Ana sayfa Raporlar Ekonomi Raporları ve Gelişmeleri Temmuz Ayında...

Temmuz Ayında Cari Açık 1.8 Milyon Dolar Oldu

Temmuz Ayında Cari Açık 1.8 Milyon Dolar Oldu

Merkez Bankası ödemeler dengesi rakamlarını açıkladı. Açıklamaya göre cari işlemler hesabı Temmuz ayında 1.8 milyon dolar açık verdi. Piyasa medyan tahmini cari açığın 2 milyar dolar kadar olmasıydı. Dolayısı ile cari açık beklentilerin bir miktar altında gelmiş oldu.

100.000 TL Paranız Olsa Nasıl Yatırım Yapardınız? Sanal Para ile Deneyin!

Cari işlemler açığında dış ticaret ve turizm gelirleri etkilerini göreceğiz… Enver Erkan

Türkiye’de Temmuz ayında cari işlemler dengesi, 1,8 milyar USD açık verdi. Aylık bazda açıklanan cari açık rakamı 1,9 milyar USD olan piyasa beklentisinin ve 2,2 milyar USD olan bizim beklentimizin biraz altında gerçekleşmiş görünmektedir. Yıllıklandırılmış bazda cari denge tarafında ise Temmuz ayı itibariyle, Haziran ayındaki 11,09 milyar USD’den 14,9 milyar USD’ye doğru bir artış gerçekleşmiştir. Yıllık bazdaki cari açık görüntüsünün, yılsonuna doğru dış ticaret ve turizm gelirlerindeki zayıflık kanalından gelen etkiyle açılmaya devam etmesini bekleriz.

Geçen yılın benzer döneminde cari fazla veren ekonomide, dengeler 2020 yılında bunun tersi bir şekilde işlemektedir. Pandemi döneminde dış talep şoku ile beraber ihracat tarafında önemli bir daralma yaşandı. Şu anda ihracat eğiliminde zayıf TRY ve toparlanan Avrupa ekonomisi kapsamında daha pozitif bir durumdan söz edilebilir olsa da, dış ticaret eğilimlerindeki kırılganlık devam etmektedir.

İthalatta zayıflatılan talep ve vergi bariyeri etkisi ile oluşacak daralma, ithal girdi kullanımı üzerinden üretim ve ihracat eğilimlerini de zayıflayıcı etkide bulunabilir. Bu noktada dünyada virüs salgını belirsizliğinin devam etmesi de dış talep açısından aşağı yönlü risklerin devamına neden olmaktadır, özellikle Avrupa’daki toparlanmanın yavaşlaması bu noktada ihracatımız açısından pek yardımcı bir durum teşkil etmez. Turizm gelirleri tarafında da, pandemiden dolayı yaz aylarında oldukça büyük bir düşüş yaşandı. Yıllık cari açık görünümü açısından turizmden gelen pozitif etkinin de çok az olması ve virüs belirsizliği açılmanın devam etmesinde etkili olabilir.

Finansman tarafında doğrudan yatırım kaynaklı net girişler Haziran ayında 226 milyon USD olarak gerçekleşirken, portföy tarafında 254 milyon USD net giriş olduğu görülmektedir. Hisse senetlerinde net satış 467 milyon USD olurken, borçlanma araçlarında ise 390 milyon USD’lik net satış yapılmıştır. Resmi rezervler 1,28 milyar USD azalmıştır. TCMB’nin yayınladığı haftalık rezerv ve menkul kıymet verileri portföy ve rezervlerdeki hareketin zaten farkında olmamızı sağlıyor. Doğrudan yatırım eğilimleri pandemi koşullarından dolayı tüm dünya için zayıf seyrederken, kısa vadeli portföy girişleri tarafında da bol likidite etkisine rağmen Lehman Brothers krizi sonrası dönemden farklı dinamikler söz konusu olduğu ve global koşulların gelişmekte olan ülkelerin de aleyhine seyretmesi nedeniyle zayıfık söz konusudur. Finansman ihtiyacının büyük bir kısmının rezervlerden karşılandığını görüyoruz. Ocak – Temmuz 2020 dönemi cari işlemler dengesi 21,6 milyar USD açık verirken, NHN 5,11 milyar USD net çıkışa işaret ettiği gözlenmektedir.

 

Cari İşlemler Hesabı

  • Bir önceki yılın Temmuz ayında 1.990 milyon ABD doları fazla veren cari işlemler hesabında bu ayda 1.817 milyon ABD doları açık gerçekleşmiştir. Bunun sonucunda on iki aylık cari işlemler açığı 14.941 milyon ABD doları olmuştur.
  • Bu gelişmede, hizmetler dengesi kaynaklı net girişlerin geçen yılın aynı ayına göre 4.617 milyon ABD doları azalarak 288 milyon ABD dolarına ve ikincil gelir dengesi kaynaklı net girişlerin 55 milyon ABD doları azalarak 80 milyon ABD dolarına gerilemesi etkili olmuştur. Öte yandan, ödemeler dengesi tanımlı dış ticaret açığı 425 milyon ABD doları azalarak 1.853 milyon ABD doları olarak gerçekleşmiştir.
  • Altın ve enerji hariç cari işlemler hesabı bir önceki yılın Temmuz ayında 5.349 milyon ABD doları fazla vermişken bu ayda 2.095 milyon ABD doları fazla vermiştir.
  • Birincil gelir dengesi kaynaklı net çıkışlar, bir önceki yılın aynı ayına göre 440 milyon ABD doları azalarak 332 milyon ABD doları olarak gerçekleşmiştir.

Finans Hesabı

  • Doğrudan yatırımlardan kaynaklanan net girişler 226 milyon ABD doları olarak gerçekleşmiştir.
  • Portföy yatırımları 254 milyon ABD doları tutarında net giriş kaydetmiştir. Alt kalemler itibarıyla incelendiğinde, yurt dışı yerleşiklerin hisse senedi piyasasında 467 milyon ABD doları ve devlet iç borçlanma senetleri piyasasında 390 milyon ABD doları net satış yaptığı görülmektedir.
  • Yurt dışındaki tahvil ihraçlarıyla ilgili olarak, bankalar 579 milyon ABD doları net borçlanma gerçekleştirmiştir.
  • Diğer yatırımlar altında, yurt içi bankaların yurt dışı muhabirlerindeki efektif ve mevduat varlıkları 1.208 milyon ABD doları net azalış kaydetmişken, yurt dışı bankaların yurt içindeki mevduatları 1.168 milyon ABD doları net artış kaydetmiştir.
  • Yurt dışından sağlanan kredilerle ilgili olarak; bankalar ve Genel Hükümet sırasıyla 73 milyon ABD doları ve 37 milyon ABD doları net borçlanma gerçekleştirmişken, diğer sektörler 508 milyon ABD doları net geri ödeme gerçekleştirmiştir.
  • Resmi rezervlerde bu ayda 1.283 milyon ABD doları net azalış gözlenmiştir.

 

Ödemeler Dengesi, Cari Açık/Fazla Hesabı Nedir?

Ödemeler dengesi, geniş anlamıyla, bir ekonomide yerleşik kişilerin diğer ekonomilerde yerleşik kişiler (yurtdışında yerleşikler) ile belli bir dönem içinde yapmış oldukları ekonomik işlemlerin sistematik kayıtlarını elde etmek üzere hazırlanan istatistiki bir rapordur. Ödemeler Dengesi istatistiklerinin toplanmasına ilişkin uluslararası standartlar, Uluslararası Para Fonunun (IMF) üye ülkelerine yol gösterici olarak hazırladığı Ödemeler Dengesi ve Uluslararası Yatırım Pozisyonu El Kitabı’nda yer almaktadır. Bu doküman, aynı zamanda ödemeler dengesi istatistiklerini ülkeler bazında karşılaştırmaya da olanak tanır.

Türkiye’nin Ödemeler Dengesi İstatistikleri ise, IMF’nin 2009 yılında yayımladığı yukarda sözü edilen el kitabı temel alınarak toplanmakta ve her ay düzenli olarak TCMB tarfaından yayınlanmaktadır.

Cari Açık Nedir? Nasıl Hesaplanmaktadır?

Cari Açık, ödemeler dengesindeki cari işlemler hesabının eksi değerde olmasıdır. Cari işlemler hesabı ise aşağıdaki şekilde hesaplanır. Örneğin 2018 Ocak ayı itibariyle cari işlemler hesabı TCMB tarafından şu şekilde verilmiştir:

    2018 Ocak

A- CARİ İŞLEMLER HESABI -7.096

  1. İhracat 13.140
  2. İthalat 20.774Mal Dengesi -7.634
  3. Hizmet Gelirleri 2.765
  4. Hizmet Giderleri 1.846Mal ve Hizmet Dengesi -6.715
  5. Birincil Yatırım Kaynaklı Gelirler 484
  6. Birincil Yatırım Kaynaklı Giderler 963Mal, Hizmet ve Birincil Gelir Dengesi -7.194
  7. İkincil Yatırım Kaynaklı Gelirler 98

Yukarıda görüldüğü üzere devletle arası ithalat ihracat arasındaki fark mal dengesini oluşturmaktadır. Mal dengesini daha ayrıntılı olarak incelediğimizde parasal olmayan altın ve bavul ticareti gibi kalemlerin de ayrıca yer aldığını görebiliriz. Konu ile ilgili daha fazla bilgiyi soru-cevap bölümümüzün cari açık-ödemeler dengesi başlığında bulabilirsiniz.