Ana sayfa Raporlar Ekonomi Raporları ve Gelişmeleri Cari İşlemler...

Cari İşlemler Dengesi Üst Üste 4 Ay Fazla Verdi

TCMB tarafından aylık olarak açıklanan ödemeler dengesi verilerine ait, cari açık, net hata noksan hakkında güncel uzman yorum ve analizleridir.

Cari İşlemler Hesabı

Bir önceki yılın Kasım ayında 4.482 milyon ABD doları açık veren cari işlemler hesabı, bu yılın aynı ayında 986 milyon ABD doları fazla vermiştir. Bunun sonucunda, on iki aylık cari işlemler açığı 33.932 milyon ABD dolarına gerilemiştir.

Kasım ayında cari işlemler dengesinin 1 milyar dolar fazla vermesi bekleniyordu. (ortalama piyasa beklentisi) Sonuçlar beklentilere çok yakın gerçekleşmiş oldu.

Altın ve enerji hariç cari işlemler hesabı ise, bir önceki yılın Kasım ayında 898 milyon ABD doları açık vermişken, bu ayda 4.514 milyon ABD doları fazla vermiştir.
Cari işlemler hesabının fazla vermesinde, bir önceki yılın Kasım ayında 4.781 milyon ABD doları açık veren dış ticaret dengesinin bu yılın aynı ayında 523 milyon ABD doları fazla vermesi ve hizmetler dengesi kaynaklı girişlerin bir önceki yılın aynı ayına göre 386 milyon ABD doları artarak 1.475 milyon ABD dolarına yükselmesi etkili olmuştur.

Hizmetler dengesi altında seyahat kaleminden kaynaklanan net gelirler, bir önceki yılın aynı ayına göre 201 milyon ABD doları tutarında artarak 1.219 milyon ABD dolarına yükselmiştir.

Birincil gelir dengesi kalemi altında yatırım geliri kaleminden kaynaklanan net çıkışlar, bir önceki yılın aynı ayına göre 158 milyon ABD doları artarak 1.156 milyon ABD doları olmuştur.

İkincil Gelir Dengesi kalemi kaynaklı girişler, bir önceki yılın aynı ayına göre 62 milyon ABD doları azalarak 221 milyon ABD dolarına gerilemiştir.

Finans Hesabı

Doğrudan yatırımlardan kaynaklanan net girişler, bir önceki yılın aynı ayına göre 673 milyon ABD doları artarak 1.001 milyon ABD doları olarak gerçekleşmiştir.

Portföy yatırımları 1.720 milyon ABD doları tutarında net giriş kaydetmiştir. Alt kalemler itibarıyla incelendiğinde, yurtdışı yerleşiklerin hisse senedi piyasasında 346 milyon ABD doları ve devlet iç borçlanma senetleri piyasasında 482 milyon ABD doları net alış yaptığı görülmektedir.

Yurtdışında gerçekleştirilen tahvil ihraçlarıyla ilgili olarak, bankalar 139 milyon ABD doları net geri ödeme yapmışken, Genel Hükümet 1.686 milyon ABD doları yeni tahvil ihracı gerçekleştirmiştir.

Diğer yatırımlarda 296 milyon ABD doları tutarında net çıkış gerçekleşmiştir.

Diğer yatırımlar altında, yurtiçi bankaların yurtdışı muhabirlerindeki efektif ve mevduat varlıkları ile yurtdışı bankaların yurtiçindeki mevduatları sırasıyla 2.733 milyon ABD doları ve 678 milyon ABD doları net azalış kaydetmiştir.

Yurtdışından sağlanan kredilerle ilgili olarak, bankalar ve Genel Hükümet sırasıyla 2.149 milyon ABD doları ve 125 milyon ABD doları net geri ödeme gerçekleştirmişken, diğer sektörler 282 milyon ABD doları net kullanım gerçekleştirmiştir.

Resmi rezervlerde bu ayda 4.404 milyon ABD doları rezerv artışı gözlenmiştir.

 

Ödemeler Dengesi Yorumları

Kasım 2018 Ödemeler Dengesi Yorumu, İş Yatırım: Dengelenme Devam Ediyor

Kasım’da cari fazla 1,0 milyar dolar ile piyasa beklentisiyle uyumlu, tahminimizin (0,9 milyar dolar) sınırlı oranda üzerinde gerçekleşti. Yılın ilk 11 ayında cari açık 26,2 milyar dolar olurken,12 aylık birikimli cari açık önceki aya göre 5,5 milyar dolar daralarak 33,9 milyar dolara geldi. Bahsedilen bu düzeltme çekirdek fazlanın (enerji ve altın hariç) 5,4 milyar dolar artmasından kaynaklanıyor. Yıllıklandırılmış çekirdek fazla 14,7 milyar dolar 2009 seviyelerinin üzerine çıktı. Bu kalemde son 3 aydır verilen fazla iktisadi faaliyetteki yavaşlamanın etkisini net olarak gösteriyor.

Finansman tarafında 2,4 milyar dolarlık kayıtlı sermaye girişi var. Bu girişin 1,7 milyar doları portföyden, 1 milyar doları net doğrudan yatırım kanalından oldu. Portföy tarafındaki girişte bir önceki ay olduğu gibi kamu eurotahvil ihracının katkısı büyük oldu. Kasım’daki 1,7 milyar dolarlık tahvil ihracı ile birlikte bu kalemden son 2 ayda 3,7 milyar dolarlık finansman sağlandı. Kredi tarafında ise bankalar kısa ve orta-uzun vadede 1’er milyar dolarlık ile borç ödemeye devam ettikleri görülüyor. Temmuz itibariyle bankalar kısa uzun vade toplamında nette 12 milyar dolar borç ödediler. Kredi tarafındaki çıkışın 2,9 milyar doları bankaların yurtdışındaki varlıklarını 2,9 milyar dolar azaltmaları ile telafi edildi. Uzun vadeli borç çevirme oranları (yurtdışı tahvil ihracı dâhil) yılın ilk on bir ayında bankalar için %79, şirketler için %133 seviyesine geldi.

Son olarak net hata noksan kaleminden 1 milyar dolar giriş oldu ve geçen yılın ilk 11 ayındaki net hata noksan kaynaklı giriş 19,5 milyar dolara ulaştı. Tüm bu gelişmeler sonrasında resmi rezervler 4,4 milyar dolar arttı.

Özetle, Kasım cari fazla verisi beklentiler dâhilinde geldi. Böylece üst üste dört ay cari fazla verilmiş oldu (son 4 ay toplamında 7,4 milyar dolar fazla verildi). Finansman tarafında ise bankacılık sektörü borç ödemeleri devam ediyor. Ancak portföy ve doğrudan yatırımlar kalemindeki girişler sayesinde kayıtlı sermayede bir toparlanma görülmesi iyi haber.

Cari dengede son 4 aydır verdiğimiz fazla büyümedeki dengelenmenin devam ettiğine işaret ediyor. Aylık bazda verilen cari fazlada azalma olsa da yıllıklandırılmış cari açıkta dengelenme devam ediyor. Öncü göstergeler Aralık’ta cari açık vereceğimize işaret ediyor. Ancak mevcut gelişmeler nedeniyle 31 milyar dolarlık 2018 cari açık tahminimizi 28,3 milyar dolara indirdik. Bu yıl iç talepteki yavaşlamanın yansıması ve petrol cephesindeki (geçen seneye kıyasla) görece ılımlı seyir nedeniyle cari açıktaki daralma sürecinin devam edeceğini düşünüyoruz. Bu bağlamda baz senaryomuzda 2019 toplamında cari açık 18 milyar dolara gerileyecek (milli gelirin %2,4’ü).

 

2018 Kasım Ayı Ödemeler Dengesi İstatistikleri Yorumu, Vakıf Yatırım

Cari işlemler dengesi kasım ayında beklentilere paralel 986 mn $ fazla verdi

• TCMB’nin açıkladığı verilere göre, cari işlemler hesabı 2018 Kasım ayında, piyasa beklentilerine paralel 986 mn $ cari fazla verdi. 2017 Kasım ayında 4,5 mlr $ açık veren ödemeler dengesinin 2018 Kasım ayında 986 mn $ cari fazla vermesiyle birlikte, 12 aylık cari açık 33,9 mlr $’a geriledi. 2018 yılının ilk 11 ayında cari açık 26,2 mlr $ olarak gerçekleşti.

• Finans hesabı altında, doğrudan yatırımlardan kaynaklanan net girişler kasım ayında 1 mlr $ olarak gerçekleşti. Resmi rezervlerde 4,4 mlr $ artış görülürken, net hata noksan kalemine 994 mn $’lık giriş oldu. 2018 Ocak-Kasım döneminde net hata noksan kalemine 19,5 mlr $ giriş oldu. 2018 Kasım ayında portföy yatırımları ise 1,7 mlr $ net giriş kaydetti.

Ödemeler dengesi kasım ayında da fazla vererek aylık bazda üst üste dördüncü ay fazla vermiş oldu. Yıllık bazda 26,2 mlr $’a gerileyen yıllık cari açık üzerinde ekonomik aktivitedeki yavaşlamanın olumlu etkilerini görmeye devam ediyoruz. Dış ticaret dengesi ekim ayından sonra kasım ayında da fazla vermesi, altın ithalatındaki daralma ve turizm gelirlerinde süren artış, cari açığa destek olmaya devam ediyor. Finansman tarafında portföy yatırımlarının üst üste iki ay giriş kaydetmesini olumlu karşılamakla birlikte net hata noksan kalemindeki yüksek girişler, finansmanın sürdürülebilirliğine ilişkin endişeleri artırabilir. Dış ticarete yönelik öncü verilerin aralık ayında da iyileşmeye işaret etmesi ile cari açıktaki gerilemenin devam etmesini ve yıl sonunda cari açık/GSYH’nin %3-3,5 aralığında gerçekleşmesini bekliyoruz.

 

 

Cari İşlemler Dengesi Değerlendirmesi, Seda Yalçınkaya

Cari işlemler dengesi kasım ayında 986 milyon $ fazla verdi. Kasım ayına yönelik oluşan piyasa beklentisine paralel bir veri olduğu görülüyor. Bunun sonucunda, on iki aylık cari işlemler açığı geçen ay 39.400 milyon $ açık iken kasım ayı verisiyle yıllı cari işlemler açığı 33.932 milyon $’a geriledi. Bununla beraber 2017 yılı Ocak – Kasım döneminde 39.608 milyon $ olan cari işlemler açığı 2018 yılı aynı döneminde 26.185$ olarak açıklandı.

Verinin finans hesabında 1 milyar $ doğrudan yatırım girişi oldu. Böylelikle Ocak – Kasım döneminde 7.016 milyon $ doğrudan yatırımlardan giriş sağlamış olduk. Portföy yatırımlarında ise Ocak ayından sonra en çok giriş sağlanan ay kasım ayı olmuş. Portföy yatırımlarına kasım ayında 1.720 milyon $ giriş sağlanmış. Buna karşın yıl genelinde ağırlıklı olarak portföy çıkışı gerçekleştiğinden Ocak – Kasım döneminde 1.432 milyon portföy yatırımlarından çıkış olmuş. Diğer yatırımlarda ise 296 milyon $ net çıkış var. Ancak Ağustos, Eylül, Ekim aylarındaki yüklü çıkış kasım ayında yok. Diğer yatırımlar altında, yurtiçi bankaların yurtdışı muhabirlerindeki efektif ve mevduat varlıkları ile yurtdışı bankaların yurtiçindeki mevduatları sırasıyla 2.733 milyon ABD doları ve 678 milyon ABD doları net azalış kaydettiğini söylemek mümkün.

Genel finansman hesabını özetlersek, 1 milyar $’lık doğrudan yatırım girişine, 1.7 milyar $ portföy girişini ekleyip, 296 milyon $’lık diğer yatırımlardan giderleri çıkardığımızda 2.425 milyon $ fazla verdiğimiz dikkat çekiyor. Buna 994 milyon $’lık net hata noksanı eklediğimizde yaklaşık 3.419 Milyon $’lık bir finansman fazlamız oluşmuş görünüyor. Buna cari hesaptan gelen 986 milyon $ eklediğimizde ulaşılan 4.404 Milyon $ döviz fazlasını TCMB rezervlerine eklemişiz.

Sonuç olarak cari işlemler dengesinde yıllık olarak gerilemenin devam etmesini bekliyoruz. Muhtemelen yılı 27 – 28 milyar $ cari işlemler açığı olarak bitireceğiz. 2018 yılında cari açığın milli hasılanın yüzde 3.2’si seviyesinde oluşması beklenebilir.

Cari işlemler dengesinde ithalattaki daralmanın en önemli gösterge olduğunu söylemek mümkün. Bununla birlikte altın ithalatındaki daralma da cari işlemler dengesine olumlu yansıdı. 2017 yılı kasım ayında altın ithalatı 16.2 milyar $ seviyesinde iken 2018 yılı kasım ayında 12.8 milyar $’a geriledi. Bunun net bir şekilde olumlu etkisini cari işlemler dengesinde görüyoruz. Aynı zamanda turizm gelirlerindeki artış 2018 yılında pozitif bir katkı yaratmasıyla birlikte 2019 yılında 70 milyon turist hedefi dikkate alındığında 2019 yılında da turizm gerililerinin pozitif yansımasını alacağız gibi duruyor.

2019 yılı için büyüme aktivitelerinin ne kadar ön plana çıkarılacağı cari işlemler dengesi açısından önemli olacak. Şu anda ekonomik koşullar daralmayı gösterdiği ve talep koşulları azaldığı için cari işlemler dengesinde iyileşmenin sürdüğünü görüyoruz. Baz etkisinden ötürü ise yıllık cari açıkta hızlı bir düşüş oluyor. Buna karşın özellikle 2019 yılı 3. Ve 4. Dönem için ekonomik büyümenin artırılması desteklenirse, biz dışarıya borçlanmaya devam eden bir tablo ortaya koymayı sürdüreceğiz. Başka bir ifadeyle, 2019 yılının ilk yarısında yıllık cari açığın devam etmesini, yılın ikinci yarısından itibaren ise yeniden yükselmesini bekliyoruz.

Veri ekonomideki yavaşlamaya dikkat çekmesi açısından borsa için çok etkili bir veri değil. Hemen hemen beklentiler dahilinde olması açısından da Türk Lirasına ekstra bir olumlu etki yaratmasını beklemiyoruz. Şu ana dek olan işlemlerde bu düşüncemizi doğruluyor.

 

Ödemeler Dengesi, Cari Açık/Fazla Hesabı Nedir?

Ödemeler dengesi, geniş anlamıyla, bir ekonomide yerleşik kişilerin diğer ekonomilerde yerleşik kişiler (yurtdışında yerleşikler) ile belli bir dönem içinde yapmış oldukları ekonomik işlemlerin sistematik kayıtlarını elde etmek üzere hazırlanan istatistiki bir rapordur. Ödemeler Dengesi istatistiklerinin toplanmasına ilişkin uluslararası standartlar, Uluslararası Para Fonunun (IMF) üye ülkelerine yol gösterici olarak hazırladığı Ödemeler Dengesi ve Uluslararası Yatırım Pozisyonu El Kitabı’nda yer almaktadır. Bu doküman, aynı zamanda ödemeler dengesi istatistiklerini ülkeler bazında karşılaştırmaya da olanak tanır.

Türkiye’nin Ödemeler Dengesi İstatistikleri ise, IMF’nin 2009 yılında yayımladığı yukarda sözü edilen el kitabı temel alınarak toplanmakta ve her ay düzenli olarak TCMB tarfaından yayınlanmaktadır.

Cari Açık Nedir? Nasıl Hesaplanmaktadır?

Cari Açık, ödemeler dengesindeki cari işlemler hesabının eksi değerde olmasıdır. Cari işlemler hesabı ise aşağıdaki şekilde hesaplanır. Örneğin 2018 Ocak ayı itibariyle cari işlemler hesabı TCMB tarafından şu şekilde verilmiştir:

    2018 Ocak

A- CARİ İŞLEMLER HESABI -7.096

  1. İhracat 13.140
  2. İthalat 20.774Mal Dengesi -7.634
  3. Hizmet Gelirleri 2.765
  4. Hizmet Giderleri 1.846Mal ve Hizmet Dengesi -6.715
  5. Birincil Yatırım Kaynaklı Gelirler 484
  6. Birincil Yatırım Kaynaklı Giderler 963Mal, Hizmet ve Birincil Gelir Dengesi -7.194
  7. İkincil Yatırım Kaynaklı Gelirler 98

Yukarıda görüldüğü üzere devletle arası ithalat ihracat arasındaki fark mal dengesini oluşturmaktadır. Mal dengesini daha ayrıntılı olarak incelediğimizde parasal olmayan altın ve bavul ticareti gibi kalemlerin de ayrıca yer aldığını görebiliriz. Konu ile ilgili daha fazla bilgiyi soru-cevap bölümümüzün cari açık-ödemeler dengesi başlığında bulabilirsiniz.