Ana sayfa Raporlar Ekonomi Raporları ve Gelişmeleri Cari Açık Tem...

Cari Açık Temmuz’da Geriledi, Borç Çevirme Oranlarından İyi Haber Geldi

TCMB tarafından aylık olarak açıklanan ödemeler dengesi verilerine ait, cari açık, net hata noksan hakkında güncel uzman yorum ve analizleridir.

Temmuz ayı cari işlemler dengesi Türkiye’de Temmuz ayında cari açık 1,80 milyar USD olan piyasa beklentisinin altında olarak 1.7 milyar $ olarak açıklandı.

 

Vakıf Yatırım – 2018 Temmuz Ayı Ödemeler Dengesi İstatistikleri

Cari işlemler açığı temmuz ayında beklentilere paralel 1,75 mlr $ olarak gerçekleşti 

TCMB’nin açıkladığı verilere göre, cari işlemler hesabı 2018 Temmuz ayında, piyasa beklentisi olan 1,8 mlr $ seviyesinin hafif altında 1,75 mlr $ açık verdi. 2018 Temmuz ayında bir önceki yılın aynı ayına göre yaklaşık 3 mlr $ azalış  gösteren cari işlemler açığı, son on iki ayda 54,6 mlr $’a geriledi.

Cari İşlemler Dengesi - 12 Aylık Kümülatif Rakamlar
Cari İşlemler Dengesi – 12 Aylık Kümülatif Rakamlar

Finans hesabı altında, doğrudan yatırımlardan kaynaklanan net girişler temmuz ayında 707 mn $ olarak gerçekleşti. Resmi rezervlerde aylık bazda 2,4 mlr $ artış görülürken, net hata noksan kalemine 2,5 mlr $ giriş kaydedildi. Böylece 2018 Ocak-Temmuz döneminde net hata noksan kalemine 11,6 mlr $ giriş oldu. 2018 Temmuz ayında portföy yatırımları 279 mn $ net çıkış kaydetti. Yurtdışı yerleşikler hisse senedi piyasasında 463 mn $ net satış, DIBS piyasasında ise 115 mn $ net alış gerçekleştirdi. Diğer yatırımlar kaleminde 764 mn $ net artış kaydedildi.

2018 Temmuz ayında, azalan ithalat ve dış ticaret açığına ek olarak turizm gelirlerindeki yıllık %18 oranındaki artış cari açığı sınırlandırıcı etkide bulundu. Böylece 12 aylık cari açıkta mayıs ayında başlayan gerileme eğilimi devam etti. Öncü verilerin özellikle yılın üçüncü çeyreğinden itibaren ekonomik aktivitede yavaşlamaya işaret etmesi, yılın kalanında ithalattaki gerilemenin süreceğini ve dış ticaret açığındaki iyileşmenin de devam edeceğini gösteriyor.

Türkiye'ye Sermaye Girişleri - Temmuz 2018 Verileri Tablosu
Türkiye’ye Sermaye Girişleri – mnTL – Temmuz 2018 Verileri Tablosu

Yılın başından bu yana cari denge üzerinde baskı kuran dış ticaret açığındaki iyileşme ile cari açığın da gerilemeye devam etmesini bekliyoruz. Cari açıktaki gerileme beklentimize karşılık, 2018’in ilk 7 ayında cari açığın %35’inin net hata noksan kaleminden karşılanmış olması finansman tarafındaki baskıların devam ettiğini gösteriyor. Önümüzdeki dönemde küresel finansal koşullardaki sıkılaşmaya da bağlı olarak yatırımların zayıf seyretmesi finansman tarafındaki riskleri artırıcı etkide bulunabilir.

 

Enver Erkan, Araştırma Uzmanı – Cari Açık Analizi

Cari açık Temmuz’da geriledi…

Türkiye’de Temmuz ayında cari açık 1,80 milyar USD olan piyasa beklentisinin ve 2 milyar USD olan bizim beklentimizin altında 1,75 milyar USD olarak açıklandı. Cari açık aylık bazda geçen yılın aynı dönemine göre 2,96 milyar USD azalırken, yıllıklandırılmış bazda cari açık da böylece 54,56 milyar USD olarak gerçekleşti. Ocak – Temmuz 2018 dönemi cari açığı ise 33,13 milyar USD oldu.

Beklentilerin bir miktar altında, geçen senenin aynı dönemine göre de 3 milyar USD’lik belirgin bir düşüş kaydetmiş bir cari açık verisi görüyoruz. Yıllıklandırılmış cari işlemler açığı da böylece 54,56 milyar USD’ye gerilemiş oldu. Yılın ilk yarısında cari açıktaki artış eğilimi devam ediyordu, ancak ekonomik yavaşlama ile ilgili olarak cari denge tarafında son 3 aydır daha iyi rakamlar görüyoruz. İhracatta artma devam etmekle beraber, ithalat yavaşlıyor. Hizmetler dengesinde iyileşme özellikle seyahat kaleminden kaynaklı gelirlerin etkisiyle devam ediyor. Öncü veriler itibariyle Ağustos ayında cari denge tarafında benzer şekilde iyileşmenin devamını öngörebiliriz.

Finansman tarafına baktığımızda ise; doğrudan yatırımlar tarafında olumlu bir gelişme olarak 707 milyon USD’lik net giriş görmekteyiz. Portföy yatırımlarında ise 279 milyon USD net çıkış görünmektedir. Bu dönemde hisse senetlerinden 463 milyon USD net çıkış söz konusu olurken, borçlanma araçlarında ise 115 milyon USD net alım yapıldığı görülmektedir. Net hata ve noksan kaynaklanan girişler 2,98 milyar USD tutarında, oldukça yüksek. Yılın ilk 7 ayında da 11,61 milyar USD’lik NHN girişi görülmekte. Rezervler ise Temmuz döneminde 2,42 milyar USD arttı.

Ekonomide yavaşlama ile ilintili olarak dış ticaret açığında meydana gelen gerileme cari denge tarafında önümüzdeki aylarda düşük rakamlar görmemizi sağlayabilir. İthalattaki gerileme sürüyor, aynı zamanda hizmetler dengesindeki iyileşmenin de cari denge tarafına katkı sunmaya devam etmesi beklenebilir. NHN’nın finansman içindeki ağırlığı ise halen yüksek… Doğrudan yatırımlar tarafındaki yılın 7 ayının genelindeki zayıf eğilim kapsamında finansman tarafındaki riskler devam edebilir. Cari açık son rakamlar eşiğinde yıl sonunda 46 milyar USD seviyesinde gerçekleşebilir.

 

İş Yatırım – Odak Noktası – Temmuz 2018 Cari Açık

Cari açıktaki düzeltme hızlanıyor

Temmuz’da cari açık 1,8 milyar dolar ile piyasa tahminiyle uyumlu, öngörümüzden daha geniş gerçekleşti. 12 aylık birikimli cari açık Haziran’a göre 3,0 milyar dolar daralarak 54,6 milyar dolara geldi. Bahsedilen bu daralma, net altın ithalatından ve altın-enerji hariç çekirdek açıktaki daralmadan kaynaklandı (sırasıyla 1,2 ve 2,9 milyar dolar). Öte yandan enerji açığı aylık bazda genişlemeye devam etti (1,1 milyar dolar). Yıllıklandırılmış enerji ve altın hariç açıktaki daralmanın devam etmesi ekonomideki dengelenme sürecini doğruluyor. Çekirdek açıktaki daralma önümüzdeki aylarda devam edecek.

Finansman tarafında kayıtlı sermayenin Haziran’daki 4,5 milyar dolar çıkış sonrası 1,2 milyar dolar ile tekrar girişe dönmesi iyi haber. Bu girişin 0,7 milyar doları net doğrudan yatırımlardan, 0,8 milyar doları diğer yatırımlardan geldi. Diğer yatırımlar kaleminin detaylarına bakıldığında ise efektif ve mevduatlardan (yurtdışındaki bankaların Türkiye’deki tuttukları varlıkları arttırmaları) 0,4 milyar dolar, şirketlerin kısa ve uzun vadeli borçlanmalarından 1,1 milyar dolar geldiği görülüyor. Öte yandan bankaların nette 0,9 milyar dolar borç ödemesi sermaye çıkışına neden oldu. Son olarak Temmuz’da net hata noksan kaleminden 3,0 milyar dolarlık giriş oldu. Yıl başından bu yana bu kalemden toplamda 11,6 milyar dolarlık giriş oldu. Tüm bu gelişmeler sonrasında Temmuz’da resmi rezervlerde 2,4 milyar dolarlık artış oldu.

Borç Çevirme Oranlarından İyi Haber

Son olarak uzun vadeli borç çevirme oranlarının (yurtdışı tahvil ihracı dâhil) yılın ilk yedi ayında bankalar için %101, şirketler için %145 seviyesinde olması iyi haber. Önümüzdeki aylarda borç çevirme oranlarının seviyesi yakından takip edilecek.
Özetle Temmuz’da cari açıktaki düzeltme/dengelenme sürecinin hızlandığını görüyoruz. Yılın kalan aylarında son faiz artışı sonrası iktisadi faaliyetteki yavaşlamanın hızlanmasından gelecek katkıyı da hesaba katarak cari açıktaki daralma sürecinin daha da hızlanacağını düşünüyoruz.

Temmuz ayı özelinde rezervlerin artması ve kayıtlı sermaye girişinin tekrar artmaya başlaması iyi haber. Ancak finansman tarafında asıl resmi piyasalarda oynaklığın arttığı Ağustos itibariyle görmeye başlayacağız. Yılın ikinci yarısında iç talepte beklediğimiz zayıflamanın ithalata yansıması nedeniyle ve TL’deki değer kaybının ihracatı desteklemesi nedeniyle yıllık cari açık tahminimizi 43 milyar dolara indirdik (önceki tahmin: 55 milyar dolar). (GCM Forex)

 

Seda Yalçınkaya Özer, Araştırma Uzmanı – Cari İşlemler Dengesi Değerlendirme

Temmuz ayı cari işlemler dengesi 1.7 milyar $ olarak açıklandı. Geçen yılın aynı ayna göre cari açık %63 azaldı. Piyasa beklentisi cari açığın 1.8 milyar $ geleceği yönündeydi. Beklentiden iyi bir veri. Böylelikle yıllık cari açığımız 54.5 milyar $ oldu. Ancak yıllık veride geçen yıla göre %46 artış var. Yılın ilk yedi ayında ise cari açık 33.1 milyar $ olurken geçen yılın aynı dönemine kıyasla %26 yüksek. Aylık daralmaların yıllık verideki artışı düşürmesi beklenebilir.

Portföy çıkışları dikkat çekiyor

Portföy yatırımlarında ise 279 milyon $ çıkış dikkat çekiyor. Portföy yatırımlarında Ocak ayında gelen 5 milyar $’lık giriş dışında diğer aylarda çıkış olması sıcak paranın yavaş yavaş çıkmaya başladığının göstergesi olarak dikkat çekmekte. Bu açıdan Ocak – Temmuz döneminde 426 milyon $ çıkış olmuş. Yıllık portföy yatırımları 6 milyar $ girişe işaret etse de 2017 yılının aynı döneminde 14.4 milyar $ portföy girişi olduğu dikkate alındığında girişler yarı yarıya azalmış. Sıcak parada çıkış yaşanmış. Alt kalemler itibarıyla incelendiğinde, yurtdışı yerleşiklerin hisse senedi piyasasında 463 milyon ABD doları net satış, devlet iç borçlanma senetleri piyasasında ise 115 milyon ABD doları net alış yaptığı görülmektedir.

Temmuz ayında doğrudan yatırımlarda 707 milyon $ giriş oldu. Yıllık rakamda 7.2 milyar $ doğrudan yatırım girişi oldu. Ocak – Temmuz dönemi değerlendirildiğinde ise doğrudan yatırımlar 3.5 milyar$  oldu. 2017 yılın aynı döneminde 4.5 milyar $ girişler vardı.

Diğer yatırımlarda ise temmuz ayında 764 milyon $ giriş oldu. Haziran ayında diğer yarımlarda 4 milyar $ çıkış sonrasında Ocak – temmuz dönemi toplam diğer yatırımlarda 13 milyar $ giriş var. Diğer yatırımlar altında, yurtiçi bankaların yurtdışı muhabirlerindeki efektif ve mevduat varlıkları 701 milyon ABD doları, yurtdışı bankaların yurtiçindeki mevduatları da 737 milyon ABD doları net artış kaydetmiştir.

Genel olarak, temmuz ve haziran aylarına yönelik veriler cari açıkta önümüzdeki dönemde ılımlı bir seyrin görüleceğine yönelik havayı destekliyor. İç talepteki yavaşlamanın Ağustos ayı cari işlemler dengesi üzerinde olumlu etki yaratabileceğini düşünüyoruz. Özellikle turizm gelirlerinin 2018 yılı genelinde artış trendi iyileşme kaydederek önümüzdeki dönemde de cari dengeye katkı sağlayacaktır. Diğer yandan kura yönelik gelişmelerin ve ABD yapımlarının seyrine bağlı olarak global büyüme dinamiklerinin takipçisi olmaya devam edeceğiz.

Özetle, doğrudan yatırımlarda 707 milyon $ giriş, portföy yatırımlarında 279 milyon $ çıkış ile diğer yatırımlarda 764 milyon $ eklendi. Buna net hata noksan kaleminden gelen 2.983 milyon $ eklendiğinde toplam finansman 4 milyar 175 milyon $ olmuş ve cari açığı finanse edilmiş. Bu rakamı temmuz ayı cari açık rakamından çıkardığımızda geriye kalan 2 milyar 424 milyon doları TCMB rezervlerinden karşılamışız. (İntegral Yatırım)

 

 

Cari Açık Nedir? Nasıl Hesaplanmaktadır?

Cari Açık, ödemeler dengesindeki cari işlemler hesabının eksi değerde olmasıdır. Cari işlemler hesabı ise aşağıdaki şekilde hesaplanır. Örneğin 2018 Ocak ayı itibariyle cari işlemler hesabı TCMB tarafından şu şekilde verilmiştir:

    2018 Ocak

A- CARİ İŞLEMLER HESABI -7.096

  1. İhracat 13.140
  2. İthalat 20.774Mal Dengesi -7.634
  3. Hizmet Gelirleri 2.765
  4. Hizmet Giderleri 1.846Mal ve Hizmet Dengesi -6.715
  5. Birincil Yatırım Kaynaklı Gelirler 484
  6. Birincil Yatırım Kaynaklı Giderler 963Mal, Hizmet ve Birincil Gelir Dengesi -7.194
  7. İkincil Yatırım Kaynaklı Gelirler 98

Yukarıda görüldüğü üzere devletle arası ithalat ihracat arasındaki fark mal dengesini oluşturmaktadır. Mal dengesini daha ayrıntılı olarak incelediğimizde parasal olmayan altın ve bavul ticareti gibi kalemlerin de ayrıca yer aldığını görebiliriz. Konu ile ilgili daha fazla bilgiyi soru-cevap bölümümüzün cari açık-ödemeler dengesi başlığında bulabilirsiniz.