Ana sayfa Raporlar Ekonomi Raporları ve Gelişmeleri Sanayi Üretim...

Sanayi Üretimi Ekim Ayında Gerilemeye Devam Etti

TÜİK tarafından aylık olarak açıklanan sanayi üretimi verilerine ait uzmanların rapor, analiz ve yorumlarını burada bulabilirsiniz.

Sanayi Üretim Endeksi, Ekim 2018

 

 

Eylül Ayı Verileri Yorumları

Üretimde yavaşlama hızlandı, İş Yatırım

Eylül’de takvim etkisinden arındırılmış sanayi üretimi yıllık bazda %2,7 azaldı (Ağustos yıllık artış: %1,7). Öte yandan arındırılmamış endeks ilave çalışma günü etkisiyle yıllık %4,6 arttı. Son olarak mevsimsellikten arındırılmış endeks önceki aya kıyasla %2,7 gerileyerek üretimde Ağustos’ta başlayan yavaşlamanın hızlandığına işaret etti.

Sanayi üretimindeki zayıflama manşetten -2,7 puan çalan (önceki ay 1,1 puan katkı) imalat sanayiden kaynaklandı. Öte yandan madencilik katkısı 0,2 puan olurken enerji üretiminin katkısı-0,1 ile negatifte kaldı.

İmalat sanayinde 24 alt grubun 16’sı manşeti toplamda 4,6 puan aşağı çekti. Negatif katkıda -1,0 puanla mobilya, -0,7 puanla metalik olmayan mineral ürünler (cam, seramik, çimento vb) ve -0,6 puanla fabrikasyon metal ürünleri imalatı öne çıktı. Ayrıca otomotiv grubu katkısı -0,2 puan ile Nisan’dan bu yana yavaşlamanın devam ettiğine işaret ederken, beyaz eşya grubunun da dâhil olduğu elektrikli teçhizat üretimi katkısı -0,2 puan oldu. Bu durum mobilya, otomotiv ve beyaz eşya gruplarına dair vergi indirimini açıklıyor.

Ana harcama gruplarına göre ara malı üretiminde sert bir düşüş (-1,9 puan) görüldü. Bu durum son çeyrekte sert iniş ihtimalini artırıyor. Son olarak TL’deki ihracat ağırlıklı sektörlerin üretimine katkısı negatife döndü (-0,9). Önümüzdeki aylarda ekonomideki dengelenme sürecinin devamını anlama adına bu kalemi yakından takip etmek gerekiyor.

Özetle, sanayi üretiminde Ağustos ayında başlayan yavaşlama diğer öncü göstergelerin de işaret ettiği gibi Eylül’de hızlandı. Detaylarda ara malı üretiminin katkısının kayda değer oranda azalması son çeyrekte büyümede sert iniş tehlikesini arttırıyor. Bugünkü veri 3. Çeyreğin son verisi olduğu için büyüme tahmini adına önemli bir veriydi. Büyüme tahminlerine kullanılan arındırılmamış veriye göre yaptığımız hesaplama yılın üçüncü çeyreğinde Türkiye ekonomisinin yıllık %2,2 büyüyeceğine işaret ediyor. Öte yandan Türkiye’nin yılın son çeyreğinde yıllık bazda daralacağı yönündeki görüşümüzü koruyoruz. 2018 büyüme tahminimizi %2,5’te koruyoruz.

 

Sanayi üretimi Eylül’de arındırılmış verilerle yıllık bazda %2,7 geriledi…Enver Erkan

Türkiye’de Eylül ayında sanayi üretimi takvim etkisinden arındırılmış verilerle, bir önceki yılın aynı ayına göre %2,7 daralırken; mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış sanayi üretimi ise bir önceki aya göre yine %2,7 oranında daralma göstermiştir. Arındırılmamış verilere göre ise, sanayi üretiminde, geçen yılın aynı dönemine göre %4,6 oranında artış gerçekleşmiştir.

Ham datada görülen %5’e yakın artış kısmen olumlu gözükebilir, ancak çeyreği bir bütün olarak ele aldığımızda geçen yıla göre önemli bir momentum kaybı olduğunu söyleyebiliriz. Nitekim arındırılmış veriler, Eylül ayındaki yavaşlama ile beraber sanayi üretiminde de senenin ilk 6 aylık dönemindeki patikanın korunamadığını görmekteyiz. Finansal piyasalardaki dalgalanma ve lokal parada meydana gelen değer kaybı çerçevesinde sanayide artan maliyetler, girdi ve hammaddenin önemli ölçüde artan kurlardan etkilenmesi imalat sanayiinde de yavaşlamayı beraberinde getirmektedir. Ağustos ayında kısmen gördüğümüz olumsuz tabloyu Eylül ayında daha belirgin bir şekilde görmekteyiz.

Detaylara baktığımızda; madencilik ve taş ocakçılığı aylık bazda %1,3 daralırken, yıllık bazda %5 büyüme göstermiştir. İmalat sanayiinde aylık bazda %2,8 daralma görülürken, yıllık bazda ise %3,2’lik daralma gerçekleşmiştir. Elektrik, gaz, buhar grubunda ise aylık bazda %2,5 daralma görülmüş, yıllık bazda ise küçülme oranı %1,3 seviyesinde gerçekleşmiştir. Ana sanayi gruplarına göre değişim oranlarında ise; ara malı %2,9, dayanıksız tüketim malı %1,3, enerji %2,8 ve sermaye malı %6,8 daralırken; dayanıklı tüketim malı %7 oranında artmıştır. İlgili kalemlerdeki yıllık değişimlere bakıldığında ise; ara malı %4,8, dayanıklı tüketim malı %4,4, sermaye malı %4,1 ve enerji %0,7 daralırken; dayanıksız tüketim malı  %1,2 oranında artmıştır.

4.çeyrekte de sanayi üretimi görünümü, ekonomik büyümedeki yavaşlama ile muhtemelen uyumlu bir görüntü sergileyecektir. Sanayi üretiminde aydan aya görülen yavaşlama momentumu takip eden aylarda da devam edebilir. 3. çeyrekten itibaren büyümede net bir şekilde iç talepte daralmanın ve kredilerdeki yavaşlamanın etkisini görmekteyiz. Kurlardaki artıştan gelen maliyetler de ara malı ithalatını daraltmakta ve üretim ile ihracat görünümü de bundan etkilenmektedir. Dış talep kanalında ise, Avrupa’da ekonomik büyümenin yavaşlaması kapsamında aşağı yönlü riskler artmıştır, buna İtalya ve Brexit riskleri de ilave etki yapabilir. Bu kapsamda iktisadi faaliyette daralma 4Ç18 ve 1Ç19 periyotlarında etkin olabilir. Sanayi üretimi görünümünün de zayıf büyüme periyodu ile ilintili bir görüntü sergilemeye devam etmesini bekleriz.

 

Sanayi Üretim Endeksi, Eylül 2018

Sanayi üretimi bir önceki yılın aynı ayına göre %2,7 azaldı

Sanayinin alt sektörleri (2015=100 referans yıllı) incelendiğinde, 2018 yılı Eylül ayında madencilik ve taşocakçılığı sektörü endeksi bir önceki yılın aynı ayına göre %5 artarken, imalat sanayi sektörü endeksi %3,2 ve elektrik, gaz, buhar ve iklimlendirme üretimi ve dağıtımı sektörü endeksi %1,3 azaldı.

Sanayi üretimi bir önceki aya göre %2,7 azaldı

Sanayinin alt sektörleri (2015=100 referans yıllı) incelendiğinde, 2018 yılı Eylül ayında madencilik ve taşocakçılığı sektörü endeksi bir önceki aya göre %1,3, imalat sanayi sektörü endeksi %2,8 ve elektrik, gaz, buhar ve iklimlendirme üretimi ve dağıtımı sektörü endeksi %2,5 azaldı.

Sanayi üretimi bir önceki yılın aynı çeyreğine göre %1,5 arttı

2018 yılı üçüncü çeyreğinde takvim etkisinden arındırılmış sanayi üretimi bir önceki yılın aynı çeyreğine göre %1,5 arttı. Bir önceki çeyreğe göre mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış sanayi üretimi ise %0,2 azaldı.

 

Ağustos 2018 Verileri Analizleri

Muammer Kömürcüoğlu, Ekonomist, İş Yatırım – Odak Noktası Sanayi Üretimi Raporu

Ağustos’ta takvim etkisinden arındırılmış sanayi üretimi yıllık bazda %1,7 arttı (Temmuz yıllık artış: %5,6). Öte yandan arındırılmamış endeks bayram tatilli etkisiyle yıllık %11 daraldı. Son olarak mevsimsellikten arındırılmış endeks önceki aya kıyasla %1,1 gerileyerek sanayi üretiminde yavaşlamanın başladığını gösterdi.

Sanayi üretimindeki zayıflama manşete 1,1 puan katkı (önceki ay 4,9 puan katkı) veren imalat sanayiden kaynaklandı. Öte yandan madencilik ve enerji üretiminin katkıları önceki aya kıyasla sınırlı gerilme ile her biri için 0,3 puan oldu.
İmalat sanayinde 24 alt grubun 12’si manşeti toplamda 2,8 puan aşağı çekti.

Negatif katkıda metalik olmayan mineral ürünler (cam, seramik, çimento vb) ve fabrikasyon metal ürünleri imalatı öne çıktı. Pozitif katkıda ise önceki ayalarda olduğu gibi gıda üretimi 1,5 puanla başı çekerken, bu grubu 1,4 puanla diğer ulaşım araçları (gemi, lokomotif vs.) takip etti. Öte yandan, otomotiv üretiminde Nisan ayında başlayan zayıf görünüm devam etti (-0,1 puan). Eylül itibariyle otomotivde baz etkisi kaynaklı bir toparlanma bekliyoruz. Ana harcama gruplarına göre iç talepteki yavaşlamanın yansıması ile dayanıklı tüketim malları üretiminde yıllık daralma oldu. Benzer şekilde henüz sınırlı da olsa ara malı üretiminde bir düşüş görüldü. Son olarak TL’deki değer kaybının desteğiyle ihracat ağırlıklı sektörlerin üretimine katkısı 2,5 puan oldu.

Özetle, Ağustos’ta sanayi üretiminde yavaşlama başladı ancak takvim etkisinden arındırılmış veri sınırlı da olsa büyümenin devam ettiğine işaret etti. Bu bağlamda Ağustos verisi iktisadi faaliyette yavaşlama görüşünü desteklese de finansal piyasalardaki dalga boyunun tepe yaptığı bir ayda ivme kaybının beklentilere göre daha sınırlı olduğunu gösterdi. Alt detaylara göre üretimde zayıflama dayanıklı tüketim ve ara malı üretiminden kaynaklandı. Bu durum iç talepte öngördüğümüz yavaşlamayı doğruluyor. Öncü göstergeler Eylül itibariyle sanayi üretimindeki yavaşlamanın hızlanacağına ve endekste yıllık daralmanın görülebileceğine işaret ediyor.

 

Sanayi üretiminde 3. çeyrek genelinde yavaşlama gözlemleniyor… Enver Erkan

Türkiye’de Ağustos ayında sanayi üretimi takvim etkisinden arındırılmış verilerle, bir önceki yılın aynı ayına göre %1,7 artarken; mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış sanayi üretimi ise bir önceki aya göre %1,1 oranında daralma göstermiştir. Arındırılmamış verilere göre ise, sanayi üretiminde, geçen yılın aynı dönemine göre daralma %11,1 oranında gerçekleşmiştir.

Takvim etkisinden arındırılmış verileri kıyaslarsak, beklentiden daha iyi bir gerçekleşme olduğunu söyleyebiliriz. Ancak bu yine de sanayi üretiminde önceki aylara göre önemli bir yavaşlama olduğunu göstermektedir. Arındırılmamış veriler ise büyük bir daralmaya işaret ediyor. Ham verilerdeki daralmada elbette Bayram tatilinden ileri gelen bir işgünü etkisi var. Diğer yandan finansal piyasalardaki dalgalanma ve TRY’de meydana gelen değer kaybının üretim maliyetlerine etkisi de göz ardı edilmemelidir. 3. çeyreği bir bütün olarak değerlendirecek olursak da, muhtemel maliyet etkilerini Eylül’de daha belirgin şekilde görebileceğimiz için, Temmuz ayında arındırılmış veride görülen %5,6’lık iyi artışa rağmen genel eğilim muhtemelen dönemsel bazda da zayıf olabilir. Bu, ekonomik faaliyetteki azalma ile bağıntılı bir şekilde gerçekleşecektir.

Detaylara baktığımızda; madencilik ve taş ocakçılığı aylık bazda %5 artarken, yıllık bazda %6,1 büyüme göstermiştir. İmalat sanayiinde aylık bazda %1,5 daralma görülürken, yıllık bazda ise %1,2’lik artış gerçekleşmiştir. Elektrik, gaz, buhar grubunda ise aylık bazda %0,8 daralma görülmüş, yıllık bazda ise artış oranı %2,9 seviyesinde gerçekleşmiştir. Ana sanayi gruplarına göre değişim oranlarında ise; ara malı %1,8, dayanıksız tüketim malı %2,8 ve enerji %0,2 daralırken; dayanıklı tüketim malı %0,8, sermaye malı ise %2 oranında artmıştır. İlgili kalemlerdeki yıllık değişimlere bakıldığında ise; sermaye malının %5,3, enerjinin %4,5 ve dayanıksız tüketim malı %2,6 artarken; dayanıklı tüketim malı %7,3, ara malı %0,3 oranında daralmıştır.

Özellikle 3. çeyrek ve sonrası dönemde meydana gelen ekonomik yavaşlama çerçevesinde sanayi üretimi artışında da yavaşlama ağırlık kazanmış görüntüdedir. Nitekim ilk çeyrek sonrasında %5-6 patikasına doğru yavaşlayan sanayi üretimi artışı, 3. çeyrek ve sonrasında da daha da yavaşlayan bir görüntü sergilemektedir. Kurlarda artış çerçevesinde artan üretim maliyetleri bu yavaşlamayı aylık bazda daralma bölgesinde tutabilir. 3. ve 4. çeyrek sanayi üretimi görünümü, ekonomik büyümedeki yavaşlama ile muhtemelen uyumlu bir görüntü sergileyecektir.

 

sanayi-19

Sanayi Üretimi Temmuz Ayı Verileri

Muammer Kömürcüoğlu, Ekonomist, İş Yatırım – Odak Noktası Sanayi Üretimi Raporu

Sanayi Üretiminde Sürpriz Artış

Temmuz’da takvim etkisinden arındırılmış sanayi üretimi yıllık %5,6 ile %1,9’luk piyasa beklentisinin oldukça üzerinde büyüdü. Arındırılmamış endeks yıllık %7,9 artarken mevsimsellikten arındırılmış endeks önceki aya kıyasla %3,5 artarak Ekim 2016’dan bu yana en yüksek aylık artışını kaydetti.

Sanayi üretimindeki güçlü performansta imalat sanayinin katkısı büyük. Temmuz’da imalat sanayinin katkısı 4,9 puan oldu. Öte yandan madencilik ve enerji üretiminin katkıları her biri için 0,4 puan oldu.

İmalat sanayinde 24 alt grubun 17’si endeksi yukarı çekerken, 7 alt grup manşeti toplamda 0,9 puan aşağı çekti. Alt gruplarda pozitif katkıda önceki ayalarda olduğu gibi gıda üretimi 1,5 puanla başı çekerken, bu grubu 0,7 puanla diğer ulaşım araçları (gemi, lokomotif vs.) ve 0,7 puanla eczacılık ürünleri takip etti. Öte yandan, otomotiv üretiminde Nisan ayında başlayan zayıf görünüm devam etti (0,1 puan). Son olarak negatif katkıda sırasıyla -0,4 ve -0,2 puanla bilgisayar ve mobilya üretimi öne çıktı.

Ana harcama gruplarına göre tüm alt gruplarda geçen aya kıyasla toparlanma var ve tüm grupların katkısı pozitif. Ana katkılar ara malı ve dayanıksız tüketim malı üretiminden geldi. Son olarak TL’deki değer kaybının etkisiyle ihracat ağırlıklı sektörlerin manşete katkısı 4,5 puana yükseldi (Haziran: 2,9 puan).

Özetle, Temmuz’da sanayi üretimi beklentilerin oldukça üzerinde bir performans gösterdi. Detaylara bakıldığında alt sektörlerin geneline yansıyan olumlu bir performans görülüyor. İmalat sanayideki 24 alt sektörün 17’si manşete pozitif katkı verdi. Üçüncü çeyreğin ilk sanayi üretim verisi iktisadi faaliyette beklenen ve diğer öncü göstergelerin de işaret ettiği yavaşlamayı doğrulamıyor. Ancak, iktisadi faaliyetin seyri açısından Ağustos verileri önemli olacak. Ağustos ayına dair üretim verileri sanayi üretiminde sert bir düzeltmenin olabileceğine işaret ediyor.

 

Sanayi üretimi gerçekleşmesi Temmuz ayında beklenti üzerinde… Enver Erkan

Türkiye’de Temmuz ayında sanayi üretimi takvim etkisinden arındırılmış verilerle, bir önceki yılın aynı ayına göre %5,6 artarken; mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış sanayi üretimi ise bir önceki aya göre %3,5 oranında artış göstermiştir. Arındırılmamış verilere göre ise, sanayi üretiminde, geçen yılın aynı dönemine göre büyüme %7,8 oranında gerçekleşmiştir.

Beklentilerin üzerinde bir sanayi üretimi verisi görüyoruz. Öncü veriler sanayi üretiminde bir yavaşlama olabileceğini ortaya koyuyordu, o bakımdan gelen verilerin beklenenden daha olumlu olduğunu söyleyebiliriz. Temmuz ayı, seçim sonrası döneme denk geliyor. Tabii seçim öncesi dönemde, üretime ilişkin kararların seçimden sonraya bırakılmış olması çerçevesinde birikimli bir etkinin aylık artışın %3,5 gibi yüksek bir oranda gerçekleşmesinde etkili olduğu söylenebilir. Tüketici ve reel sektör güven endeksleri çerçevesinde Ağustos ve Eylül aylarındaki momentum 3. çeyrek büyüme görünümü açısından önemli… İlk 3. Çeyrek verisi oldukça iyi ve elbette büyümedeki yavaşlamayı bir nebze sınırlayabilecektir. Ancak iç talep etkisi ve sonraki aylara ilişkin öncü göstergeler son derece önemli olacaktır.

Detaylara baktığımızda; madencilik ve taş ocakçılığı aylık bazda %1,9 daralırken, yıllık bazda %8,5 büyüme göstermiştir. İmalat sanayiinde aylık bazda %3,9 büyüme görülürken, yıllık bazda ise %5,6’lık artış gerçekleşmiştir. Elektrik, gaz, buhar grubunda ise aylık bazda %2,2 büyüme görülmüş, yıllık bazda ise artış oranı %3 seviyesinde gerçekleşmiştir. Ana sanayi gruplarına göre değişim oranlarında ise; ara malı %2,5, dayanıklı tüketim malı %5,8, dayanıksız tüketim malı %5, enerji %2 ve sermaye malı grubu %3,7 artmıştır. İlgili kalemlerdeki yıllık değişimlere bakıldığında ise; dayanıksız tüketim malının %9,8, dayanıklı tüketim malının %6,3, ara malının %5, enerjinin %4 ve sermaye malının %1,2 arttığı görülmektedir.

Muhtemelen Ağustos ayında ham verilerde hem uzun Bayram tatili etkisi, hem de çalışılan gün sayısına bağlı olarak yüksek bir dalgalanma göreceğiz. Temmuz ayının birikimli etkisi de Ağustos ayında aylık bazda bir miktar yavaşlamaya neden olabilir. Yılın 2. yarısında büyümede iç talep ve buna bağlı olarak yavaşlayan ekonomik aktivite çerçevesinde büyümede yavaşlama göreceğiz.

 

 

Ekin Akbaş, Araştırma Yönetmeni – Sanayi Üretimi Yorumu