Ana sayfa Raporlar Ekonomi Raporları ve Gelişmeleri BETAM: Yüksek...

BETAM: Yüksek Büyüme İşsizliği Düşürüyor

PAYLAŞ

Seyfettin Gürsel* Gökçe Uysal** ve Selin Köksal *** 

Yönetici Özeti

Mevsim etkilerinden arındırılmış işgücü verilerine göre tarım dışı işsizlik oranı Mart 2017 döneminde bir önceki döneme kıyasla 0,2 puan azalarak yüzde 13,7’ye gerilemiştir. Tarım dışı işsizlikteki bu gerilemenin ardında Mart 2017 döneminde sanayi, inşaat ve hizmetlerde görülen yüksek istihdam artışları yatmaktadır. Bu üç sektörde kaydedilen toplam aylık istihdam artışı 220 bin seviyesindedir ve Şubat 2014 döneminden bu yana kaydedilen en kuvvetli artıştır. Tarım dışı istihdamdaki bu olumlu gelişmenin altında kuşkusuz 2017 yılı ilk çeyreğinde gerçekleşen güçlü büyüme yatmaktadır. Türkiye ekonomisi 2017 yılının ilk çeyreğinde yıllık olarak yüzde 5 büyümüştür. Bu büyümenin işgücü piyasasındaki etkileri sevindiricidir. Betam tahmin modeli tarım dışı işsizlik oranının Nisan 2017 döneminde 0,1 yüzde puan azalarak, yüzde 13,6 seviyesine gerileyeceğini öngörmektedir.

Tarım dışı işgücü ve istihdamda artış devam ediyor  

Mevsim etkilerinden arındırılmış verilere göre Mart 2017 döneminde Şubat 2017 dönemiyle kıyaslandığında tarım dışı işgücü 195 bin artarak 26 milyon kişi ve tarım dışı istihdam 220 bin artarak 22 milyon 438 bin kişi olarak kaydedilmiştir (Şekil 1,Tablo 1). Tarım dışı işsiz sayısı 25 bin kişi azalarak 3 milyon 562 bine, tarım dışı işsizlik oranı da yüzde 13,7’ye düşmüştür. Mart 2017 döneminde de tarım dışı istihdam tarım dışı işgücünden kuvvetli artmış, böylelikle tarım dışı işsizlik oranı gerilemeye devam etmiştir. Tarım dışı istihdam artışları 2017 yılının ilk çeyreğinde kümülatif olarak 465 bine yükselmiştir. Bu gelişmeye paralel olarak işsiz sayısında son üç dönemdir önemli gerilemeler kaydedilmiştir.

Şekil 1 Mevsim etkilerinden arındırılmış tarım dışı işgücü, istihdam ve işsizlik oranı

Kaynak: TÜİK, Betam

Nisan 2017 döneminde işsizliğin azalmasını bekliyoruz

Betam tahmin modeli, mevsim etkilerinden arındırılmış tarım dışı işsizliğin Mart 2017 döneminde yüzde 14 seviyesinde sabit kalacağını tahmin etmişti. TÜİK Şubat 2017 dönemi mevsime etkilerinden arındırılmış tarım dışı işsizlik oranını yüzde 13,9 olarak revize etti. Buna göre, mevsim etkilerinden arındırılmış tarım dışı işsizlik oranı bir önceki döneme kıyasla yüzde 0,2 azalarak Mart 2017’de yüzde 13,7 olarak gerçekleşti. Betam tahmin modeli Nisan 2017 döneminde mevsim etkilerinden arındırılmış tarım dışı işsizlik oranının yüzde 13,7’den yüzde 0,1 puan azalarak yüzde 13,6 olarak gerçekleşeceğini öngörmektedir. Tahmin modelinin ayrıntılarına Betam internet sitesinden ulaşılabilir.[1] Tahmin modelinde kullanılan Kariyer.net[2] verilerinden ilan başına başvuru sayısı Şekil 3’de gösterilmektedir. Kariyer.net’in verileri Betam tahmin modelinin girdilerinden biri olmakla birlikte tek etken değildir. Tahminde kullanılan ekonometrik modelde İŞKUR verileri, reel kesim güven endeksi, kapasite kullanım oranı gibi farklı birçok değişken kullanılmaktadır. Bütün etkenler değerlendirilerek oluşturulan tahmine göre Nisan 2017 döneminde tarım dışı işsizliğin 0,1 yüzde puan azalmaya devam etmesi beklenmektedir.

 

Şekil 2 Mevsim etkilerinden arındırılmış tarım dışı işsizlik oranı ve ilan başına başvuru sayısı

Kaynak: Kariyer.net, TÜİK, Betam 

Sanayi, inşaat ve hizmetlerde kuvvetli istihdam artışı

Mevsimsellikten arındırılmış sektörel istihdam verilerine göre sanayi istihdamında 95 bin kişilik bir artış kaydedilmiştir (Şekil 3,Tablo 2).[3] Bununla beraber, son iki dönemde inşaat sektöründeki artışlar da 60 biner civarındadır. Hizmetlerdeki istihdam artışı ise 64 bin seviyesindedir. Böylelikle sanayi, inşaat ve hizmetler sektörlerindeki toplam istihdam artışı 220 bine yükselmiştir. Hem toplam tarım dışı istihdamda hem de sanayi istihdamında gözlemlenen artışlar Şubat 2014 döneminden bu yana kaydedilen en kuvvetli artışlardır.

Şekil 3 Sektörlerin istihdam değişimi (bin kişi)

Kaynak: TÜİK, Betam 

Yıllıklandırılmış tarım dışı işsiz sayısında düşüş

Mart 2017 döneminde bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla tarım dışı işgücü 1 milyon 114 bin (yüzde 4,5), tarım dışı istihdam 504 bin (yüzde 2,3) artmıştır (Şekil 4). Böylece işsiz sayısında yıllık artış 610 bin (yüzde 20,6) olarak gerçekleşmiştir. Tarım dışı istihdamdaki artışın 504 bine yükselmesi, buna karşın tarım dışı işgücündeki yıllık artışın 1 milyon 100 bin civarında seyretmesine paralel olarak tarım dışı işsiz sayısındaki artış 610 bin kişiye kadar düşmüştür. (Şekil 4).

Şekil 4 Tarım dışı işgücü, istihdam ve işsiz sayısında yıllık değişimler

Kaynak: TÜİK, Betam

İşsizlik hem kadınlarda hem erkeklerde geriledi

TÜİK Şubat 2014 döneminde işgücü piyasası verilerinde önemli düzeltmelere gitmiştir. Bu kapsamda, TÜİK çeşitli işgücü verilerini geriye doğru düzeltmiş ve mevsim etkilerinden arındırılmış verileri de açıklamaya devam etmiştir. Ancak düzeltmeler toplumsal cinsiyet ayrımında yapılmamıştır. Bu sebeple kadın ve erkek işgücü verileri mevsimsel etkilerden arındırma işleminin sağlıklı olarak yapılamamıştır. Zira mevsim etkilerinden arındırma işlemi için en az 36 gözlem gerekmektedir. Şubat 2017 dönemi verilerinin açıklanmasıyla birlikte mevsim etkilerinden arındırma işlemi için gerekli olan 36 gözlem sayısı sağlanmıştır. Yine de mevsim etkilerinden arındırmanın en azından bir süre daha serilerde fazladan oynaklığa sebep olabileceği unutulmamalıdır. Şekil 5’te mevsim etkilerinden arındırılmış kadın ve erkek tarım dışı işsizlik oranları verilmektedir. Şubat 2017 döneminden Mart 2017 dönemine tarım dışı işsizlik oranları erkeklerde 0,1 yüzde puan, kadınlarda ise 0,2 yüzde puan gerilemiştir. Böylelikle tarım dışı işsizlik erkeklerde yüzde 11,9 iken kadınlarda yüzde 19,4 seviyesine gerilemiş, tarım dışı işsizlik oranlarındaki toplumsal cinsiyet farkı az da olsa gerilemiştir.

Şekil 5: Mevsim etkilerinden arındırılmış kadın ve erkek tarım dışı işsizlik oranları (%)

Kaynak: TÜİK, Betam 

Tablo 1 Mevsim etkilerinden arındırılmış tarım dışı işgücü göstergeleri (bin kişi)*

İşgücüİstihdamİşsizlikİşsizlik OranıAylık değişimler
Şubat 142282820271255711,2%İşgücüİstihdamİşsizlik
Mart 142299220371262111,4%16410064
Nisan 142309520439265611,5%1036835
Mayıs 142312720421270611,7%32-1850
Haziran 142315720401275611,9%30-2050
Temmuz 142328220395288712,4%125-6131
Ağustos 142338920512287712,3%107117-10
Eylül 142352120557296412,6%1324587
Ekim 142363420703293112,4%113146-33
Kasım 142369120706298512,6%58355
Aralık 142375020805294512,4%5999-40
Ocak 152386120902295912,4%1119714
Şubat 152404621088295812,3%185186-1
Mart 152378020831294912,4%-266-257-9
Nisan 152385720923293412,3%7892-14
Mayıs 152397321000297312,4%1157738
Haziran 152403221028300412,5%592831
Temmuz 152419221216297612,3%160188-28
Ağustos 152412921161296812,3%-63-55-8
Eylül 152435121356299512,3%22219527
Ekim 152440421378302612,4%532231
Kasım 152454321549299412,2%139171-32
Aralık 152462021641297912,1%7792-15
Ocak 162473321765296812,0%113124-11
Şubat 162482921874295511,9%96109-13
Mart 162487821942293611,8%4968-19
Nisan 162501622039297711,9%1389741
Mayıs 162510821995311312,4%93-44137
Haziran 162511721827329013,1%9-168177
Temmuz 162514121797334413,3%23-3053
Ağustos 162517721753342413,6%36-4480
Eylül 162536121937342413,5%1841840
Ekim 162552421976354813,9%16339124
Kasım 162564722056359114,0%1238043
Aralık 162561021973363714,2%-37-8346
Ocak 172569222095359714,0%82122-40
Şubat 172580522218358713,9%113123-10
Mart 172600022438356213,7%195220-25

Kaynak: TÜİK, Betam

Tablo 2 Mevsim etkilerinden arındırılmış sektörel istihdam (bin kişi)*

TarımSanayiİnşaatHizmetlerAylık değişimler
Şubat 1455175359201012902TarımSanayiİnşaatHizmetler
Mart 1455995365194913057826-61155
Nisan 1455665373189013177-338-59120
Mayıs 14557153641867131905-9-2313
Haziran 1454935332182613242-78-32-4152
Temmuz 1454095243181513337-84-89-1195
Ağustos 1453445257185813397-65144360
Eylül 1453425306187513377-24917-20
Ekim 145386535319071344344473266
Kasım 145418527319411349332-803450
Aralık 145438526619451359520-74102
Ocak 1554275349193413619-1183-1124
Şubat 1552405351187413863-1872-60244
Mart 1554755308190813615235-4334-248
Nisan 15549853261890137072318-1892
Mayıs 15552554041861137342778-2927
Haziran 155557538018521379632-24-962
Temmuz 1555105336190913972-47-4457176
Ağustos 155532525219201398922-841117
Eylül 155532532719381409107518102
Ekim 1554625363195714057-703619-34
Kasım 1554045353199014206-58-1033149
Aralık 155432531120061432428-4216118
Ocak 1653865300201914446-46-1113122
Şubat 1653255276201614581-61-24-3135
Mart 165376529520371461151192130
Nisan 1653435381204314615-338664
Mayıs 1653005386203114578-435-12-37
Haziran 1651465330192914567-154-56-102-11
Temmuz 165221525419331461075-76443
Ağustos 165269522419251460348-30-8-7
Eylül 1653625260202514653933610050
Ekim 1653025282198614707-6022-3954
Kasım 16531053161999147418341334
Aralık 165345526519751473335-51-24-8
Ocak 175455527419921483011091797
Şubat 175472525120541491417-236284
Mart 1753675346211514978-105956164

Kaynak: TÜİK, Betam 

Tablo 3: Mevsim etkilerinden arındırılmış kadın ve erkek tarım dışı işgücü göstergeleri (bin kişi)

Kadın İşgücüKadın İstihdam Kadın İşsizErkek İşgücü Erkek İstihdam Erkek İşsiz
Mart 145925497194516808151411687
Nisan 146043505596816924151621728
Mayıs 146109509299216971152051747
Haziran 1461195075101417015152581743
Temmuz 1461485114102217078153011743
Ağustos 1461965167103117107153111799
Eylül 1462975265104317186153651795
Ekim 1463355260107917189153851816
Kasım 1463855323107817230154351797
Aralık 1464015339108617236154481838
Ocak 1564245361108817330154951841
Şubat 1565135387113017320155221844
Mart 1565665394115817425155711855
Nisan 1565255326118117244153291838
Mayıs 1565335350116417308154241851
Haziran 1566245432117517337155051834
Temmuz 1566525492114917437155921845
Ağustos 1567385596113817490156781803
Eylül 1567105590112217513157091817
Ekim 1567575655110817589157551838
Kasım 1567785664112117613157751858
Aralık 1568755751113117625158221820
Ocak 1669785816116717656158601811
Şubat 1670255853117817676158861807
Mart 1670555869119117717159011829
Nisan 1670625898118017823159011870
Mayıs 1671355935121217865159431869
Haziran 1671745973122117917159581925
Temmuz 1672555975128217880159551949
Ağustos 1672595918132917923159721973
Eylül 1673235925137717945159892001
Ekim 1673745961139917989160171998
Kasım 1674395982143418046160342038
Aralık 1674595971146318151160582076
Ocak 1774675976147318148160532125
Şubat 1774646001146918258160752169
Mart 1775206062147618257160882185

Kaynak: TÜİK, Betam 

*Prof. Dr. Seyfettin Gürsel, Betam, Direktör, [email protected]

**Yrd. Doç. Dr. Gökçe Uysal, Betam, Direktör Yardımcısı, [email protected]

*** Selin Köksal, Betam, Araştırma Görevlisi, [email protected]

[1] Betam’ın kullandığı tahmin modeli “Kariyer.net Verisiyle Kısa Vadeli Tarım Dışı İşsizlik Tahmini” başlıklı Betam Araştırma Notu 168’de ayrıntılı olarak tartışılmaktadır. Modeldeki yenilikler ise “Mevsim Etkilerinden Arındırılmış İşsizlik Tahmini” başlıklı Betam Bilgi Notu 14’te açıklanmıştır.

Soybilgen, B., “Kariyer.net Verisiyle Kısa Vadeli Tarım Dışı İşsizlik Tahmini”, Betam Araştırma Notu 168.

http://betam.bahcesehir.edu.tr/tr/2014/06/kariyer-net-verisiyle-kisa-vadeli-tarim-disi-issizlik-tahmini/

Soybilgen, B., “Mevsim Etkilerinden Arındırılmış İşsizlik Tahmini”, Betam Bilgi Notu 14

http://betam.bahcesehir.edu.tr/2015/08/mevsim-etkilerinden-arindirilmis-tarim-disi-issizlik-tahmini/

[2] Betam Kariyer.net tarafından sağlanan verilerden açık bulunan iş pozisyonu başına yapılan başvuru sayısını hesaplıyor. Bu seri hem mevsim hem takvim etkilerinden arındırılmıştır. İlan başına başvuru sayısının azalması bir yandan münhal işlerin artmasına diğer yandan da başvuru sayısının azalmasına bağlıdır. Münhal işlerin artması büyümenin hızlanmasına bağlanırken, başvuruların azalması iş arayan sayısının azalmasına bağlı olacaktır.

[3] Sektörel istihdam serileri teker teker mevsim etkilerinden arındırılmaktadır. Dolayısıyla sektörel istihdam rakamlarının toplamı, mevsim etkilerinden arındırılmış toplam istihdam rakamından farklı olabilmektedir. Aradaki fark mevsim etkilerinden arındırma prosedürünün lineer olmamasından kaynaklanmaktadır.

PAYLAŞ