Ana sayfa Piyasa Yapıcı...

    Piyasa Yapıcı Ne Demektir? Piyasa Yapıcılığı Nedir?

    PAYLAŞ
    Soru ListesiKategori: Finansal bilgilerPiyasa Yapıcı Ne Demektir? Piyasa Yapıcılığı Nedir?
    Ayça Erinç Şatıroğlu sordu 1 ay önce
    1 adet cevap
    Kanal Finans cevapladı 2 hafta önce

    Borsa İstanbul’da piyasa yapıcılığı devlet iç borçlanma senetlerinin piyasa yapıcılığı ve özel sektör borçlanma araçlarının piyasa yapıcılığı olmak üzere ikiye ayrılır.

    Devlet iç borçlanma senetlerinin piyasa yapıcısı olmak için TC Hazine Müsteşarlığı işle Piyasa Yapıcılığı Sözleşmesi imzalanması gerekir. Bu sözleşmenin 4. Maddesine göre pPiyasa yapıcılığı sistemi, Ocak – Mart; Nisan – Haziran; Temmuz – Eylül ve Ekim – Aralık olmak üzere üçer aylık dört dönemden oluşur.

    Buna göre Piyasa Yapıcı;

    Hher üç aylık dönem için asgari olarak Müsteşarlık tarafından ihale yoluyla ihracı programlanan veya ihraç edilen DİBS’lerin net tutarının 0.6 ile çarpılması ve piyasa yapıcı sayısına bölünmesi ile bulunan tutarı,

    Aylık asgari olarak Müsteşarlık tarafından ihale yoluyla ihracı programlanan veya ihraç edilen DİBS’lerin net tutarının 0.36 ile çarpılması ve piyasa yapıcı sayısına bölünmesi ile bulunan tutarı birincil piyasadan almakla yükümlüdür.

    En az alım yükümlülüğünün hesaplanmasında Müsteşarlığın ilan ettiği borçlanma programındaki ihale yolu ile borçlanma hedefi tutarı ile aynı dönem için ihale yolu ile borçlanmanın gerçekleşme tutarlarından hangisi düşük ise o dikkate alınır. Bu tutarın hesaplanmasında ihale sonrası teklif yoluyla yapılan satışlar dikkate alınmazken Piyasa Yapıcılara rekabetçi olmayan teklif yoluyla yapılan satışlar hesaplamaya dahil edilir. Piyasa Yapıcının herhangi bir ayda aylık yükümlülüğünden fazla almış olduğu tutar bir sonraki ay yükümlülüklerinden mahsup edilir.

    Piyasa Yapıcıların alım yükümlülükleri, aşağıdaki tabloda belirtilen ihraç vadeleri için belirlenen katsayılar ile ağırlıklandırılarak hesaplanır. Piyasa Yapıcının herhangi bir ayda aylık yükümlülüğünden fazla almış olduğu tutar bir sonraki ay yükümlülüklerinden mahsup edilirken katsayı ile ağırlıklandırılmamış tutar esas alınır.

    İhraç Vadesi Katsayı

    0-3 yıl (3 Yıl Dahil) 1

    3-5 yıl ( 5 Yıl Dahil) 1,2

    5-10 yıl (10 Yıl Hariç) 1,4

    10 yıl ve üzeri 1,6

    Piyasa Yapıcı ikincil piyasada likiditeyi sağlamakla yükümlüdür. Bu amaçla, Piyasa Yapıcı, İstanbul Menkul Kıymetler Borsası (İMKB) Tahvil ve Bono Piyasasında, söz konusu piyasanın işleyiş kuralları çerçevesinde, 8 inci madde kapsamında belirlenen tüm ölçüt ihraçlar için asgari 3 ay süreyle alım-satım kotasyonu verir. Piyasa Yapıcı kotasyon verirken aşağıda belirtilen koşulları sağlamakla yükümlüdür:

    a) Kotasyonlar İMKB Tahvil ve Bono Piyasasının açık olduğu her gün 9:45-12:00,

    13:15-16:00 saatleri arasında verilir.

    b) Alım-satım kotasyonlarının asgari büyüklüğü nominal 5 milyon TL’dir.

    c) Kotasyonlar, kuponlu DİBS’ler için fiyat üzerinden verilir ve alım-satım fiyatları arasındaki açıklık azami 50 Kuruş’tur. İskontolu DİBS’ler için kotasyonlar yıllık basit faiz üzerinden verilir ve kotasyonlar arası açıklık, alım kotasyonunun denk geldiği faiz aralığına göre aşağıda verildiği şekildedir:

    Faiz Aralığı

    (Alım kotasyonu için) Alım Satım Kotasyonları Arasındaki Azami Açıklık

    (faiz puanı)

    % 9,99 ve altı 0,13

    %10,00 – %19,99 0,25

    %20,00 ve üzeri 0,50

    ç) Verilen kotasyonlardan işlem gerçekleşmesi sonucunda kotasyon büyüklüklerinin 5 milyon TL’nin altına düşmesi veya herhangi bir nedenle kotasyonların geri çekilmesi durumunda, Piyasa Yapıcı 5 dakikalık bir süre içinde kotasyonlarını yeniler.

    d) Sözleşme çerçevesinde verilecek kotasyonlar “PY” ek koduyla girilir.

    e) İkincil piyasada kotasyon verme yükümlülüklerine ilişkin ihlaller hesaplanırken; ilgili ayda tüm Piyasa Yapıcılarca gerçekleştirilen toplam ihlallerin sayı ve süre ihlali bazında ayrı ayrı ortalaması alınır. Piyasa Yapıcının gerçekleştirdiği sayı ve süre ihlallerinin her ikisinin de aylık ortalamalarının üzerinde kalması durumunda Piyasa Yapıcı ihlal yapmış sayılır. Aylık ortalama ihlal sayısının 1’in altında olması durumunda ortalama ihlal sayısı 1 kabul edilir.

    f) Piyasa Yapıcı, İMKB Tahvil ve Bono Piyasasında, Müsteşarlık tarafından belirlenen ölçüt ihraçlar için alım-satım kotasyonu verme yükümlülüğünü yerine getirirken karşılaştığı teknik arızalara ilişkin bilgileri, detayları ile birlikte, teknik arızanın oluştuğu günü takip eden 3 (üç) iş günü içerisinde İMKB Tahvil ve Bono Piyasası Müdürlüğüne ve Müsteşarlığa bildirmekle yükümlüdür

    (6) Piyasa Yapıcı, Müsteşarlığın genel ekonomi veya mali piyasalar hakkında talep edeceği araştırma, rapor, anket, mali veriler ve benzeri bilgileri hazırlar ve belirlenen süre içerisinde Müsteşarlığa iletir. Müsteşarlığa iletilen bu bilgiler Piyasa Yapıcı tarafından istendiği takdirde Müsteşarlık tarafından gizli tutulur.

    Piyasa Yapıcı, birincil piyasada rekabeti bozacak şekilde, diğer piyasa yapıcılar veya katılımcılarla anlaşamaz ve ortak hareket edemez.

    Piyasa Yapıcıya sağlanan haklar

    (1) Piyasa Yapıcı “Türk DİBS Piyasa Yapıcısı” unvanını kullanabilir.

    (2) Piyasa Yapıcı ihalelere teminatsız katılır. İhaleyi kazanıp yükümlülüklerini yerine getirmeyen Piyasa Yapıcıya, takip eden ihalelerde diğer yatırımcılara uygulanan cezai teminat şartları uygulanır.

    (3) Piyasa Yapıcı ihalelerde rekabetçi olmayan teklif verebilir. Rekabetçi olmayan tekliflerin karşılanması yoluyla yapılacak toplam ihraç tutarı ihaleye ilişkin üst limitin %30’unu aşamaz. Piyasa Yapıcının vereceği rekabetçi olmayan teklif tutarı söz konusu yöntemle yapılacak azami satış tutarını aşamaz. İhale için üst limit ilan edilmemişse, Müsteşarlık herhangi bir oran açıklamadan uygun gördüğü miktarda satış yapabilir.

    (4) Piyasa Yapıcı ihale sonuçlarının açıklandığı andan itibaren valör günü saat 14:00’e kadar ihale sonrası teklif verebilir. İhale sonrası teklif yoluyla satış tutarı uygulamadaki ihale sistemine göre iki şekilde hesaplanabilecektir.

    a) Tek fiyat ihale sisteminde her bir Piyasa Yapıcıya söz konusu tekliflerin karşılanmasıyla yapılacak satışların azami tutarı, Piyasa Yapıcının ihalede aldığı net tutarın (rekabetçi olmayan tekliflerin karşılanması yoluyla yapılan satışlar hariç) %20’si kadardır.

    b) Çoklu fiyat ihale sisteminde ise her bir Piyasa Yapıcıya, ihalede oluşan ortalama fiyatın üstünde kalan (ortalama fiyat ve rekabetçi olmayan tekliflerin karşılanması yoluyla yapılan satışlar hariç) net teklifleri toplamının %40’ı kadar ortalama fiyat üzerinden ihale sonrası satış yapılır.

    (5) Müsteşarlık, para piyasalarında yapacağı nakit işlemlerini Piyasa Yapıcılar ile gerçekleştirir.

    (6) “TAP” satışlarından sadece Piyasa Yapıcılar faydalanabilir.

    (7) Halka arz yoluyla yapılacak DİBS ihraçlarına sadece Piyasa Yapıcılar aracılık edebilir.

    (8) Geri alım ve değişim ihalelerine sadece Piyasa Yapıcılar katılabilir.

    (9) Piyasa Yapıcılar, Piyasa Yapıcılığı Danışma Kurulu toplantılarına iki temsilci ile katılabilir.

    (10) Piyasa Yapıcılar, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası bünyesinde kurulmuş olan DİBS Ödünç İşlemleri Piyasası’nda DİBS ödünç alma ve verme işlemlerine taraf olabilirler.

    Özel sektör borçlanma araçları piyasa yapıcılığı sistemi;

    Borçlanma Araçları Piyasasında işlem gören tüm özel sektör borçlanma araçları ve kira sertifikaları için piyasa yapıcılığı sistemi uygulanabilir.

    Piyasa yapıcısı olarak faaliyette bulunacak yatırım kuruluşlarının açıklanmış bağımsız denetimden geçmiş son mali tablolarındaki özsermaye tutarının en az 10 milyon TL olması gerekir.

    Borçlanma Araçları Piyasasında işlem yapan tüm yatırım kuruluşları piyasa yapıcısı olmak için ihraç öncesi veya ihraç sonrası taahhütname imzalayarak başvuruda bulunabilirler. Başvurular Borsa Genel Müdürlüğü tarafından değerlendirilerek karara bağlanır.

    Borsa tarafından yapılacak değerlendirmede piyasa yapıcısı olmak isteyen kuruluşun;

    a) Geçmiş dönemdeki Kesin Alım Satım Pazarı işlem hacmi,

    b) Geçmiş dönemdeki temerrüt durumu,

    c) Geçmiş dönemdeki piyasa yapıcılığı performansı,

    d) Piyasa yapıcılığı faaliyetini yerine getirebilecek yeterlilikte işlem yapma limitinin olması

    hususları gözönünde bulundurulur. Değerlendirme neticesinde piyasa yapıcısı olması kararlaştırılan üye ve piyasa yapıcısı olarak hizmet vereceği menkul kıymet Borsa tarafından KAP’ta ilan edilir.

    Bir yatırım kuruluşu birden fazla menkul kıymet için piyasa yapıcısı olabileceği gibi, bir menkul kıymet için birden fazla piyasa yapıcısı da olabilir.

    Bir yatırım kuruluşunun piyasa yapıcılığı menkul kıymetin vadesi boyunca devam eder. Piyasa yapıcısı kuruluş 5 işlem günü öncesinden Borsaya yazılı olarak bildirmesi şartıyla menkul kıymet bazında piyasa yapıcılığından çekilebilir.

    Piyasa yapıcısı kuruluşlar, piyasa yapıcısı oldukları menkul kıymetlerde saat 09:45-12:00 ve 13:00- 13:45 saatleri arasında aynı gün valörlü, çift taraflı kotasyon vermek zorundadırlar. Emirlerin tamamen veya kısmen gerçekleşmeleri veya iptal edilmeleri halinde 10 dakika içinde sisteme yeni emir girişi yapılması zorunludur. Piyasa yapıcı kotasyonları “OPY” ek kodu ile sisteme iletilir.

    Piyasa yapıcısının, bir menkul kıymette “OPY” kodu ile aynı anda sadece bir alış ve bir satış emri bulunabilir. Piyasa yapıcısı yeni alış ve satış emri girdiğinde mevcut alış ve satış emirlerinin kalan kısımları otomatik olarak iptal edilir.

    Olağanüstü durumların oluşması halinde, piyasa yapıcısı kuruluşların piyasa yapıcılığı faaliyetleri menkul kıymet bazında ya da tamamen kendi talepleri üzerine ya da resen Genel Müdürlük tarafından geçici olarak durdurulabilir. Bu durum KAP’ta ilan edilir.

    DİBS piyasa yapımcılığı faaliyeti göstermesi uygun görülen bankalar:

    1- Akbank T.A.Ş.

    2- Denizbank A.Ş.

    3- Deutsche Bank A.Ş.

    4- Finansbank A.Ş.

    5- HSBC Bank A.Ş.

    6- ING Bank A.Ş.

    7- T.C. Ziraat Bankası A.Ş.

    8- Türk Ekonomi Bankası A.Ş.

    9- T. Garanti Bankası A.Ş.

    10- T. Halk Bankası A.Ş.

    11- T. İş Bankası A.Ş.

    12- T. Vakıflar Bankası T.A.O.

    13- Yapı ve Kredi Bankası A.Ş.

    Özel sektör piyasa yapıcısı olarak görev alan kuruluşlar

    1 Akbank T.A.Ş.

    2 İş Yatırım Menkul Değerler A.Ş.

    3 Oyak Yatırım Menkul Değerler A.Ş.

    4 Türkiye Garanti Bankası A.Ş.

    5 Türkiye İş Bankası A.Ş.

    6 Gedik Yatırım Menkul Değerler A.Ş.

    PAYLAŞ