Ana sayfa Raporlar Ekonomi Raporları ve Gelişmeleri Özel Analiz: ...

Özel Analiz: Dünya Kredi Notu Ligi ve Türkiye’nin Yeri, Yunus Kaya

13.02.2019 – Standardın dışında bir çalışma ile sizlere ulaşıyoruz. Yunanistan ve İtalya örneği ortada dururken Dünyadaki ülkelerde borçluluğun artması büyük bir soruna doğru gidiyor. Küresel borç, 2016’dan bu yana 27 trilyon dolar daha artarak 2018’in üçüncü çeyreğinde 244 trilyon dolara (GSYİH’nın% 318’i) ulaştı. Ülkeler arasında ekonomik büyüklük yerine kredibilite daha öne geçmiş durumda. Biz de bu çalışmada borç verenlere yol gösteren Kredi Notlarındaki gelişim üzerinden gitmeye çalışarak ülkelerin risk puanlarına göre yerlerini görmeye çalıştık . Neticede Kredi notlarını incelemek bir ülkedeki risk derecesini görmede ve ülkeler arasında karşılaştırma yapmada etkili bir yöntemdir. Uluslararası yatırımcılar portföy tercihlerini ve yatırım yapacakları piyasaları seçerken derecelendirme kuruluşlarının değerlendirme notlarını göz önünde bulundurmaktadır. Notun düşmesi kredi verenlerin yükleneceği riskin arttığını gösterir.

100.000 TL Paranız Olsa Nasıl Yatırım Yapardınız? Sanal Para ile Deneyin!

Bu çalışmamızda, 100 yıldır bu işi yapan, ABD’de doğup orada devam eden 3 büyük uluslararası derecelendirme kuruluşunun 2018 sonu itibariyle dünya üzerinde not verdiği 148 ülkenin kendi içinde sıralamasını yaptık. Ardından bu ülkeleri gruplara ayırdık. En üst nota sahip ülkelerin grubuna Şampiyonlar Ligi derken geriye doğru ülkeleri 5 grupta listeledik.

Türkiye 2017 sonunda 2. grupta iken 2018’de 3. gruba gerilemiştir. Son 3 yılda 15 ülke Türkiye’yi geçmiştir. Türkiye’nin 2019 yılında rekabet edeceği ülkelerde bir ufak not artırımı mesafe önümüzde yeralan Brezilya’nın yanı sıra Kosta Rica, Sırbistan, Makedonya, Vietnam, Gürcistan, Bangladeş, Bolivya, Dominik ve Özbekistan diğer rakipler olarak gözükmektedir. Bu yıl işler iyi gider ve S&P ile Moody’s not artırırsa 6 ülkeyi geçip 3. grubun liderliğine yükselebilir.  2019 yılında 15 Şubat’ta ve 2 Ağustos’ta S&P nin Türkiye notu gözden geçirmesi merakla beklenecektir. 15 Şubatta not artışı yada en azından görünümü pozitife çekmesini bekliyoruz. Fitch’in 3 Mayıs ve 1 Kasım’da nota bir şey yapmasını beklemiyoruz. Moody’s ise yılın ikinci yarısı duruma bağlı olarak herhangi bir gün sürpriz yapabilir. Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak’ın  7 Şubat 2019’da “Şimdi daha çok çalışan, daha çok üreten bir Türkiye’yi elbirliğiyle bir üst lige çıkarma zamanı” demesi ülke yönetiminin konuyla yakından ilgilendiğini göstermektedir.

Gelişmekte olan ülkelerden sayılan G. Kore ve BAE şampiyonlar liginde gözüküyor. Bu diğerleri için pek adil durmuyor. Zira Arjantin, Pakistan ve Mısır 4. Grupta yer alıyor.  Arada ciddi uçurum var.

Dünyanın en büyük 20 ekonomisinden 9’u, 10 büyük ekonomisinden 5’i Şampiyonlar Liginde yer alabilirken Brezilya ve Türkiye 3. grupta yer alarak en düşük nota sahip ülkeler olarak gözükmektedir.

Aşağıdaki detaylı raporumuzun faydalı olması dileğiyle…. Yunus KAYA – Alnus Yatırım Araştırma Müdürü

 

Kredi Derecelendirme Şirketleri

Kredi Derecelendirme Şirketleri Pazar Payları

Aralık 2018’de Avrupa Menkul Kıymetler ve Piyasa Otoritesi (ESMA), kredi derecelendirme kuruluşlarının yıllık pazar paylarını yayınladı. Buna göre S&P Global Ratings % 46.3’e yükselen pazar payı ile liderliğini sürdürürken Moody’s Investor Services % 32.0 pazar payına yükseldi. Fitch Ratings ise % % 15.1 pazar payına geriledi. Bu üçünün Avrupa’da pazar payı toplamı % 93,4 oldu. Dördüncü sıradaki DBRS Ratings’in payı % 1.9 iken arkasından gelen 21 kuruluşun da payı %1’in de altındadır. Rekabet şartlarını çoğu kez ihlal ettikleri için bu üçlü hegomanyaya karşı dünyada tepkiler dile getirilse de varlıklarını uzun yıllar sürdürecekler gibi duruyor.

     

Kredi Derecelendirme Şirketlerinin Ortaya Çıkışı

Derecelendirme kavramı beklenilenin aksine, ilk olarak finans sektöründen değil reel sektörden kaynaklanan talepler neticesinde doğmuştur. ABD ekonomisinde 1837 yılında yaşanan büyük çöküşün ardından, firmalar finansal sorumluluklarını yerine getiremez duruma gelmiştir. Bu krizden sonra tüccarların taahhütlerini yerine getirebilme kabiliyetini ölçen ve tüccarlar hakkında bilgi toplayıp derecelendirme yapan şirketler ortaya çıkmıştır. Bu sayede örneğin ABD’nin doğusundaki bir tüccar, batılı şirkete mal satarken sicile bakarak mal satmayı düşündüğü kişinin durumunun ne olduğuna, daha önce başka tüccarlara parasını ödeyip ödemediğine baktı. NewYork’ta 1841’de hayata başlayan ve ilk kredi derecelendirme oluşumunun mimarı olan Louis Lewis Tappan’ın kurduğu şirket, günümüzde halen Dun & Bradstreet olarak devam ediyor.

Kredi notunun bir kavram olarak ortaya çıkışı 1900’lü yılların başında ABD’de gerçekleşmiştir. 19’uncu yüzyılda ABD’de demiryolu yapımı aşamasında işlerin özel sektöre ihale edilmesinden dolayı büyük çaplı şirketler oluşmuştur. Demiryolu sektöründe artan yatırımlarla birlikte, kazancın yanı sıra rekabet nedeniyle spekülasyonlar meydana gelmiş, yatırımlar için risk unsurları oluşmaya başlamıştır.

Henry Varnum Poor ve John Poor adlı iki kardeş demiryolundan zenginleşirken medyaya da giriyorlar. İlki 1860’da basılan History of Railroads and Canals tutunca her yıl demiryolları şirketlerinin finansal durumları hakkında bilgi veren bu yayını sürdürdüler. Poor’s Publishing Company ilk kredi derecelendirmesini 1916’da yapacaktır.

1906’da Luther Lee Blake Standard İstatistik Bürosu’nu kurdu. Bu şirket, Poor’dan farklı olarak demiryolu sektörü dışındaki şirketlerin de finansal durumunu analiz ediyor ve bunu yılda bir kitap ile değil, kartlara yazarak daha kısa aralıklarla yapıyordu. “Standard Statistics Company” ilk kredi derecelendirmesini 1922’de yapacaktır.

New Jersey’li John Moody adlı bir işadamı da, oluşan risk unsurlarını ortaya koymak üzere 1905 yılında ilk derecelendirme kuruluşu olan Moody’s Yatırımcı Hizmetlerini (Moody’s Investors Service) kurarak 1909 yılında kurduğu Moody’s şirketiyle ‘Demiryolları Yatırımlarının Analizi’ adlı kitabında ilk dereceleri yayımlamıştır. Moody ayrıca, yayımladığı “Moody’s Manual of Industrial and Corporation Securities” isimli el kitabında ise ilk defa harflendirme sistemini kullanarak firma borçları için derecelendirme yapmıştır. Devlet tahvillerinin değerlemesini yapan ilk kuruluş ise yine Moody’s olmuştur: 1919’da ABD eyaletlerinin çıkardıkları devlet tahvillerinin değerlemesini yapmıştır. Moody’s, 1962 yılında Dun & Bradstreet firması tarafından satın alınmış, 2000 yılında ise Dun&Bradstreet’e yarı bağlı ama ayrı bir şirket haline gelmiştir. 3 şirket arasında halka açık tek şirket olan Moody’s, hisseleri New York Borsası’nda “MCO” sembolü ile işlem görmekte olup 12 Şubat 2019 itibariyle ABD borsasında 31 miyar dolar piyasa değeri ile işlem görüyor. Yüzde 86’sı halka açık olup 2020’yi aşkın ortağı içerisinde en büyük ortağı % 13 ile Buffet’in Berkshire Hathaway şirketi iken büyük tüm varlık yönetimi şirketlerinin ortak olduğu görülmektedir.

Connecticut’lı John Knowles Fitch, ise 24 Aralık 1914 New York’ta Fitch Publishing Companyi kurdu. O tarihte şirketlerin performanslarını yayımlayan bir şirketken ilk kredi derecelendirmesini 1924’de yaptılar. Aralık 1997 tarihinde şirket, Londra merkezli IBCA Limited ile birleşti. (şirket Londra ve New York merkezli iş yapmaya başladı) 2000 yılında Şikago merkezli Duff & Phelps Credit Rating Co’yu (Nisan ayında) ve Thomson Financial BankWatch’i (Aralık ayında) satın aldı. Fitch Paris’te bulunan Fımalac firması tarafından satın alınsa da Fransız grup, 2006‐2018 Nisan arasında tüm paylarını yaklaşık 5.4 milyar dolara ABD’li Hearst Medya grubuna sattı.

“Standard Statistics Company” ve “Poor’s Publishing Company” adlı şirketlerin 1941’de birleşip “Standard and Poor’s (S&P)” ismini almasıyla ABD’deki derecelendirme kuruluşlarının sayısı üçe inmiştir. Şirketi 1968 senesinde McGraw‐Hill grubu satın aldı.

Kredi Derecelendirme Şirketlerinin Geleceği

2008 krizinde yüksek notlu 14 trilyon dolarlık çöp tahvile dönüşmesi ve iyi not verdikleri şirketlerin iflas etmesi karşısında ABD ve Avrupa’da derecelendirme şirketlerine yönelik yeni düzenlemelere gidilmiştir. Gerçi kredi derecelendirme kuruluşları kredi notunun sadece bir görüşten ibaret olduğunu ve bir menkulü almak veya satmak anlamında bir tavsiye olmadığını söyleyerek kendilerini savundular. O tarihlerden beri notlamayla ilgili ciddi sorun yaşanmaması, bu şirketlerin yeniden güvenirliğini kazanmasına yardım etmiştir.

Rating şirketleri “Rating Methodology” dönemsel olarak güncellese de ülke kredi notlarını; ekonomik güç, kurumsal güç, mali güç ve krizlere karşı duyarlılık olmak üzere dört ana faktöre bağlı olarak vermektedir. 1980’lerden itibaren borç piyasası hızla küreselleştiği için borç veren karşı taraf hakkında daha yakın bilgiye sahip olmak istemektedir. Küresel borç, 2016’dan bu yana 27 trilyon dolar daha artarak 2018’in üçüncü çeyreğinde 244 trilyon dolara (GSYİH’nın% 318’i) ulaştı. Finansal sektörün borcu 60 trilyon dolara, reel sektörün borcu 72 trilyon dolara yükselmiştir. Kamu borcu için güncel veri Fitch’in, son yayımlanan Küresel Kamu Borçları Raporunda ve 2018 sonu itibariyle dünya genelinde toplam kamu borç yükü 2007 yılına göre ikiye katlanarak 66 trilyon dolara ulaştı. Gelişmekte olan ekonomilerin borçları ise 2012’den beri 10 trilyon dolardan 15 trilyon dolara % 50 arttı. Örneğin bazı borçlular sıkıntı yaşamaya başladı bile. Yunanistan ve İtalya iki örnek. Birçok kurum, önümüzdeki yıl ve yıllar için borç konusunda yeni sıkıntıların ortaya çıkabileceğini bir risk olarak belirtmektedir.

Diğer taraftan Çin’in S&P’u ülkede akredite etmesiyle yabancıların, ülkedeki 12 trilyon dolarlık tahvil piyasasında işlem yapabilmelerinin önü açılacak. Yani hem global hem yerel pazarlarda borçluluk sürdükçe 3 büyüklerin işi azalmayacaktır.

Türkiye’nin Kredi Notu Tarihi

Türkiye’de sermaye hareketlerinin liberalleştirilmesi, 1980’lerin başında başlatılan ekonomik ve finansal reformlarla paralel olarak yürütülmüş, 1984 yılında “Menkul Kıymet Borsaları Hakkındaki Kanun Hükmünde Kararname” çıkarılmış, 1986 yılının başında İMKB Hisse ve DİBS piyasası faaliyete geçmiştir. 11 Ağustos 1989 tarihinde 32 sayılı Kararname ile liberalleşme tamamlanmıştır.

Türkiye, 1992 yılında S&P ve Moody’s le anlaşmış ve Mayıs ayında ikisi ilk notlarını vermiştir. 4 Mayıs 1992’de S&P’nin ilk notu “BBB Durağan” olmuştur. Yani “Yatırım Yapılabilir” kategorideydik ve ne yazık ki üstelik bir daha bu notu görmedik. 5 Mayıs 1992’de ise Moody’s “Baa3 Durağan” yani S&P’nin tam bir kademe altında ama yine “Yatırım Yapılabilir” not vermiştir. Fitch Ratings ise ilk notu 10 Ağustos 1994’de krizin en kötü döneminde B olarak başlatmıştır. İki yılda hazin bir geri geliş olmuştur.

2000‐2001 yıllarında Türk finans sisteminin çökmesi döneminde ülke kredi notu “B‐” seviyesine kadar gerilemiştir. Ak Parti’nin tek parti iktidarı ile beraber yapısal iyileştirme sürecinin etkisiyle ülke kredi notları üç puan artarak 2005 yılında “BB‐” (Ba3) seviyesine kadar yükselmiştir. Sonraki 5 yıl bir artış yaşanmamıştır. 2009’da not artırmaya başlayan Derecelendirme Şirketlerinden Fitch 2012 sonunda Türkiye’ye yeniden “Yatırım Yapılabilir Not” vermiştir. 2013 yılı Mayıs ayında ise Moody’s Türkiye’nin borç yükünün GSYH’ya oranının 2009 yılından bu yana 10 puan düşerek yüzde 36’ya gerilemesi, devlet tahvillerinin vade süresinin 4,6 yıla uzaması ve enerji dışı cari dengenin iyileşmesi gerekçeleriyle ülke kredi notunu Baa3 düzeyine çıkartmıştır.

Fitch, Kasım 2012‐Ocak 2017 arasında 50 ay Türkiye’yi Yatırım Yapılabilir Ülke olarak değerlendirirken Moody’s Mayıs 2013‐Eylül 2016 arasında 40 ay Türkiye’yi Yatırım Yapılabilir Ülke olarak değerlendirmiştir. 15 Temmuz 2016 hain darbe girişimi sonrasında notu izlemeye alan kuruluşlardan Moody’s 23 Eylül 2016’da Türkiye’nin kredi notunu yatırım yapılabilir seviyenin altına indirirken Fitch, 27 Ocak 2017’de kredi notunu yatırım yapılabilir seviyenin altına indirmiştir.

Hazine’nin sunumlarında Türkiye’nin kredi notu S&P’nin not gelişimi olarak gösterilmektedir. Burada, Türkiye’nin 1992’den beri 3 büyük derecelendirme şirketinden aldığı notların gelişimini tek bir grafikte gösteriyoruz.

Son Bir Yılda Gelişmeler

Şubat 2018’de, Gelişmekte olan 22 ülkenin ekonomik verilerinin karşılaştırıldığı Moody’s notunda, GSYH’nin yüzde 4.5’ine karşılık gelen cari açığıyla Türkiye’nin gelişmekte olan ekonomiler arasında en yüksek cari açığa sahip ülke olduğu belirtildi. 7 Mart 2018’de Moody’s Türkiye’nin kredi notunu “Ba1″den “Ba2″ye düşürdü. Bu karar, son zamanlarda görülen en etkili kararlardan oldu. Zira Türkiye piyasalarında büyük bir dalgalanma kısa sürede başladı ve Ağustos ayında zirve yaptı.

12 Ağustosta dolar kuru 7.20 yi gördükten sonra 17 Ağustos’ta Moody’s kredi notunu “Ba2” durağandan “Ba3” negatife düşürdü. İşte bu hamle de bir o kadar başarısız oldu. Zira korkuyla kuru indirdiler ama o tarihten sonra gerek kur gerekse faiz geriledi ve piyasalar dengeye oturdu. 17 Ağustos’ta yani aynı gün S&P da korkuyla Türkiye’nin notunu BB‐den B+ya düşürdü ki halen Türkiye’nin en düşük notudur. Ancak Türkiye’nin dengelenme sürecinin başarılı olmasıyla Aralık ayında ki Fitch gözden geçirmesinde, Fitch’in notu, diğer ikisinin üzerinde olmasına rağmen Fitch indirime gitmemiştir. Oysa üçünün verdiği notlar arasında çok yüksek korelasyon olup birbiriyle büyük oranda aynıdır.

 

Dünya Kredi Notu Ligi

2019 yılına başlarken Türkiye’nin Kredi Derecelendirme Şirketlerinin listesinde nerede olduğuna bakmak istediğimizden 3 büyüklerden en az birinden nota sahip 148 ülkenin notlarını listeledik ve bunları bir standart puanlama ile puanladık. Buradaki amaç Türkiye dahil ülkelerin kredi notu liginde

yerlerini en net şekilde görmek. Zira ayrı kurumlarda farklı notlarda yer alan ülkeler için bir eşitlik sağlanırsa gerçek yerleri net görülecektir. Bu konuda örnek olarak aşağıda bizim Türkiye’nin rakiplerini gösterdiğimiz tabloyla kıyaslayabilmek için Hazine’nin Türkiye’nin yerini gösterdiği geleneksel tablosunu paylaşıyoruz.

Hazırlık

*Ülkelerin aldıkları notlar 2018 sonu itibariyle en güncel haliyle listelendi.

*Kredi notlarına verilen puanlarla ülkelerin ortalama puanları hesaplandı.

*Ülkeleri, FIFA’nın takımları sıralaması gibi puanlara göre sıralayıp kupa organizasyonu öncesi torbalara ayırdık. Toplamda 5 torba yada lig oluşmuş oldu. Böylece Tıpkı UEFA’nın devreye aldığı “Uluslar Ligi” gibi kredi notuna göre kim kiminle denk daha net belli olacaktır.

Tablo Nasıl Okunmalı

Kredi Notu: 3 Derecelendirme Şirketinden aldığı notların ortalamasına denk gelen puanı ifade etmektedir. Hepsinde en üst not yani AAA 25 olarak verilmiştir.

Maksimum: 3 şirket içinde farklı notlar olabilmektedir. En yüksek not burada gösterilmiştir. Benzer ülkeler arasında farkı ortaya koyabilmektedir. Aynı ortalama puana sahip olan ülkeler için bir kurumdan daha yüksek notu olana avantaj veriyoruz.

Toplam: 3 şirketin toplam puanını gösterir. Aynı ortalama puan sahip olan ülkeler için daha fazla notu olana avantaj veriyoruz. Yani 3 şirketten not alan tek şirketten not alandan önde olur.

Ekonomik Büyüklük Sırası: Centre for Economics and Business Research (CEBR) tarafından Aralık sonunda yayınlanan World Economic League Table 2019 raporunda ülkelerin milli gelirlerine göre dünya sıralaması verilmektedir. Kredi Notunun yanında bu sıralarını da fikir vermesi için ekledik.

Turuncu Boyalılar: MSCI Emerging Markette takip ettiği 24 ülke var. Bunlar Türkiye ile aynı kategoride görüldüğünden ayrı bir işaretleme yapılmıştır. Bu yıl Suudi Arabistan ve Arjantin de listeye alındığından tabloda işaretlediğimizden toplamda 26 ülke gösterilmiştir.

Kredi Notunda Dünyanın En İyileri: Şampiyonlar Ligi

Kredi notu skalasının en üstündeki üç sırada yer alan ülkeleri bu kategoriye yerleştirdik. Buna göre 3 derecelendirme kuruluşundan da en yüksek notu 3A (25 puan) alan sadece 10 ülke var. Birinciliği paylaşan 10 ülke ekonomik büyüklüklerine göre şunlar: Almanya, Kanada, Avustralya, Hollanda, İsviçre, İsveç, Norveç, Danimarka, Singapur ve Lüksemburg. Dünyanın en büyük ekonomisi ABD ise kendisine 12. sırada yer bulmakta. Çünkü S&P e göre notu bir kademe aşağıda (üstelik diğerleri de indirmek için ara sıra tehdit ediyor)

Dünyanın en büyük 20 ekonomisinden 9’unun bu kategoride yer alması normal karşılanabilir. Gelişmekte olan ülkeler arasında sayılan BAE ve G. Kore de bu ligde yer alıyorlar. Dünyanın 73. büyük ekonomi Lüksemburg ve Lihtenştayn ligin en zayıf ekonomileri olarak görülüyor. 22 ülkenin yer aldığı bu grubun sonuncusu 22.3 puanla Belçika.

Grup 1

Belçika’dan sonraki geri kalan tüm A kademelerini yani yüksek kalite olanları aldığımızda liderliği Katar ve Tayvan gibi iki gelişmekte olan ülkenin 22 puanla paylaştığını görüyoruz. Dünyanın ilk 20 ülkesinden 5’i bu kategoride yer alırken 2 ve 3 numaralı Çin ve Japonya dikkat çekiyor. MSCI’e göre 10 gelişmekte olan ülke bu kategoride yer alıyor. 24 ülkenin yer aldığı bu grubun sonuncusu 18.3 puanla Peru gözüküyor.

Genel OrtalamaBüyükToplamDünya’da
SıraÜlkeKredi NotuNotNotEkonomi
     Sırası
23Tayvan22.0226621
24Katar22.0226655
25Cayman Adaları22.02222*
26Çek Cumhuriyeti21.7226546
27Estonya21.72265101
28İsrail21.3226434
29Çin21.021632
30Japonya20.721623
31İrlanda20.7216233
32Şili20.7216242
33Slovakya20.7216263
34Bermuda20.52141*
35Suudi Arabistan20.3216118
36Malta19.72159127
37İzlanda19.72059105
38Botsvana19.52039117
39Slovenya19.3215882
40Polonya19.3205823
41Litvanya19.3205884
42Letonya19.3205899
43Malezya19.0195737
44ispanya18.7195613
45Meksika18.3195515
46Peru18.3195551

Grup 2

Bu kategoride “Yatırım Yapılabilir” nota sahip yada kıl payı altında olan ülkeleri aldık. 18 puanlı Tayland grubun liderliğini yaparken 7 gelişmekte olan ülke bu grupta yer aldı. Dünyanın 7. büyük ekonomisi Hindistan 16.3 puanda yer alırken 8. büyük ekonomi İtalya 17 puanda yer aldı. 29 ülkenin yer aldığı bu grubun sonuncusu 14.0 puanla Guatemala.

Genel OrtalamaBüyükToplamDünya’da
SıraÜlkeKredi NotuNotNotEkonomi
     Sırası
47Tayland18.0185425
48Mauritius18.01818129
49Andorra17.51835*
50Aruba17.01834165
51İtalya17.017518
52Filipinler17.0175140
53Panama17.0175174
54Bulgaristan16.7175075
55Endonezya16.7175016
56Kolombiya16.7175039
57Uruguay16.7175076
58Trinidad ve Tobago16.51833112
59Hindistan16.317497
60Kazakistan16.3174956
61Portekiz16.0174849
62Romanya16.0164848
63Macaristan16.0164857
64San Marino16.01616172
65Rusya15.7164712
66Fas15.7164760
67Bahamalar15.51631132
68Kıbrıs15.31646110
69Güney Afrika15.0164532
70Umman15.0164569
71Namibya15.01530128
72Hırvatistan14.7154478
73Azerbaycan14.7154488
74Paraguay14.7154494
75Guatemala14.0154271

Grup 3

Sıraya göre B+ ve üzerinde ama Yatırım Yapılabilir’in altında kalan 3 kademedeki nota sahip ülkeleri koyduğumuzda 26 ülke arasında Kosta Rika ve Sırbistan’ın 13.7 puanla lider, Kenya’nın 11.7 puanla sonuncu olduğunu görüyoruz. Dünya ekonomik büyüklük sıralamasında 93. sırada olan Ürdün’ün Kredi Notu sıralamasında da 93. olması ilginç bir detay olmuştur.

Genel OrtalamaBüyükToplamDünya’da
SıraÜlkeKredi NotuNotNotEkonomi
     Sırası
76 13.7144177
77Sırbistan13.7144186
78Makedonya13.51427136
79Brezilya13.314409
80Vietnam13.3144047
81Gürcistan13.31440121
82Türkiye13.0143919
83Bangladeş13.0133943
84Dominik Cumhuriyeti13.0133970
85Bolivya13.0133995
86Özbekistan13.0132689
87Seyşeller13.01313176
88Fildişi Sahili12.5132587
89Senegal12.51325108
90Honduras12.51325111
91Fiji12.51325153
92Bahreyn12.0133697
93Ürdün12.0122493
94Arnavutluk12.01224123
95Ermenistan12.01224134
96Karadağ12.01224151
97İran12.0121230
98Tanzanya12.0121281
99Lesotho12.01212164
100Yunanistan11.7133552
101Kenya11.7123567

Bu grupta en büyük 20 ekonomiden dünyanın 9. büyük ekonomisi Brezilya, 13.3 puanla 4. sırada yer alırken Türkiye 13 puanla 7. sırada yer almaktadır. Genel sıralamada ise Türkiye 82. sıradadır.

18.Oca.19Yunanistan (B+Durağan)03.May.19Türkiye (BB Negatif)Fitch13.Eyl.19Ürdün (B+Durağan)
01.Şub.19Arnavutluk (B+Durağan)31.May.19Bahreyn (B+Durağan)20.Eyl.19Kenya
15.Şub.19Türkiye (B+Durağan)07.Haz.19Senegal (B+Pozitif)11.Eki.19Gürcistan (BB‐)
08.Mar.19Makedonya14.Haz.19Sırbistan25.Eki.19Yunanistan (B+Durağan)
15.Mar.19Karadağ (B+Durağan)14.Haz.19Özbekistan01.Kas.19Türkiye (BB Negatif)Fitch
15.Mar.19Ürdün (B+Durağan)02.Ağu.19Türkiye (B+Durağan)29.Kas.19Bahreyn (B+Durağan)
22.Mar.19Kenya02.Ağu.19Arnavutluk (B+Durağan)06.Ara.19Senegal (B+ Pozitif)
12.Nis.19Gürcistan (BB‐)06.Eyl.19Makedonya13.Ara.19Sırbistan
26.Nis.19Yunanistan (B+Durağan)13.Eyl.19Karadağ (B+Durağan)13.Ara.19Özbekistan

Grup 4

Sıraya göre B+ altında olup C kategorisinde olmayan 26 ülkeden oluşan grupta Tunus ve Maldivler 11.5 puanla liderliği paylaşırken Pakistan, Angora ve Nikaragua 10.3 ile son sırada yer alıyor. Bu grupta gelişmete olan ülkelerden Arjantin, Mısıe ve Pakistan yer alıyor.

Grup 5

Bu gruptaki 21 ülkeyi en düşük nota sahip ülkeler olarak sayabiliriz. 10 puana sahip tam 9 ülke yer alırken son 5 sırada Küba(8p), Venezuela(7.5 p), Barbados(7p), Mozambik(7 p) ve Türkmenistan (7p) yer almaktadır.

 

Türkiye’nin Dünya Kredi Ligindeki Yeri

Türkiye’nin geçmiş yıllarına baktığımızda 2008’de 13.0 seviyesinde olan puanının 2013‐2014 ve 2015 sonunda 15.7 ye çıktığını 2016 sonunda 15.0’e 2017 sonunda 14.7’ye ve 2018 sonunda 13.0’e gerilediğini görüyoruz. Bu yüzden 2018’de 3. gruba gerilediğini görüyoruz.

Türkiye’nin maksimum ulaştığı seviye olan 15.7 puana sahip olan ülkeler 2018 sonu itibariyle Rusya ve Fas olarak gözükmektedir. Ancak Rusya için Moody’s 8 Şubat 2019’da notu diğer ikisinin seviyesine yani “Yatırım Yapılabilir” yükselttiğinden not ortalaması 16.0ya yükselmiştir. Böylece Rusya; Fas, San Marino, Macaristan ve Romanya’yı geçerek genel klasmanda 62.liğe yükselmiştir. Genel klasmanda 15.7 puanla 66. sıradaki Fas’a göre bizim son 3 yılda 15 ülke tarafından geçildiğimizi söyleyebiliriz. Peki kimmiş bu ülkeler: Bahamalar (15.5), Güney Kıbrıs (15.3), Umman (15.0), Güney Afrika (15.0), Namibya (15.0), Azerbaycan (14.6), Hırvatistan (14.6), Paraguay (14.6), Guatemala (14.0), Kosta Rika (13.6), Sırbistan (13.6), Makedonya (13.5), Brezilya (13.3), Gürcistan (13.3), Vietnam (13.3)

Türkiye’nin 2019 yılında rekabet edeceği ülkelerde öne Brezilya çıkmaktadır. Bir ufak not artırımı mesafe önümüzde yeralan Brezilya’nın yanı sıra Sırbistan, Vietnam, Gürcistan, Bangladeş, Bolivya, Dominik ve Özbekistan diğer rakipler olarak gözükmektedir.

Türkiye 2018 sonu itibariyle 3 farklı kuruluştan da 3 farklı kademede not sahibi. Gerçi Türkiye artık S&P’ye bir ücret ödemiyor ancak S&P Türkiye hakkında kredi notu vermeye devam ediyor. 2018’in son günlerinde Fitch notu değiştirmediğinden bu yıl içerisinde mevcut şartların devamı halinde S&Pdan bir not artırımı gelebilir. Bu da bizi 13.3’e çıkan puanla 3. grupta. Brezilya, Gürcistan ve Vietnam’ı geçerek 3 sıra yukarı çekecektir. İşler daha da iyiye giderse Moody’s den not artışı gelebilir ve Fitch’in seviyesine çıkabilir. Bu durumda Türkiye; Makedonya, Sırbistan, Kosta Rika’yı geride bırakır ve 13.7 puanla grubun liderliğini alabilir.

2019 yılında 15 Şubat’ta ve 2 Ağustos’ta S&P nin Türkiye notu gözden geçirmesi merakla beklenecektir. 15 Şubatta not artışı yada en azından görünümü pozitife çekmesini bekliyoruz. Fitch’in 3 Mayıs ve 1 Kasım’da nota bir şey yapmasını beklemiyoruz. Moody’s ise yılın ikinci yarısı duruma bağlı olarak herhangi bir gün sürpriz yapabilir. Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak’ın 7 Şubat 2019’da “Şimdi daha çok çalışan, daha çok üreten bir Türkiye’yi elbirliğiyle bir üst lige çıkarma zamanı” demesi ülke yönetiminin konuyla yakından ilgilendiğini göstermektedir.

 

Kimler Neler Demiş?

avatar
  Subscribe  
Bildir