Ana sayfa Raporlar Ekonomi Raporları ve Gelişmeleri Kasım Ayında ...

Kasım Ayında Sanayi Üretimi Yüzde Yıllık 5,1 Arttı

TÜİK ve İstanbul Sanayi Odası tarafından aylık olarak açıklanan güncel sanayi üretimi verilerine ait uzmanların rapor, analiz ve yorumlarını burada bulabilirsiniz. Bir hatırlatma yapmak gerekirse sanayi üretim verileri 2 ay geriden gelmektedir.

100.000 TL Paranız Olsa Nasıl Yatırım Yapardınız? Sanal Para ile Deneyin!

Sanayi üretimi verilerinin TÜİK tarafından açıklanmasının ardından ekonomistler konuyu imalat, üretim ve büyüme kapsamlarında değerlendirerek ileriye yönelik beklentilerini açıkladılar. Aşağıda rakamlara dayanak farklı görüş ve analizleri ilginize sunuyoruz:

Ekonomide sınırlı canlanma… İş Yatırım

Kasım ayında takvim etkisinden arındırılmış sanayi üretim verisi yıllık bazda %5,1 yükselerek (Ekim: %3,9) yılın son çeyreğinde büyümenin güçleneceği beklentimizle uyumlu geldi.

Ekim ayına göre %0,7 artan mevsimsellikten arındırılmış rakamlar 49,0’dan 49,5’e artan PMI rakamlarının verdiği “ekonomide sınırlı toparlanma” görüşünü doğruluyor.
Alt detaylara bakıldığında, imalat sanayinde 24 alt grubun 16’sı yıllık manşet büyüme rakamını toplamda 7,0yp yukarı çekiyor.

Enerji (%7,2 artış, 0,6yp katkı), ara malı (%6,7 artış, 2,5yp katkı) ve dayanıksız tüketim malları (%5,2 artış, 1,3yp katkı) ile imalat sanayindeki büyümenin itici gücünü oluşturuyor.-Dayanıklı tüketim malları (-% 13,1 küçülme, -0,7yp katkı) üretimi aşağı çekmeye devam ediyor.

Tekstil, giyim eşyaları, deri, ilaç, petrokimya, rafineri, sektörleri güçlü performansıyla dikkat çekiyor. Makine ve motorlu kara taşıtları toparlanmaya başlıyor. Mobilya ve ana metal zayıf bir seyir izlemeye devam ediyor.

Sanayi üretiminde önceki ay değerlerinde (özellikle Temmuz, Ağustos, Eylül) gördüğümüz yukarı yönlü revizyonlar ve 4. çeyrek ile ilgili olumlu beklentimiz sonucunda 2019 yılı milli gelir büyüme tahminimizi %0,25’e yükseltmiştik.
Kasım ayı rakamları ekonomide 17 aydır devam eden yavaşlama döngüsünden çıktığımız görüşümüzü destekliyor.

Önden yüklemeli (son altı ay 1.200bp) parasal gevşemenin gecikmeli etkileri, kredi artışını destekleyen düzenlemeler ile birlikte önümüzdeki aylarda iç talepteki canlanmanın genele yayılmasını ve daha belirginleşmesini bekliyoruz.

4Ç19’a Dair İlk İki Sinyal Güçlü Değil, Gedik Yatırım

Sanayi Üretimi, Kasımda, aylık bazda %0,7 (Eki.19: -%0,9), yıllık bazda %5,1 oranında arttı (Kas.18: -%7,0). Konsensüs beklentiler aylık bazda %1,0, yıllık bazda %5,5 oranında artışa işaret etmekteydi. Aylık bazda gözlenen yükselişe en yüksek katkı 0,9 puan ile imalat sanayinden geldi. Ana sanayi grupları bazında aylık olarak sermaye malı, ara malı ve dayanıksız tüketim malları pozitif katkı verirken; dayanıklı tüketim ve enerji geriledi. Bir önceki ay gözlenen %1’e yakın ve geçen yılın aynı ayında gözlenen %7’lik daralmanın, son veride gözlenen aylık ve yıllık yükselişte etkili olduğu değerlendirilebilir. Ancak, ara malında üst üste 3 aydır gözlenen yükselişi de bardağın dolu tarafına not etmekte fayda var.

2019 yılı büyüme tahminimizi +%0,7’den +%0,6’ya revize ediyoruz. Ekonomik büyümenin en önemli öncü göstergelerinden olan sanayi üretiminden 2019 yılının 4. Çeyreğine dair gelen ilk iki sinyalin çeyrekten çeyreğe büyüme performansı anlamında çok güçlü olmadığı söylenebilir. 2018 yılının 4. çeyreğinde gözlenen daralmanın (GSYH Y/Y: -%2,8, Sanayi Üretimi Y/Y: -%7,2, Sanayi Üretimi TA Y/Y: -%7,8) sanayi üretiminin yıllık değişimi tarafında oluşturduğu baz etkisinin benzer şekilde 4Ç19 ekonomik büyüme verileri tarafında da gözleneceğini düşünüyoruz. TCMB’nin 2019 yılı ikinci yarısında gerçekleştirdiği önden yüklemeli indirimlerin Sanayi Üretimine katkısı henüz oldukça sınırlı görünse de, finansal koşullarda azalan sıkılığın iktisadi faaliyeti destekleyici etkisinin gecikmeli olarak yansıyacak olması ve 2019 yılı ikinci yarısı itibariyle ekonomik büyüme tarafında baz etkilerinin olumluya dönecek olması (1Ç19: -%2,4, 2Ç19:-%1,5) nedeniyle 3Ç19 dönemi itibariyle yeniden pozitif seviyelere geçen büyümedeki kademeli toparlanmanın devam edeceği yönündeki beklentimizi koruyoruz. Olumlu baz etkilerinin katkısıyla 4Ç19 döneminde yıllık bazda %5 civarında bir ekonomik büyüme kaydedilme olasılığının yüksek olduğunu değerlendiriyoruz. Mevcut gerçekleşme ve eğilimleri dikkate alarak 2019 yılının tamamı için ekonomik büyüme tahminimizi +%0,7’den +%0,6’ya revize ediyoruz. 4Ç19 dönemine ait son Sanayi Üretimi verisi ise 13 Şubat’ta açıklanacak.

Sanayi üretimi son çeyrekte güçlü bir görüntü sergiliyor… Enver Erkan

Türkiye’de Kasım ayında sanayi üretimi takvim etkisinden arındırılmış verilerle, bir önceki yılın aynı ayına göre %5,1 artarken; mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış sanayi üretimi ise bir önceki aya göre %0,7 oranında artış göstermiştir. Arındırılmamış verilere göre ise, sanayi üretiminde, geçen yılın aynı dönemine göre %4,4 oranında artış gerçekleşmiştir.

Sanayi üretimi artışı Kasım ayında beklentilerin bir miktar altında, bizim beklentimizin ise çok az üstünde… Buna karşılık, %5 üzerinde bir yıllık artışı olumlu olarak okuyoruz. Sanayinin öncü indikatörleri ve güven endeksleri Eylül ayından itibaren, Ekim ve Kasım ayını da içine alan dönemde olumlu sinyaller vermekteydi. Aralık ayında da, geçen yıldan gelen baz etkisinin de yardımıyla daha yüksek bir yıllık artış, yüksek oranda %6-7 bandında olacak şekilde bekleyebiliriz. Yılın son çeyreğinde sanayi üretiminin çeyreklik dönemde %5 üzerinde büyüme göstermesi ile beraber büyüme de 4Ç19 döneminde %5 civarlarında gelebilir ve yılın genelinde büyüme de bu şekilde pozitif bölgede olacak görünüyor. 

Detaylara baktığımızda; madencilik ve taş ocakçılığı aylık bazda %3,1 daralırken, yıllık bazda %7,2 artış göstermiştir. İmalat sanayiinde aylık bazda %1,1 artış görülürken, yıllık bazda ise %5,3’lük artış gerçekleşmiştir. Elektrik, gaz, buhar grubunda ise aylık bazda %2,2 daralma görülmüş, yıllık bazda ise daralma oranı %2,2 seviyesinde gerçekleşmiştir. Aylık bazda sermaye malı %2,4, dayanıksız tüketim malı %0,6 ve ara malı %0,5 oranında artarken dayanıklı tüketim malı %1 ve enerji %0,7 oranında daralmıştır. İlgili kalemlerdeki yıllık değişimlere bakıldığında ise; sermaye malı %7,5, enerji %7,2, ara malı %6,7 ve dayanıksız tüketim malı %5,2 artarken; dayanıklı tüketim malı %13,1 oranında daralmıştır.

Merkez Bankası faiz kararını bu Perşembe veriyor. Enflasyon Aralık ayında %11,8 seviyesine ulaştığından reel faizde fazla hareket alanı yok gibi görünmektedir. Buna karşın; büyüme hedefleri ve faiz oranlarının tek haneli rakamlara düşeceği yönlendirmesinin devam etmesiyle döviz, kur, uluslararası konjonktür gibi etmenler de rahat bir görüntü içerisindeyken Merkez Bankası’nın faiz indirme döngüsünü devam ettirmesini bekleriz. Bu kapsamda 100 baz puanlık bir faiz indirimi olacağını öngörüyoruz.

 

Sanayi Üretim Endeksi, Kasım 2019

 

 

Yukarı yönlü dalgalı seyir… İş Yatırım

Ekim ayında takvim etkisinden arındırılmış sanayi üretim endeksi yıllık bazda %3,8 yükselerek (Eylül: %3,6) yılın son çeyreğinde büyümenin güçleneceği beklentimizle uyumlu geldi.

Eylül ayına kıyasla %0,9 gerileyen mevsimsellikten arındırılmış rakamlar 50,0’den 49,0’a gerileyen PMI rakamlarının verdiği “ekonomideki canlanma halen kırılgan” mesajı ile uyumlu.

Alt detaylara bakıldığında, imalat sanayinde 24 alt grubun 15’i yıllık manşet büyüme rakamını toplamda 4,3yp yukarı çekiyor.

Enerji (%8,4 artış, 0,7yp katkı), ara malı (%4,2 artış, 1,6yp katkı) ve dayanıksız tüketim malları (%4,9 artış, 1,2yp katkı) ile imalat sanayindeki büyümenin itici gücünü oluşturuyor.-Dayanıklı tüketim malları (-% 5,1 küçülme, -0,3yp katkı) üretimi aşağı çekmeye devam ediyor.

Tekstil, deri, ilaç, petrokimya, sektörleri güçlü performansıyla dikkat çekiyor. Ana metal ve metalik olmayan mineral ürünler zayıf bir seyir izliyor.

Sanayi üretimindeki toparlanma halen genele yaygın değil. Dayanıklı tüketim malları yıllık bazda %15.8 daralıyor. Aylık bazda artış %1,7 ile imalat sanayindeki %3,2 büyümenin gerisinde kalıyor. Makine ve ekipman, otomotiv, metalik olmayan mineral gibi alt kalemler yıllık bazda küçülüyor.

Sanayi üretiminde önceki ay değerlerinde (özellikle Temmuz, Ağustos, Eylül) gördüğümüz yukarı yönlü revizyonlar ve 4. çeyrek ile ilgili olumlu beklentimiz sonucunda 2019 yılı milli gelir büyüme tahminimizi %0,25’e yükseltmiştik.

Ekim ayı rakamları ekonomide 17 aydır devam eden yavaşlama döngüsünden çıkış görüşümüzü destekliyor.

Avrupa’nın yavaşlaması ve ABD yaptırımları korkusuyla yaşanabilen dalgalanmalar nedeniyle toparlanma süreci inişli çıkışlı olabilir. Ama yön yukarı olacak.

Önden yüklemeli (son altı ay 1.200bp) parasal gevşemenin gecikmeli etkileri ile birlikte önümüzdeki aylarda iç talepteki canlanmanın genele yayılmasını ve daha belirginleşmesini bekliyoruz.

4Ç19’a Dair İlk Sinyal Güçlü Değil, Gedik Yatırım

Sanayi Üretimi ekimde aylık bazda %0,9 daralırken (Eyl.19: +3,4) ve yıllık bazda %3,8 oranında arttı (Eki.18: -%6,3). Aylık bazda gözlenen daralma imalat sanayi öncülüğünde gerçekleşirken; ana sanayi grupları bazında aylık olarak dayanıksız tüketim, sermaye malı ve enerji grubunda düşüş görülürken; ara malı ve dayanıklı tüketim malları artış kaydetti. İmalat Sanayiine ait 24 alt kırılımdan yalnızca 6’sının aylık bazda pozitif katkı vermesinin dikkat çekici olduğunu not edelim.

Ekonomik büyümenin en önemli öncü göstergelerinden olan sanayi üretiminden 2019 yılının 4. çeyreğine dair gelen ilk sinyalin güçlü olmadığı söylenebilir. Ancak, tek aylık veriye odaklanmaktan ziyade bir süredir devam eden dipten dönüş eğiliminin devam edip etmeyeceğini takip etmek daha sağlıklı olacaktır. Yukarıda da değindiğimiz gibi ara malı ve dayanıklı tüketim mallarında devam eden yükseliş trendi, manşet rakamlardaki zayıflığa karşın detaylarda büyümeye ilişkin olumlu sinyallerin sürdüğünü göstermekte. Ayrıca, para politikasında atılan adımlar, genellikle, reel ekonomiye 3-6 gecikmeli olarak yansıdığından TCMB’nin yılın ikinci yarısında gerçekleştirdiği önden yüklemeli faiz indirimlerinin bu veri üzerindeki etkisinin sınırlı olduğunu değerlendirmekteyiz.

Dolayısıyla, TCMB’nin yılın ikinci yarısı itibariyle politika faizinde gittiği 12 puanlık indirimin finansal koşullardaki sıkılığı azaltıcı / iktisadi faaliyeti destekleyici etkisinin gecikmeli olarak yansıyacak olması ve 2019 yılı ikinci yarısı itibariyle ekonomik büyüme tarafında baz etkilerinin olumluya dönecek olması nedeniyle 3Ç19 dönemi itibariyle yeniden pozitif seviyelere geçen büyümedeki kademeli toparlanmanın devam edeceği yönündeki beklentimizi koruyoruz. 2019 yılının tamamı için ekonomik büyüme tahminimiz +%0,7 seviyesinde.

 

Sanayi Üretim Endeksi, Ekim 2019

 

Ağustos ayı sanayi üretimi verileri analizleri

Büyümenin Başlangıcı.. İş Yatırım

Eylül ayında takvim etkisinden arındırılmış sanayi üretim endeksi yıllık bazda %3,4 artarak (Ağustos: %-3,6) piyasa beklentisine paralel hareket etti. Mevsimsellikten arındırılmış rakamlar Ağustos ayına kıyasla %3,2 artış gösteriyor (Ağustos’taki değişim %-2.8). Üretim cephesindeki iyileşme Ağustos ayında 48’den Eylül’de eşik değer olan 50’ye yükselen PMI rakamlarının verdiği “ekonomi canlanıyor” sinyali ile uyumlu. Alt detaylara bakıldığında,

  • imalat sanayinde 24 alt grubun 14’ü manşet rakamı toplamda 5.5 puan yukarı çekiyor.
  • Dayanıksız tüketim malları %8.9 yıllık artış (2.3yp) ile imalat sanayindeki büyümenin itici gücünü oluşturuyor. Gıda, tekstil, ilaç sektörleri güçlü performansıyla dikkat çekiyor. İçecek ve tütün zayıf bir seyir izliyor.

Sanayi üretimindeki toparlanma halen genele yaygın değil. Dayanıklı tüketim malları yıllık bazda %15.8 daralıyor. Aylık bazda artış %1,7 ile imalat sanayindeki %3,2 büyümenin gerisinde kalıyor. Makine ve ekipman, otomotiv, metalik olmayan mineral gibi alt kalemler yıllık bazda küçülüyor.

Güçlü Eylül ayı üretim rakamları ve önceki ay değerlerinde (özellikle Temmuz, Ağustos) yukarı yönlü revizyonlar 2019 yılı için öngördüğümüz %0.0 milli gelir büyüme tahminimiz üzerinde yukarı yönlü riskleri artırıyor.

Eylül ayı rakamlarındaki iyileşmenin 17 aydır devam eden yavaşlama döngüsünden çıkışın başlangıcı olduğuna inanıyoruz.

Avrupa’nın yavaşlaması ve ABD yaptırımları korkusuyla yaşanabilen dalgalanmalar nedeniyle toparlanma süreci inişli çıkışlı olacak.

Ancak önden yüklemeli parasal gevşemenin gecikmeli etkileri ile birlikte sonbahar aylarında iç talepteki canlanmanın genele yayılmasını ve daha belirginleşmesini bekliyoruz.

3Ç19’da Büyümede Pozitife Geçme Olasılığı Güçlendi, Gedik Yatırım

Sanayi Üretimi eylülde aylık bazda %3,2, (Ağu.19: -%2,7) ve yıllık bazda %3,4 oranında arttı (Eyl.18: -%3,5). Aylık bazda gözlenen artışa en yüksek katkı 2,9 puan ile imalat sektöründen geldi. Ana sanayi grupları bazında aylık olarak yalnızca enerji grubunda düşüş görülürken; ara malı, dayanıklı tüketim, dayanıksız tüketim ve sermaye malı gruplarının tamamı aylık bazda pozitif katkı verdi. TCMB’nin Temmuz sonunda ve Eylül ortasında gerçekleştirdiği faiz indirimlerinin, eylül ayına ait sanayi üretimi verisi üzerinde kısmen etkili olduğunu düşünmekteyiz. Önceki ay gözlenen daralmanın oluşturduğu baz etkisi, son veride gözlenen aylık büyümenin sebeplerinden biri olarak değerlendirilebilir.

Ekonomik büyümenin en önemli öncü göstergelerinden olan sanayi üretimi, 3Ç19 döneminde arındırılmamış veriler geçen yılın aynı çeyreğine göre %0,8 oranında artış kaydederken (2Ç18 sonrası ilk pozitif rakam), takvim etkisinden arındırılmış rakamlar yıllık bazda %0,4 oranında daralmayı işaret etti (4Ç18’den bu yana en yavaş daralma rakamı). Diğer taraftan, mevsimsel ve takvim etkisinden arındırılmış sanayi üretimi rakamları bir önceki çeyreğe göre %1,6 oranında artış (çeyreklik bazda üst üste 3. büyüme) kaydetti.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın yılın ikinci yarısı itibariyle politika faizinde gittiği 10 puanlık indirimin finansal koşullardaki sıkılığı azaltıcı / iktisadi faaliyeti destekleyici etkisinin gecikmeli olarak yansıyacak olması ve 2019 yılı ikinci yarısı itibariyle ekonomik büyüme tarafında baz etkilerinin olumluya dönecek olması  (Y/Y Ekonomik Büyüme: 1Ç99-2Ç19 Ort. +%4,6; 3Ç18: +%2,3, 4Ç18: -%2,8, 1Ç19: -%2,4, 2Ç19:-%1,5) nedeniyle 3Ç19 dönemi itibariyle yeniden pozitif seviyelere geçilerek kademeli toparlanmanın gözlenmeye başlayacağı yönündeki beklentimizi koruyoruz.

Sanayi üretiminde yıllık seri Ağustos 2018’den beri ilk defa pozitife geçti…Enver Erkan

Türkiye’de Eylül ayında sanayi üretimi takvim etkisinden arındırılmış verilerle, bir önceki yılın aynı ayına göre %3,4 artarken; mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış sanayi üretimi ise bir önceki aya göre %3,2 oranında artış göstermiştir. Arındırılmamış verilere göre ise, sanayi üretiminde, geçen yılın aynı dönemine göre %4,2 oranında artış gerçekleşmiştir. Böylece sanayi üretiminde yıllık bazda 1 yıllık aradan sonra ilk defa pozitife geçilmiş oldu. Yıllık sanayi üretimi en son Ağustos 2018’de artışa işaret etmişti.

İç talepteki baskılanma, ithalattaki daralmanın yatırım malı ve ara malı ithalatını da kapsaması, küresel yavaşlama itibariyle ihracat tarafındaki yavaşlama gibi faktörler üretim kanallarını negatif yönde etkileyerek sanayi üretiminde görülen daralmada etkili olmuştu. Son çeyrek yaklaşırken, iç talep koşullarında büyümeyi pozitif etkileyecek noktadan uzakta olsak da, üretim kanalında Eylül 2019 itibariyle güçlü bir toparlanma olduğunu görmekteyiz. Bu noktada aylık veriler Ağustos ayındaki uzun tatillerden dolayı doğru fikir vermese de büyüme tahminlerine temel oluşturan yıllık serinin de pozitife dönmesi iyi bir işaret olarak algılanabilir. Buna karşılık 3Ç19 GYSH büyüme görüntüsünde çok yüksek projeksiyonlar söz konusu değildir. Ekonomi yıllık bazda daralmadan çıksa da, 3Ç19’da zayıf bir büyüme görebiliriz.

Detaylara baktığımızda; madencilik ve taş ocakçılığı aylık bazda %3,2 artarken, yıllık bazda %5,7 artış göstermiştir. İmalat sanayiinde aylık bazda %3,3 artış görülürken, yıllık bazda ise %3,4’lük artış gerçekleşmiştir. Elektrik, gaz, buhar grubunda ise aylık bazda %1,4 daralma görülmüş, yıllık bazda ise artış oranı %0,4 seviyesinde gerçekleşmiştir. Ana sanayi gruplarına göre değişim oranlarında ise; sermaye malı %5,7, dayanıksız tüketim malı %3,9, ara malı %2,5 ve dayanıklı tüketim malı %1,7 oranında artarken enerji %0,2 oranında daralmıştır. İlgili kalemlerdeki yıllık değişimlere bakıldığında ise; dayanıksız tüketim malı %8,9, enerji %8,1, sermaye malı %6,9 ve ara malı %0,1 artarken; dayanıklı tüketim malı %15,8 oranında daralmıştır.

3Ç19’da büyüme fazla güçlü beklenmemekle birlikte, talep ve üretimdeki hızlanmanın 4Ç19 büyüme görünümüne daha çok pozitif etki etmesi beklenmektedir. Yine de yılın tamamındaki büyüme oranının pozitif bölgede gerçekleşmeme olasılığı bulunmaktadır. 2020 için ise ağırlıklı olarak büyüme tahminleri %2,5-3 bandında yoğunlaşmaktadır.

 

Ağustos ayı sanayi üretimi verileri analizleri

Sanayi üretimi hız kesti… İş Yatırım

Ağustos ayında takvim etkisinden arındırılmış sanayi üretim endeksi yıllık bazda %3,6 daralarak (Temmuz: %-1,1) piyasaları şaşırttı. Mevsimsellikten arındırılmış sanayi üretimi Temmuz ayına kıyasla %2,8 küçüldü (Temmuz’daki değişim %4,3). İmalat sanayinde genele yaygın bir yavaşlama görüldü.

Alt detaylara bakıldığında, imalat sanayinde 24 alt grubun 18’i manşet rakamı toplamda 4.7 puan aşağı çekti. Dayanıklı tüketim malı üretimi %9, ara malı üretimi %6,5, sermaye malı üretimi %5, daralırken dayanıksız tüketim malı üretiminde (%0,9) toparlanma devam etti.

Negatif katkıda önceki aylarda olduğu gibi metalik olmayan mineral ürünleri (cam, seramik, çimento vb, inşaat sektöründeki görünümün yansıması ile), ana metal sanayi, otomotiv, makine-ekipman ve mobilya üretimi öne çıktı. Tekstil-giyim, rafine petrol-kömür ürünleri üretimi, ilaç sanayi üretimine pozitif katkı veren az sayıda sektör arasındaydı. İhracat ağırlıklı sektörlerin üretime katkısı Ağustos ayında 0,5 puan ile maalesef tekrar eksiye geçti.

Ağustos’da sanayi üretiminde yıllık bazda daralma hızlandı. Alt detaylara bakıldığında inşaat sektörü ve dayanıklı mal tüketiminde daha ağırlıklı olmak üzere genele yaygın bir yavaşlama dikkat çekiyor. Bu bağlamda ara malı, dayanıklı tüketim malı ve sermaye malı üretimindeki zayıf görünümün sürdüğü, dayanıksız tüketim mallarının büyümeye katlı yaptığı görülüyor.

Ağustos ayındaki sert daralmaya karşın öncü göstergeler Eylül ayında ekonomik aktivitede bir canlanma gösteriyor. Merkez Bankası’nın önden yüklemeli faiz indirimi ve kredilerdeki canlanma konut ve otomotivde bir canlanmaya işaret ediyor. Ancak Avrupa ekonomisindeki yavaşlama ve ABD yaptırımları korkusu dolayısıyla piyasalarda yaşanan dalgalanma toparlanmanın boyutunu azaltabilir.

3Ç19 Büyümesine Dair İlk Sinyaller Karışı, Gedik Yatırım

Sanayi Üretimi ağustosta aylık bazda %2,8, (Tem.19: +%4,3) ve yıllık bazda %3,6 oranında daraldı (Ağu.18: +%1). Aylık bazda gözlenen daralmaya en yüksek katkı 2,4 puan ile imalat sektöründen geldi. Ana sanayi grupları bazında aylık olarak yalnızca enerji grubunda artış görülürken; ara malı, dayanıklı tüketim, dayanıksız tüketim ve sermaye malı gruplarının tamamı aylık bazda negatif katkı verdi. İmalat Sanayiine ait 24 alt kırılımdan 21’inin aylık bazda negatif katkı vermesinin dikkat çekici olduğunu not edelim. 

Ekonomik büyümenin en önemli öncü göstergelerinden olan sanayi üretiminden 3. Çeyreğe dair gelen ilk iki sinyal karışık bir görünüm sergiledi. Sanayi Üretimi’nde önceki ay gözlenen hızlı toparlanmanın oluşturduğu baz etkisi, son veride gözlenen aylık daralmanın sebeplerinden biri olarak değerlendirilebilir. Ayrıca, TCMB’nin Temmuz ayı sonunda gerçekleştirdiği 425bp’lik indirimin reel ekonomiye gecikmeli yansıyacak olması nedeniyle bu verideki etkisinin oldukça sınırlı olduğunu düşünmekteyiz. Ancak, eylül ayı ortasındaki 325bp’lik indirim ile birlikte Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın gerçekleştirdiği toplam 7.5 puanlık güçlü faiz indiriminin finansal koşullardaki sıkılığı azaltıcı etkisi yılın geri kalanında verilerde daha net olarak gözlenebilir. Bu tarz faiz değişikliklerinin etkisinin ekonominin geneline tam olarak yansıması genellikle 3-6 ay arasında gerçekleşmekte. Ayrıca, ekonomik büyüme tarafında baz etkilerinin yılın ikinci yarısı itibariyle olumluya dönecek olmasını (ekonomik büyüme hızı 3Ç18’de +%2,3, 4Ç18’de -%2,8 olarak gerçekleşti) da göz önüne alarak, yıllık büyümede üst üste 3 çeyrek dönemde gözlenen daralmanın ardından 3Ç19 dönemi itibariyle yeniden pozitif seviyelere geçilerek kademeli toparlanmanın gözlenmeye başlayacağı yönündeki beklentimizi koruyoruz. 2019 yılının tamamı için ekonomik büyüme tahminimiz +%0,7 seviyesinde.

 

Sanayi Üretim Endeksi Verileri, Ağustos 2019

 

 

Temmuz Ayı Sanayi Üretimi Yorumları

Temmuz sanayi üretimi beklentilerden daha iyi, Tacirler Yatırım

Temmuz ayında düzeltilmemiş sanayi üretimi yıllık %0,4 oranında daralma kaydederken, piyasa beklentisi olan %1,3 ve kurum tahminimiz %1,2 oranındaki daralma rakamlarına göre daha iyi bir performans kaydetti. Geçen yılın aynı ayına göre sınırlı oranda fazla çalışma günü olması dolayısıyla takvim etkisinden arındırılmış sanayi üretimindeki yıllık düşüşün bir miktar daha hızlı olduğu (%1,2) olduğu görüldü. Mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış sanayi üretiminin ise bir önceki aya göre %4,3 oranında oldukça ciddi oranda artış kaydettiği ve geçen ay yaşanan derin gerilemenin düzeltmesini önemli ölçüde yaptığı takip edildi.

İmalat sanayi üretimi (takvim etkisinden arındırılmış) alt gruplarına baktığımızda; 24 alt kalem içerisinden 12 sektörün düşüş kaydederken, yayılım endeksinde de hafif bir toparlanma kaydedildiği belirtilebilir.

İç talebe ilişkin olarak ilgili sektörlerdeki performansa baktığımızda, özellikle mineral ürünleri imalatındaki düşüşün devam etmesi zayıf görünümün bu noktada korunduğuna işaret ediyor. Söz konusu sektördeki yıllık gerilme %19,4 ile manşet veriden 1,25 puan kadar kesintiye neden oldu. İç talebe yönelik bir diğer alt kalem olan mobilya imalatında da Temmuz ayında bir düşüş gerçekleştiği ve %10 oranındaki gerilemenin manşet sanayi üretiminden 0,2 yüzde puan kadar kırptığı takip edildi. Bu noktada 2Ç19 GSYİH verilerinde özel tüketim kaleminde ufak toparlanma sinyalleri alınmış olsa dahi, 3Ç19’a ilişkin verilerin toparlanmanın halen zayıf kaldığını işaret ettiğini düşünüyoruz.

Ek olarak ihracat bazlı otomotiv sektöründeki %6,9 oranındaki yıllık düşüş, manşet veriyi 0,5 puan kadar aşağı çeken unsur oldu. Bu noktada Euro bölgesindeki zayıflama emareleri ve Euro’daki değer kaybı kaynaklı parite etkisinin ihracat üzerinde bir miktar etkili olduğunu takip ediyoruz.

Makine ve teçhizat üretiminin sanayi üretimi rakamının yıllık olarak önemli bir değişiklik kaydetmediğini, ana metal sanayi üretiminde de %12 oranında düşüşün manşet veriden 0,8 yüzde puan kestiği dikkat çekti.

Ağustos ayı dış ticaret verileri sanayi üretimi tarafındaki toparlanma çabasının devamını işaret ediyor. Ara malları ithalatına bakıldığında (enerji ve altın hariç, Euro bazında) Ağustos ayında %2,3 oranında yıllık artış dikkat çekiyor. Söz konusu kalem geçen senenin Mayıs ayından beri negatif bölgede seyrediyor. Hatırlanacağı gibi enerji ve altın hariç ara malları, imalat sanayi için önemli bir girdi niteliğinde. Buna ek olarak güven endekslerinde de Ağustos ayına ilişkin verilerin nispeten daha olumlu bir resim çizmesi, mevsimsel etkilerden arındırılmış aylık değişimin de pozitif olacağı yolunda sinyal vermişti.

Sanayi üretim endeksi temmuz ayında yıllık bazda %1,2 daraldı, Vakıf Yatırım

Temmuz ayında takvim etkisinden arındırılmış sanayi üretimi yıllık bazda %1,2 daralırken, mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış veriler aylık bazda %4,3 artışa işaret etti. Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış verilere göre, 2019 Temmuz ayında madencilik ve taş ocakçılığı sektörü endeksi bir önceki aya göre %3,2, imalat sanayi sektörü endeksi %4,7 artarken, elektrik, gaz, buhar ve iklimlendirme üretimi ve dağıtımı sektörü endeksi %0,5 azaldı.

Sektörler ve ana sanayi grupları incelendiğinde, takvim etkisinden arındırılmış verilerle yıllık bazda en sert daralma %7 ile dayanıklı tüketim mallarında görülürken, ara malları üretiminde %5,3 gerileme görüldü. Aynı dönemde dayanıksız tüketim malları %3,3, enerji malları üretimi endeksi ise %2,3, sermaye malı üretimi endeksi %2 artış gösterdi.

Yorum: 2019 Temmuz ayı verileri sanayi üretimindeki daralmanın hız kestiğini gösterirken aylık bazda görülen %4,3 artış ile sanayi üretim endeksi 2018 Ağustos ayından sonraki en yüksek seviyesine ulaştı. Sanayi üretiminin öncü göstergelerinden olan PMI endeksi ve Reel Kesim Güven Endeksi’nin ağustos ayında yükseliş göstermesi sanayi üretiminin ağustos ayında artışa geçebileceğine işaret ediyor. 2018 Eylül ayından bu yana daralan sanayi üretiminde yılın kalanında baz etkisinin olumlu etkisinin yanında iç talep ve ihracat koşullarının belirleyici olmasını bekliyoruz.

Sanayi üretiminde tüketim destekli toparlanma, İş Yatırım

Temmuz ayında takvim etkisinden arındırılmış sanayi üretim endeksi yıllık bazda %1,2 daraldı (Haziran: %-3,7). Arındırılmamış endeks ise geçen yılın aynı dönemine göre sadece %0,4 daraldı (Haziran: %9,4). Son olarak mevsimsellikten arındırılmış sanayi üretimi Haziran ayına kıyasla %4,3 arttı (Haziran’daki aylık değişim %-3,5 idi). Alt detaylarda imalat sanayi katkısının -1,2 puan oldu (önceki ay -4,1 puan). Öte yandan madenciliğin katkısı 0,3 puan olurken enerji üretimi manşetten 0,4 puan çaldı.

İmalat sanayinde 24 alt grubun 12’si manşeti toplamda 4,4 puan aşağı çekti. Negatif katkıda önceki aylarda olduğu gibi metalik olmayan mineral ürünleri (cam, seramik, çimento vb, inşaat sektöründeki görünümün yansıması ile üretiminde son 1 yıldır daralma devam ediyor), ana metal sanayi, otomotiv, makine-ekipman ve mobilya üretimi öne çıktı. Öte yandan gemi-yat imalatı son 1 yıldır olduğu gibi sanayi üretimine desteğini sürdürdü (Temmuz: 0,9 puan katkı). Ayrıca tekstil-giyim, temel eczacılık, rafine petrol-kömür ürünleri üretimi sanayi üretimine pozitif katkı veren ana kalemler oldu. Son olarak ihracat ağırlıklı sektörlerin üretime katkısı Temmuz’da 1,0 puan ile tekrar artıya geçti.

Temmuz’da sanayi üretiminde yıllık bazda daralma devam etti ancak Haziran ayına kıyasla daralma hız kesti. Ayrıca mevsimsellikten arındırılmış veri Haziran sonrası güçlü bir toparlanma kaydetti. Alt detaylara bakıldığında ise imalat sanayide negatif katkı veren sektörlerin değişmediği görüldü. Bu bağlamda ara malı ve dayanıklı tüketim malı üretimindeki zayıf görünümün sürdüğü sanayi üretimindeki toparlanmanın büyük ölçüde dayanıksız tüketim mallarından kaynaklandığı anlaşıldı.

Manşetteki daralmaya rağmen üçüncü çeyreğin ilk sanayi üretim verisi iktisadi faaliyette toparlanmaya işaret ediyor. Ağustos ayına dair veriler bu toparlanmanın hızlanabileceğine işaret ediyor. Ancak mevcut veriler üçüncü çeyrekte toparlanmanın şimdilik tüketim kaynaklı olduğuna (ikinci çeyrekte olduğu gibi) ve büyümenin ılımlı olduğuna işaret ediyor. Merkez Bankası’nın faiz indirimlerinin yansıması ile büyümedeki canlanmanın son çeyrekte hızlanacağını düşünüyoruz.

 

Haziran Ayı Sanayi Üretimi Yorumları

Yıllık Büyüme 2Ç19’da Negatif Bölgede, Gedik Yatırım

Sanayi Üretimi, haziranda, aylık bazda %3,7 (Mayıs 2019: +%1,2) ve yıllık bazda %3,9 oranında daraldı (Haziran 2018: +%2,2). Konsensüs beklenti oluşmasını sağlayacak yeterlilikte tahmin bulunmamakla birlikte söz konusu tahminler aylık 0’a yakın hafif eksi bir rakam görülmesi yönündeydi. Aylık bazda gözlenen olumsuz sürprize en yüksek katkı 3,7 puan ile imalat sektöründen geldi. Ana sanayi grupları bazında aylık olarak yalnızca dayanıklı mallarda artış görülürken; ara malı, dayanıksız tüketim, enerji ve sermaye malı gruplarının tamamı aylık bazda negatif katkı verdi.

Sanayi Üretimi rakamları 2. Çeyrekte geçen yılın aynı çeyreğine göre arındırılmamış rakamlarla %3,4 (1Ç19: -%5,6, 2Ç18:+%4,3) ve takvim etkisinden arındırılmış rakamlarla %3 (1Ç19: -%4,7, 2Ç18: +%4,6) daralırken, mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış rakamlarla bir önceki çeyreğe göre %0,5 oranında artış kaydetti (1Ç19: +%1,6, 2Ç18:-%1,3).

Bu veriler üzerinden yaptığımız ilk hesaplamalara göre, 2 Eylül’de açıklanacak olan 2Ç19 dönemi ekonomik büyüme rakamlarının yıllık bazda %1 civarlarında daralmayı işaret edeceğini tahmin ediyoruz (1Ç19: -%2,6 2Ç18: +%5,3). Yılın kalan bölümünde büyümede kademeli toparlanma görüleceği yönündeki beklentimizi koruyoruz. 2Ç19 dönemi sanayi üretimi rakamları ışığında yaptığımız ilk hesaplamalarla birlikte 2019 yılının tamamı için %1,3 seviyesinde olan ekonomik büyüme tahminimizi +%0,7’ye revize ediyoruz.

 

Sanayi Üretim Endeksi, Haziran 2019

 

Mayıs Ayı Verileri Yorumları

Sanayi üretiminden toparlanma sinyali, İş Yatırım

Mayıs’da takvim etkisinden arındırılmış sanayi üretimi yıllık bazda %1,3 ile piyasa beklentisinin (%-2,4) altında daraldı (Nisan: %-3,8). Öte yandan arındırılmamış endeks yıllık bazda sadece %0,1 daraldı (önceki ay:%-1,2). Son olarak, mevsimsellikten arındırılmış sanayi üretimi Nisan’daki düşüş sonrası Mayıs’ta tekrar artıya geçti ve aylık bazda %1,3 artış kaydetti.

Sanayideki toparlanma imalat sanayi negatif katkısının 1,6 puana gerilemesinden kaynaklandı (önceki ay: -3,8puan). İmalat sanayinde 24 alt grubun 14’ü manşeti toplamda 4,9 puan aşağı çekti. Burada önceki aylarda olduğu gibi metalik olmayan mineral ürünler (cam, seramik, çimento vb, inşaat sektöründeki görünümün yansıması, üretimde son 10 aydır daralma devam ediyor), ana metal sanayi, otomotiv, makine-ekipman öne çıktı. Öte yandan temel eczacılık, kömür-rafine petrol ürünleri, giyim ve diğer ulaşım araçları (tekne-yat) üretimi sanayi üretimine pozitif katkı veren ana kalemler oldu. Son olarak ihracat ağırlıklı sektörlerin üretime katkısı 0,3 puana yükseldi (önceki ay -1,3 puan). İhracatta toparlanma olması iyi bir sinyal. Ana harcama gruplarında ara malı ve dayanıklı tüketim malları üretimi sırasıyla -2,8 puan ve -0,1 puan ile negatifte kaldı ancak negatif katkı önceki aya kıyasla azaldı. Dayanıksız tüketim malları ve enerji gruplarında ise Şubatta başlayan toparlanma devam ederken bu toparlanmaya Mayıs’ta sermaye malı da katıldı.

Özetle Mayıs ayında sanayi üretiminde (takvim etkisinden arındırılmış) daralma devam etse de beklentilerin altında bir düşüş var. Ayrıca mevsimsellikten arındırılmış veride bir toparlanma söz konusu. Bu bağlamda bugünkü veri büyüme adına olumlu bir sinyal veriyor. Nisan-Mayıs ortalamasında arındırılmamış sanayi üretimi (büyüme tahminlerinde dikkate aldığımız veri) geçen yılın aynı dönemine göre %0,6 daraldı. İlk çeyrekteki yıllık daralma %5,6 seviyesindeydi. Haziran’a ait öncü güven endeksleri ve PMI verisi sanayi üretiminde toparlanmanın sürebileceğine işaret ediyor. Haziran’da sanayi üretiminde negatif bir sürpriz görmezsek ikinci çeyrekte büyümede ilk çeyrekten daha iyi bir görünüm (hatta sınırlı pozitif büyüme ihtimali var) olacak. Gelecek ay resmi daha net göreceğiz.

Sanayi üretimi Mayıs’ta aylık bazda %1,3 arttı…Enver Erkan

Türkiye’de Mayıs ayında sanayi üretimi takvim etkisinden arındırılmış verilerle, bir önceki yılın aynı ayına göre %1,3 daralırken; mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış sanayi üretimi ise bir önceki aya göre %1,3 oranında artış göstermiştir. Arındırılmamış verilere göre ise, sanayi üretiminde, geçen yılın aynı dönemine göre %0,1 oranında daralma gerçekleşmiştir.

İlk 3 ayda alınan sanayi üretimi verileri, aylık bazdaki pozitif değişimler itibariyle dipten dönüş sinyalleri vermiş olsa da Nisan ayında bu durumun kırılganlaştığını görmüştük. Mayıs ayında, finansal piyasalarda yaşanmış olan belirsizlik, jeopolitik gelişmelerin yarattığı belirsizlikler ve iki seçim arası politik belirsizlik gibi üretimde negatif etki yaratabilecek faktörlere rağmen, yıllık bazda yaşanan %1,3’lük beklenti altı düşüş olumlu karşılıyoruz ve Nisan ayındaki olumsuzluğun da bu anlamda devamlılık sağlamadığını görüyoruz. Aylık serilerde de, Nisan ayına göre olan %1,3’lük artış itibariyle, önceki ay yaşanan üretim kaybının geri alındığını söylemek mümkün, bu nedenle aylık serileri de pozitif olarak okuyoruz. Sektörler ve ana sanayi gruplarına göre değişim oranlarına baktığımızda, alt kırılımlarda aylık bazdaki düzelmeyi sağlayan kalemin net bir şekilde aydan aya %6,5 artan sermaye malı üretimi olması öne çıkmaktadır. Yüksek teknolojili mallarda da arındırılmış endekslerde aylık artış %25,5, yıllık artış %53,1 olarak gerçekleşmiştir.

Detaylara baktığımızda; madencilik ve taş ocakçılığı aylık bazda %5,2 artarken, yıllık bazda %2,5 daralma göstermiştir. İmalat sanayiinde aylık bazda %1 artış görülürken, yıllık bazda ise %1,8’lik daralma gerçekleşmiştir. Elektrik, gaz, buhar grubunda ise aylık bazda %2,9 artış görülmüş, yıllık bazda ise artış oranı %4,1 seviyesinde gerçekleşmiştir. Ana sanayi gruplarına göre değişim oranlarında ise; sermaye malı %6,5, enerji %2, ara malı %0,4 artarken; dayanıksız tüketim malı %0,7, dayanıklı tüketim malı ise %0,5 oranında daralmıştır. İlgili kalemlerdeki yıllık değişimlere bakıldığında ise; enerji %7,7, sermaye malı %3,4 ve dayanıksız tüketim malı %0,9 artarken; ara malı %6,7 ve dayanıklı tüketim malı %2,1 oranında daralmıştır.

Mayıs ayında, sanayideki daralmanın devam ettiği ancak ivme kaybettiği görülmektedir. Bu bakımdan ekonomi halen tepki veriyor yorumu yapılabilir, ancak nette halen eksi bölgede kalmayı sürdürmektedir. Bu nedenle ekonomideki daralmanın 2Ç19 döneminde de devamını beklemekle beraber, büyüme pozisyonuna geçişin ikinci yarı veya 4Ç19 dönemi olabileceğini düşünüyoruz. Yıl geneline ilişkin olarak ise tahminlere ilişkin kırılganlık faktörleri söz konusudur.

 

 

Yıllık Sanayi Ürün (PRODCOM) İstatistikleri, 2017

sanayi-19Ülkemizde 1 milyon 555 bin 539 adet otomobil üretildi

Türkiye’de 2017 yılında 1 milyon 555 bin 539 adet otomobil, 191 milyon 19 bin 688 ton hazır beton, 743 bin 531 ton margarin ve benzeri yenilebilir katı yağ, 8 milyon 821 bin 814 adet ev tipi buzdolabı ve dondurucu üretildi.

Üretimden yapılan satışlar 1 trilyon 342 milyar 944 milyon TL oldu

Girişimlerin ürettikleri ürünlerden yaptıkları satış 2017 yılında 1 trilyon 342 milyar 944 milyon TL oldu. Bu değer 2016 yılında 1 trilyon 45 milyar 754 milyon TL iken 2015 yılında 956 milyar 497 milyon TL olarak gerçekleşmişti.

Sanayi ürünlerinin toplam üretim ve satış değerleri (cari fiyatlarla), 2010 – 2017


Üretimden yapılan satışların %13,8’ini gıda sanayi ürünleri oluşturdu

Girişimlerin 2017 yılında ürettikleri ürünlerden yapılan satış tutarının %13,8’ini gıda sanayi ürünleri oluşturdu. Bunu %12,2 ile ana metal sanayi ürünleri ve %10,1 ile motorlu kara taşıtı, treyler (römork) ve yarı treyler (yarı römork) imalatı takip etti.

Satış değerine göre en yüksek paya sahip ilk üç sanayi bölümü, 2010 – 2017


Üretimden yapılan satışların %3,2’sini yüksek teknoloji ürünleri oluşturdu

İmalat sanayinde 2017 yılında üretilen ürünler teknoloji düzeylerine göre sınıflandırıldığında, yüksek teknoloji sınıfındaki ürünlerin toplam satış değerinin %3,2’sini oluşturduğu görüldü. Düşük ve orta-düşük teknoloji gruplarının toplamı %70,8 olurken orta-yüksek teknoloji grubunun payı %26’da kaldı.

Teknoloji düzeyine göre ürünlerin oransal dağılımı, 2013 – 2017

Ana sanayi gruplarında, ara malları %46,7 ile ilk sırada yer aldı

İmalat sanayinde 2017 yılında üretilen ürünler ana sanayi gruplarına göre sınıflandırıldığında; toplam satış değerinin %46,7’sini ara malların, %24,1’ini dayanıksız tüketim mallarının oluşturduğu görüldü. Enerji’nin payı ise %5’te kaldı.

Ana sanayi gruplarının satış değerine göre oransal dağılımı, 2017