Ana sayfa Raporlar Ekonomi Raporları ve Gelişmeleri Gıdayla Giden...

Gıdayla Giden Ulaştırma ile Gelir, İş Yatırım

PAYLAŞ

İş Yatırım – Odak Noktası – Enflasyon Sepeti Güncellemesi

TÜİK bugün yaptığı toplantı ile TÜFE ve ÜFE hesaplamasındaki sepet ağırlıklarında değişime ve hesaplama yöntemlerinde bazı değişikliklere gitti. Öncelikle ağırlıklardaki değişimlerin her yıl Ocak ayında yapıldığını belirtelim. TÜFE ağırlıklarının hesaplanmasında önceki yıllarda olduğu gibi temel olarak Hane Halkı Bütçe Anketi (hane halkının hangi mal ve hizmetleri ne kadar harcama yaparak kullandığı), ikincil olarak da turizm anketi (ülkemize gelen turistlerin harcamaları) ve kurumsal nüfus (okul, yurt, otel, çocuk yuvası, huzurevi, hastane, hapishane, kışla ve orduevinde yaşayanlar) tüketim bireysel harcamaları anketi kullanıyor.

Ana harcama gruplarında gıdan ve konut (kira, su-doğalgaz-elektrik faturası vb.) grubu ağırlıklarında aşağı yönlü revizyon öne çıkıyor. Madalyonun diğer yüzünde ulaştırma ve alkollü içecekler-tütün grubu ağırlıklarında önemli artış var.

Sepette gıdanın ağırlığının azaltılması gıda enflasyonun manşet üzerindeki etkisini şüphesiz azaltacak ancak çok büyük bir etki olmayacak. Örneğin 2017 yıl sonu %10 gıda enflasyonu eski ağırlıkta enflasyona 2,4 puan katkı yaratırken, yeni ağırlıklarla bu katkı 2,2 puana inecek. Ayrıca bu düşüş diğer kalemlerdeki artış ile de telafi edilebilir. Bir fikir vermesi açısından eski ağırlıklarla %8,53 olan 2016 yıl sonu enflasyonu yeni ağırlıklarla hesaplanmış olsaydı %8,94 olacaktı.

Daha da detaylandırırsak bu yıl itibariyle ulaştırmanın artan ağırlığı kur geçişkenliği ve petrol fiyatlarındaki yükselişin manşet enflasyona daha fazla yansımasına neden olacak. Bu nedenle ağırlık değişimi 2017 enflasyonuna nette olumlu yansımayabilir.

Bugünkü duyuruda dikkat çeken bir diğer güncelleme de mevsimsel ürünler için ağırlık sisteminin değiştirilmesi oldu Eskiden mevsimsel ürünler (örneğin yaz ve kıs meyveleri) aylara göre değişken bir ağırlığa sahip oluyordu. Örneğin Ocak ayında sepetteki ağırlığı %0 olan karpuz Haziranda %0,5 ağırlığa sahip oluyordu. Bundan sonra hesaplamalarda Avrupa Birliği tarafından önerilen ve Eurostat’ın da kullandığı bir sistem olan sabit ağırlık yöntemi kullanılacak. Yani her kalem her ay aynı ağırlığa sahip olacak.

Burada akla gelen soru mevsiminde bulunmayan meyve-sebze fiyatı nasıl hesaplanacağı. Bu soruyu TÜİK’e yönelttik ve aldığımız cevap Avrupa Birliğinde olduğu gibi tahmin metotlarıyla olmayan ürün fiyatlarının hesaplanacağı oldu. Bu değişiklik gıda fiyatlarında aylara bağlı ciddi oynaklıkları azaltacağı için olumlu ancak fiyatı olmayan ürünlerin hesaplanması enflasyon tahminlerimizde (piyasa tahminlerinde) kısmi sapmalara neden olabilir.

Son olarak, özel kapsamlı TÜFE göstergeleri (yani çekirdek enflasyon göstergeleri) Ocak enflasyonu itibariyle güncellenecek ve yeni endeksler eklenecek. Merkez Bankası’nın kullandığı H ve I gruplarında bir değişiklik olmayacak.

Yurtiçi Üretici fiyatları hesaplamalarında değişiklik var. Endeks hesaplamasında kullanılan ürünlere 44 yeni kalem eklendi (1’i madencilik, 43’ü imalat sektörüne eklendi). Ana sektörlerde imalatın ağırlığı 1,5 puan arttırılırken enerjinin ağırlığı 1,3 puan düşürülmüş.

Özetle, bugünkü revizyon her yıl yapılan anketlere dayanan bir güncelleme. Ayrıca Avrupa Birliği hesaplamalarınla uyumlu hale getirilen özellikle gıda tarafında yıl içi dalgalanmaları azaltabilecek alt değişikliklerin olması olumlu. Gıdanın ağırlığının azalması yıl sonu enflasyonunda olumlu etki yaratacak olsa da çok büyük değişim olmayacağı kanısındayız. Ayrıca kur gelişmeleri ve petrol fiyatlarındaki artış yükseliş artan ulaştırma grubunun manşete etkisini arttıracak. Yani gıda, kur ve petrolün seyrine bağlı olarak eski ağırlıklara göre daha yüksek bir yıl sonu enflasyonu görme ihtimalimiz var. Şimdilik aşağı ve yukarı yönlü riskler dengeli olduğu için ağırlık değişimi nedeniyle %9 olan yıl sonu enflasyon tahminimizi değiştirmiyoruz.

Muammer Kömürcüoğlu

İş Yatırım Menkul Değerler A.Ş.
Ekonomist | Araştırma

www.isyatirim.com.tr

PAYLAŞ