreğinde yıllık bazda küçülme göreceğiz ancak bir önceki çeyreğe göre hafif artış olabilir”   

Zaten dün ABD Başkanı Trump ile görüşmesi sonrasında gazetecilere açıklama yapan Bakan Albayrak, “yılın ilk çeyreğinde Türkiye’nin teknik resesyondan çıktığını gösteren veriler olduğunu” söylerken bunlara dayanıyor. Tabi bu, ülkede en kötünün geride kaldığını yada ikinci bir dibin de görülmeyeceği anlamına gelmez. Ama eldeki imkanlar ölçüsünde bir toparlanmanın görülmesi, umut verici! Riskler hep var biraz da iyi tarafından bakalım… 

Bugünün ilk saatlerinde Maltepe sayımları bitti ve İstanbul’da itirazlı sayılacak sandık kalmadı. Bugün Ekrem İmamoğlu’nun mazbatasını alması bekleniyor.  

STRATEJI

Son iki gündeki yükselişle 97 bine dayanan Endeks, bakalım üzerinde kalıcı olabilecek mi? 

Modelimiz (09:15 itibariyle) VIOP X30YVADE 400  puan civarında artışla, BIST 100 ise % 0.4 civarında artışla güne başlamasını öngörüyor.

 

Beyaz Zambaklar Ülkesinde  

Finlandiya, bağımsızlığını elde ettiği 1917 yılından bu yana, birkaç istisnai dönem hariç, koalisyon hükümetleriyle yönetilmiştir. 5.5 milyon nüfuslu 4.5 milyon seçmenli Finlandiya’da 2015 seçimlerinde % 21.1 oy ile 49 MV çıkaran (En yakın rakibi 38 MV) işadamı Juha Sipila liderliğindeki Merkez Parti, iki partiyi de yanına alarak koalisyon hükümeti kurmuştu. 2012-2014 arası ekonomisi küçülen ülkede 2014’de işsizlik % 9.2’ye yükselince Sipila, 10 yıl içinde 200 bin kişilik ek istihdam yaratma sözü vermişti. Gerçekten de sonrasında büyüyen ülkede 2018’de işsizlik % 7.5’e indi. BM’e göre 2018’de dünyanın en mutlu ülkesi oldular.  

Ancak başbakan, ısrarla istediği sağlık reformunu meclisten geçiremeyince 8 Mart 2019’da istifa etti. 28 Ocak 2018’de ilk turda oyların % 62,6’sını kazanarak yeniden Cumhurbaşkanı seçilen Sauli Niinisto, Başbakan Sipila’nın istifasını kabul ederken 14 Nisan seçimleri sonrası yeni hükümet kurulana kadar geçici hükümet olarak görevini üstlenmesini talep etti. Merkez sağ koalisyon hükümetinde; Merkez Parti, Ulusal Koalisyon Partisi’nden  ve Finler Partisi yer alıyordu.  

14 Nisan 2019 seçimleri 200 üyeli Mecliste büyük sürprize yol açtı. Öncelikle, kadınlar tarih yazdı: Meclise seçilenlerin 92’si kadın! Kadınların oranı % 46 ile rekor kırdı. (Evet, yüzde 46) 8 MV 30 yaş altında, 10 MV 65 yaş üstü oldu ve yaş ortalaması 46 oldu. (Türkiye’de 50) 117 eski vekil devam ederken 83 MV yeni geldi.  

*Başbakan Juha Sipilä’nın Merkez Parti’si (SK) 18 sandalye kaybederek 31’e indi. Bu büyük bir yenilgi oldu: 1. parti iken 4. parti konumuna düştü.

*Hükümetteki ikinci parti olan Ulusal Koalisyon Partisi (KOK)  % 17.0 oya gerilese de 1 sandalye artırarak 38 sandalyeye yükseldi.

*Muhalefetteki Sosyal Demokrat Parti’nin (SDP) % 17.7 oya yükselerek +6 MV artışıyla 40 MV kazandı. Böylece 20 yıl sonra yarışı lider bitirmiş oldu. Antti Rinne artık yeni başbakan olacak.

*Zenofobik (yabancı korkusu-nefreti), Euro-fobik, islamofobik ve homofobik olarak tanınan “Gerçek Finler” (PS) 2015’de % 17.7 ile büyük sükse yaparak 2. parti olmuştu ve 38 MV çıkarmıştı. Şimdi % 17.5 oyla 39 MV çıkararak ikinci parti konumunu korudu.

*Yeşiller de seçimin bir galibi oldu. 2015’de % 8.5 oylarını 2019’da % 11.5’a yükseltip MV sayılarını 5 artırarak 20’ye çıkardılar. 

Yeni seçilen parlamentonun çalışmaları 23 Nisan’da Paskalya’dan sonra başlıyor. Gerçek Finliler başkanı Jussi Halla-aho “göçün durdurulması halinde” hükümete katılmaya hazır olduğunu açıkladı. 

Finlandiya’da seçimde % 72 katılım olmuş ve 3.1 milyon oy kullanılmış, sonuçları ertesi gün netleşmiş. 8.88 milyon oyun kullanıldığı İstanbul seçimleri, daha zor olduğundan 15 gündür sayılamadı.  

“Finlandiya işsizliği azalttı” derken Türkiye’de Ocak döneminde işsiz sayısı 4.67 milyona, işsizlik oranı % 14.7’ye yükseldi. Türkiye bu orana çıkarak son durumda % 14.4’e inen İspanya’yı geride bıraktı. Önünde % 15 ile Irak, % 15.1 ile Ruanda, % 15.5 ile Tunus yer almaktadır. Bizimle aynı kefede sayılan G. Afrika ise % 27.1 ile baya ilerde. 

STRATEJI

YSK kararı beklenirken BIST 100  97 bini aşağı geçti. Artık 97 bin direnç olmak üzre hedgeli gidiş öneririz.  

Modelimiz (09:15 itibariyle) VIOP X30YVADE 225  puan civarında artışla, BIST 100 ise % 0.2 civarında artışla güne başlamasını öngörüyor.

 

Kara Deliğin Çekimi  

Türkiye, 15 gündür bir siyasi krizi çözemedi. İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı için seçimin neticelenmesi süreci uzuyor. Muhtemelen bu hafta da bitmeyecek. Merkezi yönetimin, yerel yönetimi devretmeme isteği dikkat çekiyor. Bu yüzden “acaba seçimin iptali olur mu” sorusu en çok sorulan soru. 7 asil, 4 yedek üyeye sahip YSK kararları kesindir ve üzerinde bir düzeltme mercii yoktur.   

10 Nisan’da Bakan Albayrak tarafından “YEP 2019 Yapısal Dönüşüm Adımları” açıklandı. kamu bankalarına bütçenin izin verdiği ölçüde 28 milyar TL sermaye desteği, bankalardaki Enerji ve inşaat batıklarını dışarı çıkaracak fonların kurulması dikkat çekmişti. Bakan  Albayrak ve beraberindeki geniş heyet, IMF ve Dünya Bankası Bahar Toplantıları’na katılmak üzere gittiği ABD’nin başkenti Washington’da sunumlar yaptı ve temaslarda bulundu. Basına yansıyan haberlere göre bu sunumlar tam not alamamış.  

Geçen haftanın dünya tarihindeki önemi ise dünyadan 55 milyon ışık yılı uzakta bulunan Messier 87 galaksisinin merkezindeki kara deliğin fotoğrafının ilk kez çekilmesi oldu.  M87’nin merkezindeki kara delik, bizim galaksimizin merkezindeki kara delikten 1600 kat daha büyük!  Bu süper sonuç için “yaratıcı bir fikir” ve “uzun süre çalışmak” geldi. Dünya’nın farklı noktalarındaki 8 radyo teleskobun bir araya getirilmesi ile dev bir teleskop etkisis yaratıldı. Bu ortak teleskop projesine Olay Ufku Teleskobu (Event Horizon Telescope, EHT) adı verildi. Teleskoplar 10 gün boyunca çekim yaptı ama bunları işlemek 2 yıl sürdü. Ekip liderliğini Katie Bouman sürdürürken Feryal Özel Modelleme ve Analiz Çalışma Grubu’nu yönetti.  

Bu haftanın ekonomi gündeminde; ABD’de açıklanacak bilançolar, Çin’den gelecek ekonomik veriler ve Türkiye’den işsizlik, bütçe, sanayi verileri öne çıkıyor. Piyasalar ise siyasi krizin ekonomik krize evrilme tehdidi ile diken üstünde. Martın son haftası 1.33 milyar $, Nisanın ilk haftası 0.2 milyar $ yabancı portföy yatırımının çıkışının devam edip etmeyeceği izlenecektir.   

STRATEJI

Borsa için 97 bin geçilmeden hedge pozisyonların kapatılmamasını öneririz.   

Modelimiz (09:15 itibariyle) VIOP X30YVADE 300  puan civarında düşüş ile, BIST 100 ise % -0.1 civarında eksi ile güne başlamasını öngörüyor.

 

Küçük Ermenistan’ın Büyük Meselesi

Son yüzyılda neredeyse bütün “Büyük” hayali kuran ülkeler duvara çarptı ve milletleri hayal kırıklığına uğradı. Büyük Arnavutluk, Büyük Yunanistan, Büyük Ermenistan vs. Örneğin Ermenistan günümüzde Sivas ili büyüklüğünde bir toprakta Rusya mandasında yaşayabilen bir ülkeye dönüştü. Kendilerine çıkar yol olarak hem de milli kimlik kazandırmak için yıllardır Osmanlı döneminde yaşanan zorunlu göç dönemini soykırım olarak tanıtıp buradan menfaat etmek peşindeler.  Oysa o dönem zaten yargılamalar yapılmıştı. (Bu vesileyle İstanbul’un işgali sonrasında, -Ermeni tehciri emrine uyduğu için- 10 Nisan 1919’da idam edilen Boğazlıyan Kaymakamı Mehmet Kemal Bey’i rahmetle anıyoruz.)

Uruguay 22 Nisan 1965’te kabul edilen yasa ile 1915’te yaşananları kınayıp ”soykırım’ olarak tanıyan ilk ülke olmuştur. Diğer ülkelerdeki Ermeni diosparasının etkisiyle zamanla bu tür kararları alan ülkeler arttı.

18 Temmuz 1987’de Avrupa parlamentosu, “Ermeni Sorunu’nun Siyasi Çözümü Üzerine Karar”ı kabul ederek sözde Ermeni soykırımı kabul etmişti.

AP, 15 Kasım 2000’de kabul edilen raporun 10 No.’lu paragrafı şöyledir: “Avrupa Parlamentosu, Türk Hükümeti’ni ve TBMM’ni, Türk toplumunun önemli bir kesimini oluşturan Ermeni azınlığa desteği arttırmaya, bu çerçevede modern Türk Devletinin kurulmasından önce Ermeni azınlığın uğradığı soykırımı resmen tanımaya davet eder”.

Bu kararın ardından ilk olarak 17 Kasım 2000 tarihinde İtalya Parlamentosu 1915-1917 yılları arasında Ermenilerin soykırıma maruz kaldığını kabul etmiştir. Fransa Senatosu ise 7 Kasım 2000 tarihinde önerilen “Ermeni Soykırımı Konusunda Kanun Teklifi”ni 18 Kasım 2000 tarihinde kabul etmiş ve bu karar Cumhurbaşkanı tarafından onaylandıktan sonra 2001 / 70 Numaralı Kanun ile 29 Ocak 2001 tarihinde yasallaşmıştır.

Ancak Türkiye, bu karara dayanak oluşturan Morillon Raporu’nun hazırlanmasında kullanılan “Andonian Belgeleri” ve “İngiliz Mavi Kitabı”nın asılsız ve yanlış olduğunun birçok tarihçi tarafından kanıtlandığını ileri sürerek ve tüm tarihçileri arşivleri incelemeye davet ederek olayı siyasi cenahtan uzaklaştırarak tarihçilerin boyutuna sokmaya çalıştı. Neticede 2004 yılından itibaren AP, bu cümleyi metinlerden çıkardı.  Ancak AP’nin 15 Nisan 2015 tarihli kararında yine “Osmanlı İmparatorluğu bölgesinde 1915-1917 arası Ermenilere karşı vuku bulan trajik olayları 1948 tarihli Soykırım Suçunun Cezalandırılması ve Önlenmesi Konvansiyonu ışığında soykırım olarak tanımlamaktadır” denildi.

Bu iş o kadar farklı boyuta geliyor ki kimin Türkiye ile arası bozulsa ilk akla gelen “Ermeni Soykırımını” tanıyalım da Türkiye’yi cezalandıralım olmaktadır. Halbuki Türkiye “ortak komisyon çağrısını daima gündemde tutmakta ve arşivlerimizi sonuna kadar açmaya  hazır olduğumuzu vurgulamaktadır.”

Komşularımızdan Rusya’da parlamentonun alt kanadı Duma, 1995 yılında aldığı kararla ‘Ermeni soykırımı’nı tanıyıp 24 Nisan’ı soykırım kurbanlarını anma günü ilan etmişti. Yunanistan Parlamentosu 25 Nisan 1996’da çıkardığı bir kanunla 24 Nisan’ı “Ermeni soykırımını anma günü” ilan ederken Bulgaristan Parlamentosu 24 Nisan 2015’de 1915 olaylarını “toplu katliam” olarak kabul edip 24 Nisanı “kurbanları anma günü” ilan etmişti.

İtalya Meclisi önceki gün hükümetinden “sözde Ermeni soykırımını resmi olarak tanımasını ve bunu uluslararası alanda savunmasını” isteyen önergeyi 43 çekimsere karşı 382 oyla kabul etti.  Yani Berlusconi’nin Forza İtalya’sı hariç tüm İtalyan partileri Türkiye’yi kızdıracak bu kararı onayladı. Demek ki eskiden İtalya ile aramız iyiydi, artık berbata doğru gidiyor. Gerçi kendilerine hayırları yok ama neyse…

Dün de  Fransa Cumhurbaşkanı Macron, 24 Nisan’ı sözde “Ermeni soykırımını anma günü” ilan eden kararnameyi onayladı. Artık bu tarih Fransa’nın resmi takvimine işlenecek.

ABD’nin iki meclisine de 24 Nisan’ı Ermeni Soykırımı olarak tanımayı ve anmayı öneren tasarılar sunuldu. ABD ile aramız son dönemde S-400 alımı nedeniyle limoni. Bakalım sonuç ne olacak?

Bizde gündem ise İstanbul seçimlerinin sonucunun ne olacağı? YSK’nın bu akşam yada haftasonu kararını vermesi bekleniyor.

STRATEJI

YSK kararı beklenirken BIST 100  97 bini aşağı geçti. Artık 97 bin direnç olmak üzere hedgeli gidiş öneririz.

 

Seçimlerin Gölgesinde 10 Nisan Paketi 

Pazartesi günü % 2.5 düşen bankalar nedeniyle BIST 100 Endeksi de % 1.8 düşmüştü. Dolar kuru ise 5.71 e çıkmıştı. Ancak akşamında YSK’nın ilçelerde sayım başvurusunu reddedip 51 sandıkla sınırlı tutması ile dün piyasalar olumlu seyrederek kayıplarını telafi etti. BIST 100  98,748’e kadar çıksa da günü  % 1.19 artışla  98,135 puandan kapattı. Dolar kuru 5.65e kadar inse de bu sabah 5.69 seviyesinde.  

Ak Parti ve MHP ittifakının İstanbul’da bazı ilçeler için  başkanlık seçimlerinin iptali talepli başvuruları dün de yapıldı.  Şunu belirtmekte fayda var: Seçime itiraz süresi 11 gün olup bugün 17:00’ye kadar itirazlar YSK’ya yapılabilir.  Bugün 12:00’de Ak Parti ve MHP liderleri bir araya gelecek. Toplantı sonrasında 17:00’ye kadar yeni bir başvuru da gelebilir, seçim sonuçlarını kabul ettiklerine dair bir açıklama gelebilir. Olağanüstü itiraz içinse 14 Nisan Pazar akşamına kadar süre var.  

Bu ortamda Hazine ve Maliye Bakanı Albayrak; vergi reformu, hal ve perakende yasaları gibi önemli ekonomik düzenlemeleri de içeren “Yeni Ekonomi Programı” Yapısal Dönüşüm Adımları 2019’u saat 11.00’de açıklayacak.   

IMF, global ekonomi 2019 GSYH beklentisini %3,5’den % 3.3’e indirirken gelişmiş ekonomiler için beklentisini %2.0’den 1.8’e indirdi. Türkiye için 2019’da % 2.5 küçülme ve %15.5 yıl sonu enflasyonu tahmini yaptı.   

Yurtdışı piyasalarda sıkıntılı bir gün yaşanıyor. Bu bize de biraz yansıyabilir. Dışarda çok önemli olmasa da 14.45’de Avrupa MB toplantısı-15.30 Başkan Draghi toplantısı ve 21.00 son FED toplantı tutanakları izlenecektir.  

STRATEJI

BIST 100 95 üstüne çıktığından beri güzel ancak şimdi risklerin arttığını nereden anlayacağız: 97 bin altı hedge gerekir!

 

Seçim Sonrası Piyasaların Güzelliği

Son 7 günde 6 kez yükselen BIST 100 Endeksi bu süreçte %9.5 yükselerek 99 bine ulaştı. Seçim sonrasındaki getiri ise % 5.5! Yani borsa, seçim sonuçlarını çok sevdi. USDTRY de seçim öncesinde 5.65 iken şu an da o civarda. Nisan başından beri G. Afrika Randı % 2.4, Meksika pesosu % 1.7, Brezilya reali % 1.2 değer kaybettiğini dikkate alırsak TL’nin relatifte diğer gelişmekte olan ülkelere fark attığını görürüz. Üstelik yurtiçinde dövize geçiş son hızla devam ediyor. (Bkz: tablo)

ABD’de tarım dışı istihdam 177 bin beklentisini aşarak Martta 196 bin olarak gerçekleşmiş. Yine de ABD’de 2018’in ilk çeyreğinde 683 bin kişi istihdam edilirken 2019’un ilk çeyreğinde 540 bine geriledi. Veri sonrasında dolar dünyada biraz değer kazanırken TL karşısında 5.58’den 5.63’e yükseldi.

Brent Petrol fiyatı Nisan başından beri % 4.3 artarak 71 dolara dayanmış durumda. Bu da bizi rahatsız ediyor. Zira hem cari dengeyi hem enflasyona negatif etki söz konusu. Enflasyon demişken nisan enflasyonunu etkileyen bazı gelişmeler dikkat çekiyor. İşte geçen hafta TÜFE’yi ilgilendiren gelişmeler şöyle oldu:

1 Nisan: Elektrik tarifelerinde; dağıtım bedeline % 10 zam yapılırken bunu telafi edecek şekilde Enerji bedelinde % 10 indirime gidildi. Böylece Elektrik faturalarına toplamda zam gelmemiş olacak. Elektrik’in TÜFE’deki ağırlığı % 3.0 seviyesinde.

3 Nisan: Benzine % 2.9 zam geldi. Benzinin TÜFE’deki ağırlığı % 1.40 seviyesinde. Mazotun ağırlığı % 1.77 ancak mazota zam yok. Bu yıl ilk çeyrekte Benzin % 14.4, Motorin % 11.6 artmıştı.

6 Nisan: Türkiye sigara pazarının % 40ına hakim Philip MorrisSA birçok sigarasına % 15 zam yaptı. ÖTV yılbaşında 4 puan artırılıp %67 ye yükseltilmiş, asgari maktu vergi miktarı ise sıfırlanmıştı. TUIK bakalım Nisan ayı verisinde sigara fiyatını ne kadar artıracak? Zira en son 2017 Ocak’ta % 2.8 artışla 11.3 TL’ye çıkan sigara fiyatı 27 ay sonra 2019 Mart’ında halen aynı fiyatta gözüküyor. Üstelik bu sürede sigaranın TÜFE’deki ağırlığı % 5 üzerinden % 3.9 seviyesine indi.

7 Nisan’da soğan ithalatına vergi sıfırlaması uygulaması Nisan sonuna uzatıldı. 15 Ocak’ta Kuru soğan ithalatında gümrük vergisi Şubat sonuna kadar sıfırlanmış sonra Mart sonuna uzatılmıştı. Kilosu birçok yerde 8 TL’yi geçen soğanın TÜFE’deki ağırlığı % 0.23 seviyesinde.

Bu hafta ekonomik takvimde önemli bir şey yok ancak Çarşamba günü Bakan Albayrak’ın bir paket açıklaması beklentisi piyasaları diri tutabilir. İstanbul seçimlerinde oy sayımının da bugün sonlanması bekleniyor. Bir risk olarak; burada işin uzamasının (en az olasılık olan seçimin iptali gibi), bakanın açıklayacağı paketin etkisini azaltabileceğini söyleyebiliriz.  

STRATEJI

“ 95 üstü ise güzel günler!” demiştik ki alışlar füzeyi ateşledi. Yine 95 bine dikkat ederek long gidilebilir. Seçim sonuçlarında riskin artması, TL varlıkları zorlayabileceğinden ayrıca izlenmeli.

Modelimiz (09:15 itibariyle) VIOP X30YVADE 250  puan civarında düşüş ile, BIST 100 ise % -0.1 civarında eksi ile güne başlamasını öngörüyor.

 

Hangisi Soğuk Yenirdi, İntikam mı?

05.04.2019

JP Morgan’ın  rezervlerdeki azalışı gösterip seçim sonrası için TL short önerisi sonrasında TCMB ve bankaların operasyonu ile yurtdışında swap faizleri % 1000 lere ulaşmış ve TL değer kaybetmek şöyle dursun ciddi değer kazanmıştı. Gerçekten de seçim öncesinde 5.65 olan kur, seçimden 4 gün seçmiş olmasına rağmen  onun altında. Yani seçimlerin kura etkisi SIFIR. Dün de Dolar dünyada % 0.3 değer kazandığı halde TL % 1.1 değer kazanarak 5.56’yı gördü. Ciddi spekülasyonlara yol açan TCMB rezervlerindeki azalmanın ardından, geçen hafta rezervler 3.9 milyar dolar artarak 96.2 milyar USDa yükseldi.

Ancak geçen hafta TL bulamayan yabancı hisse ve tahvil satarak TL bulabildi. 19 Martta 106 bine yaklaşan BIST 100 Endeksi sonrasında şelale formatında aşağı inerken özellikle 27 Martta  %5.7 düşmüş ve 90 binli seviyeleri görmüştü. Borsanın uzun zamandır mal sahibi olan oyuncuları fena dayak yemişti. Dün bu veri açıklandı: Hisse ve DİBS’te toplam 1,33 milyar dolarlık satış yapmışlar ki haftalık olarak Ağustos 2014’den beri en yüksek yabancı çıkışıdır.  Borsada yabancı payı % 66 dan % 63 e inerken DIBS’de % 12.5 ile son 20 yılın en düşük seviyesine indi. 

İşte o günlerde dayak yiyen borsanın büyük oyuncuları, 8 gün sonra -dün- intikamlarını aldı.  Dün BIST 100 Endeksi % 4.13 artışla 98,336 puandan kapattı. En çok artan endeksler % 6.3 ile İletişim % 6.0 ile Bankacılık oldu.  Bir günlük yükselişle borsadaki tüm şirketlerin piyasa değeri 145 milyar dolardan 150 milyar dolara yükseldi. Örneğin Garanti Bankasının piyasa değeri 2.4 milyar TL artarken THY piyasa değeri 1.3 milyar TL arttı.  Düşerken 1.5 milyar TL ile düşen borsa yükselirken 500 mn TL ile yükseldi. Yani satıcı olmaması yukarı ittirilmeye müsait hale getirdi. Bir daha “şelale” olmadıkça yine 100 binlerin üzerine çıkarırlar.

Yılbaşında deseler ki “sizin döviz açık pozisyonunuz fazla, size 5.5 ortalama ile 21 milyar dolar verelim” Bayılırdık. Zira kur riskini azaltmak istiyoruz ama bu kadar talebi bu kurdan karşılamak büyük işti.  İşte bunu Türkiye başarmış. İlk 3 ayda bankalardaki döviz mevduatı 21.3 milyar USD karşılığı artarak 214 milyar USD a ulaştı.  Bunu gören S&P “Şartlar değişmezse Türk özel sektörü borç çevirmenin üstesinden gelebilecek gibi” dedi. İşler o kadar iyiye gidiyor ki Garanti Bankası 2019 için özkaynak karlılığı tahminini yukarı revize etti. Yani bankalar için iyi haber.

STRATEJI

“ 95 üstü ise güzel günler!” demiştik ki alışlar füzeyi ateşledi. Yine 95 bine dikkat ederek long gidilebilir.

Modelimiz (09:15 itibariyle) VIOP X30YVADE hafif eksi, BIST 100 ise % 0.1 civarında  güne başlamasını öngörüyor

 

Yaklaşıyor Yaklaşmakta Olan 

05.04.2019

Galiba yabancıların dolar/TL de işleri kalmadığından dün yurtdışı swaplar sakinledi ve borsaya da alım geldi. USDTRY yatay seyrederken BIST100 % 1 yükselerek 94,441’e çıktı.  

Mart ayında tüketici fiyatları enflasyonu geçen yıl % 0.99 artarken bu yıl % 1.03 arttı. Aylık en çok artan ürünler yine taze sebze&meyve oldu -ki bu ay da % 9.1 artmış. Bilindiği gibi Ocak’ta % 30, Şubatta % 2 artmıştı. İşlenmiş gıda ise Mart ayında genel enflasyonun altında, % 0.25 arttı. Yani tarla ile işlenmiş gıda arasındaki uçurum devam etmiş.  

Böylece ilk üç ayda TÜFE % 2.27 oldu -ki geçen yıl % 2.77 idi. Yani ilk çeyrekte TÜFE yıllık bazda % 0.5 azaldı. Yılbaşından beri TÜFE en yüksek Şanlıurfa ve Diyarbakır’da % 4.0 ile ölçülmüşken İstanbul’da 1.92 ölçülmüştür. 

Şimdi enflasyonda güzel bir patikaya giriliyor. 2018’de Nisan başı-Ekim sonu arasında 7 ayda % 19.3 artmıştı. Böyle bir atak bu yıl beklenmediğinden muhafazakar bir yaklaşımla 2019’da bu 7 ayda fiyatlar genel seviyesinde % 11 civarında artış bekleniyor. Böylece TÜFE yılı % 15 civarında artışla tamamlayabilir. 

Dün ABD’de açıklanan mart ayı özel sektör isthidam verisi 175 bin beklenirken 129 bin geldi. Aynı şekilde ISM imalat dışı endeks Şubatta 59.7 iken Martta 58’e inmesi bekleniyordu ancak 56.1 açıklandı.  Bu yavaşlama etkileri ile dolar dünyada ciddi değer kaybetti.  Borsalar ise bu gelişmeyi kâr realizasyonu için kullanıyor gibi. (YBB getiriler SP500’de % 15, Dax’da % 13’e yükseldi) Ticaret görüşmeleri için Washington’da bulunan Çin Başbakan Yrd. He, bu akşam Trump’la görüşecek.  

Washington’da düzenlenen NATO Dışişleri Bakanları Toplantısına katılan Dışişleri Bakanımız Mevlüt Çavuşoğlu, “Türkiye olarak F-35’lerin birçok parçasını üretiyoruz. Türkiye de bunun bir parçası. Biz çok barışçıl bir ortamda yaşamıyoruz. Bunun için F-35’ler Türkiye’nin acil ihtiyacı” dedi. ABD Başkan Yardımcısı Pence “Türkiye, S-400 alımını tamamlarsa F-35 programından atılma riskini almış olur. Türkiye, NATO ortağı mı yoksa ittifakın altını oyan kararlarla güvenliği riske atmak mı istiyor seçimini yapmalıdır.” dedi.  Dışişleri Bakanı Pompeo da “S400’lerin alınmasından endişeli olduklarını, Suriye’de tek taraflı Türk askeri harekatının potansiyel olarak yıkıcı sonuçları olacağını ve tutuklu bulunan ABD vatandaşlarının serbest bırakılması gerektiğini” söyledi. Yani ABD’de bir şeyler ısıtılıyor ama ne?  

STRATEJI

Büyük düşüşe küçük tepkide 95 bin seviyesi önemli bölge ve geçemiyor borsa. 93,500 altında hedge şart! 95 bin üstü güzel günler! 

Modelimiz (09:15 itibariyle) VIOP X30YVADE 600  puan civarında düşüş ile, BIST 100 ise % -0.4 civarında eksi ile güne başlamasını öngörüyor.

 

Güven Maazallah F-35

03.04.2019 

Dünkü stratejimizde “Büyük düşüşe küçük tepkide 95 bin seviyesi önemli bölge” demiştik. BIST 100 endeksi dün gün içinde 95,352’ye kadar yükseldi ve satışların artmasıyla geri döndü.  Kapanış önceki güne göre % 0.60 aşağıda 93,533 seviyesinden gerçekleşti.  Bankalar yine düşüşe öncülük etti. (Bu arada BAE merkezli Emirates NBD, Denizbank için özkaynak toplamı kadar olan teklifini 6 aylık özkaynak artışı kadar iyileştirdi. Yani konsolide PD/DD 1 olarak yola devam ediyorlar. Borsa fiyatı ise 3.4 PDD!)  

Önceki gün % 3.5 değer kazanan TL, dün diğer paralar sakin olmasına rağmen bu kez % 3.0 değer kaybetti. Bugün de tekrardan % 3 değer kazanması olasılığı var yani.  

CNBC’ye konuşan Moodys baş ekonomisti Zandi, ABD ile Çin’in önümüzdeki 3 ay içinde ticaret anlaşması yapmaması halinde son 10 yılın en düşük seviyesine inen şirketlerin algısının daha kötüleşeceğini ve işsizliğin artmasıyla tüketici güveninin azalacağını dolayısıyla küresel ekonominin resesyona girmesinin büyük olasılık olduğunu söyledi. Zandi’nin bir de güzel tarifi var: Büyüyen ekonomi ile resesyon arasındaki fark basitçe ekonomiye duyulan ‘güven’dir diyor.  

IMF başkanı Lagarde, IMF’nin gelecek hafta büyüme tahminlerini güncelleyeceğini ve Ocak ayında % 3.5’a indirilen global büyüme tahmininden sonra yavaşlama eğilimin artmasını yansıtacağını açıkladı. Dünyadaki ülkelerin % 70’inde ekonomik büyümenin yavaşlamasını beklenirken ilginç bir çalışmanın sonucunu paylaştı: ABD, Çin’den ithalatının 250 milyar $lık kısmına ek vergi koymuştu. Eğer 540 milyar $lık ithalatın hepsine ve % 25 ek vergi koyarsa Çin büyümesi % 1.5’e, ABD büyümesi %0.6’ya kadar geriler. ABD-Çin görüşmeleri ise bugün ABD’de başlıyor. Bir türlü nihayete ermeyen görüşmelerde, tarafların görüşüyor olması bile piyasaları memnun ediyor. Maazallah! Ya biri masayı terk ederse ne olur? Bugün de Asya’da ticaret görüşmeleri bahanesiyle yükselişler var. 

28 Mart’ta ABD’de Demokrat ve Cumhuriyetçi Parti üyeleri, F-35 savaş uçaklarının Türkiye’ye teslimatını, S-400 füzelerinin teslimatının gerçekleşmemesi şartına bağlayan “NATO Hava Sahasını Koruma Yasası 2019” başlıklı tasarıyı Senato’ya sunmuştu. 1 Nisan’da ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon) F-35 savaş uçaklarına ait parçaların Türkiye’ye teslimatını askıya aldıklarını açıkladı. Pentagon Sözcüsü, üretimde bir aksama olmaması için Türkiye dışında başka ülkelerin de değerlendirileceğini söyledi. 2 Nisan’da ABD Senatosu’ndaki Silahlı Kuvvetler Komitesi’nin yeni başkanı James Inhofe, şimdiye kadar Florida, Teksas ve Arizona’da F-35 eğitimi gören Türk ekibin eğitiminin durdurulduğunu açıkladı. Yani iş, gittikçe ciddiye biniyor. Ama en son ABD başkanı Trump “vermiyoruz” diyene kadar bu açıklamalar Türkiye için “yok” hükmündedir nokta 

STRATEJI

Büyük düşüşe küçük tepkide 95 bin seviyesi önemli bölge.  93500 ise destek. Dün destekte kapandık. Bugün tepkili başlar ama bakalım 95 geçilir mi?  

Modelimiz (09:15 itibariyle) VIOP X30YVADE 600  puan civarında artışla, BIST 100 ise % 0.5 civarında artışla güne başlamasını öngörüyor.

 

Nisan Reçetesi ve Balon Riski  

02.04.2019

Ya Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın seçim akşamı konuşmasında “4.5 yıl seçim olmayacağını ve artık hedeflerinin ekonomi olduğunu” söylemesini ya muhalefetin iktidarın elinden büyük şehirleri almasını “piyasalar olumlu algıladı” diyebiliriz. Üstelik Bakan Albayrak, “Nisan ayı ile birlikte yol haritasını açıklayacağız” demişti. Bu yol haritasının “gelir artırıcı önlemler ve harcamaları kısıcı etkisi” nedeniyle Türkiye için tadı biraz acı olabilir. Yine de “Nisan Reçetesi” piyasalar için önümüzdeki günlerde ana gündem olacaktır.  

Dün Türk Lirası son zamanların en ciddi değer kazanımlarından birini yaşadı. TL, cuma kapanışına göre % 3.5 değer kazanarak 5.45’i gördü. Bu harekette G. Afrika Randında %2 ve latin paralarında % 1lik değer kazanımı kadar, seçim öncesindeki gibi yabancılara karşı artan swap faizleri de etkili oldu. Öyle bir durum oluşuyor ki % 400’ü gören O/N swapları iki gün daha devam ederse 5.0 TL altını görmeyi bekleyebiliriz. 

Ancak bu kadar agresif olarak TLyi değerlendirmeye çalışılmasının bir balon riski oluşturduğu çeşitli yorumlarda dile getiriliyor. BDDK, bu konuda banka hazinelerini takip etmeli. Dün Moody’s de bu konudaki yorumunda “Swap piyasasındaki gelişmeler, döviz kurunun serbestçe dalgalanmasına izin veren politika ile TCMB’nin şeffaflığı ve bağımsızlığı hakkında sorulara yol açıyor” dedi.  Oluşan yeni riskler nedeniyle TCMB’nin 2019’da faiz indirimi beklentimizi gözden geçirmeyi gündemimize alıyoruz. Bilindiği gibi TCMB resmi fonlama oranı % 24 iken dünden itibaren ağırlıklı ortalama fonlama maliyeti % 25.5e çıkmış durumda. Üstelik kur 5.5 seviyesinde. 

Seçim sonrası ilk gün önce aşağı sonra yukarı yapan borsa gün içinde % 1’i aşan getiriye ulaştı. Ancak swaptaki sıkıştırma hamlesi neticesinde banka hisselerine gelen yoğun satışla beraber (Banka Endeksi % 1.6 düştü) sanayi endeksinde % 1.7 artış sayesinde BIST100 Endeksi günü % 0.34 artışla 94101 seviyesinde tamamladı. Böylece hem TL’den hem borsadan yabancıları zarar ettirmiş olduk. Gerçi yabancıların borsadaki payı ocak sonunda % 66.16 iken son günlerdeki çıkışlarla beraber % 63.81’e inmiş gözüküyor.  

Global piyasalarda ise Nisan’a güzel havada girildi. ABD’de dün Dow Jones % 1.27, Nasdaq % 1.29 yükseldi. Bu sabah asyada ılımlı yükseliş sürüyor. Ancak dün akşam “ABD Savunma Bakanlığının F-35 ekipmanlarının Türkiye’ye sevkiyatını askıya aldığı” haberi ise bizi biraz etkileyebilir. Ancak herhalde swap faizlerini % 500lere çıkarırız, sorunu çözeriz. Borsa, şimdilik mühim değil. 

STRATEJI

Büyük düşüşe küçük tepkide 95 bin seviyesi önemli bölge.  93500 altında hedge önererek pozisyonların taşınmasını öneririz.  

Modelimiz (09:15 itibariyle) VIOP X30YVADE 400  puan civarında düşüş ile, BIST 100 ise % -0.2 civarında eksi ile güne başlamasını öngörüyor.

 

2019 Dolar Kuru Tahmini, Yunus Kaya

Alnus Yatırım araştırma müdürü Yunus Kaya’nın 2019 Dolar Kuru Tahmini yorumudur. 2019’da dolar ne kadar olur? Dolar ne kadar yükselir? Bu seviyeden dolar alınır mı? Hangi seviyenin üzerinde dolar kuru pahalı olur?