Ana sayfa Raporlar Ekonomi Raporları ve Gelişmeleri BETAM: Tarım ...

BETAM: Tarım Dışı İşsizlikte Kuvvetli Artış Devam Ediyor

BETAM: Tarım Dışı İşsizlikte Kuvvetli Artış Devam Ediyor

TARIM DIŞI İŞSİZLİKTE KUVVETLİ ARTIŞ DEVAM EDİYOR 
Seyfettin Gürsel* ve Uğurcan Acar 

Yönetici Özeti

Mevsim etkilerinden arındırılmış işgücü verilerine göre tarım dışı işsizlik oranı Nisan 2018 döneminde gerçekleşen 0,3 yüzde puanlık artışın ardından Mayıs 2018 döneminde de 0,3 yüzde puan artarak yüzde 12,5 olmuştur. Böylece iki ayda tarım dışı işsizlik oranı yüzde 11,9’dan 12,5’e yükselmiştir. Tarım dışı işsizlikteki bu güçlü artışın ardında istihdamın iki dönem üst üste azalması yatmaktadır. Sektör verileri sanayi hariç tüm sektörlerde istihdamın düştüğüne işaret etmektedir. İnşaat sektöründe son üç dönemdir kuvvetli istihdam kayıpları yaşanmıştır. İstihdam kayıplarının ağırlıklı olarak inşaat sektöründen kaynaklanmış olması tarım dışı işsizlik oranlarındaki toplumsal cinsiyet farkını kadınların lehine kısıtlı da olsa azaltmıştır. Betam tahmin modeli mevsim etkilerinden arındırılmış tarım dışı işsizlik oranının artmaya devam ederek Haziran 2018 döneminde yüzde 12,7 olacağını öngörmektedir.

Tarım dışı işgücü arttı, istihdam azaldı

Mevsim etkilerinden arındırılmış verilere göre Mayıs 2018 döneminde Nisan 2018 dönemiyle kıyaslandığında tarım dışı işgücü 34 bin artarak 26 milyon 729 bine yükselirken, tarım dışı istihdam 50 bin azalarak 23 milyon 388 bin kişi olarak kaydedilmiştir (Şekil 1,Tablo 1). Bu gelişmeler sonucunda tarım dışı işsiz sayısı 84 bin kişi artarak 3 milyon 341 bine yükselmiş, tarım dışı işsizlik oranı ise yüzde 12,5’e çıkmıştır.

Şekil 1 Mevsim etkilerinden arındırılmış tarım dışı işgücü, istihdam ve işsizlik oranı

Kaynak: TÜİK, Betam

Mayıs 2018 döneminde işsizliğin 0,2 yüzde puan artmasını bekliyoruz

Betam tahmin modeli, mevsim etkilerinden arındırılmış tarım dışı işsizliğin 0,1 yüzde puan artışla Mayıs 2018 döneminde yüzde 12,3 olacağını tahmin etmişti. Tarım dışı işsizlik oranı artarak Mayıs 2018 döneminde yüzde 12,5’e yükselmiştir. Betam tahmin modeli Haziran 2018 döneminde mevsim etkilerinden arındırılmış tarım dışı işsizlik oranının 12,7 seviyesinde gerçekleşeceğini öngörmektedir. Tahmin modelinin ayrıntılarına Betam internet sitesinden ulaşılabilir.  Tahmin modelinde kullanılan Kariyer.net  verilerinden ilan başına başvuru sayısı Şekil 3’de gösterilmektedir. Kariyer.net’in verileri Betam tahmin modelinin girdilerinden biri olmakla birlikte tek etken değildir. Tahminde kullanılan ekonometrik modelde İŞKUR verileri, reel kesim güven endeksi, kapasite kullanım oranı gibi farklı birçok değişken kullanılmaktadır.

Şekil 2 Mevsim etkilerinden arındırılmış tarım dışı işsizlik oranı ve ilan başına başvuru sayısı
 
Kaynak: Kariyer.net, TÜİK, Betam

 

İnşaatta istihdam kayıpları devam ediyor

Mevsimsellikten arındırılmış sektörel istihdam verilerine göre Mayıs 2018 döneminde Nisan 2018 dönemine kıyasla sanayi hariç tüm sektörlerde istihdam azalmıştır (Şekil 3,Tablo 2).  Bu dönemde sanayi istihdamı 19 bin artarken, tarım istihdamı 48 bin, inşaat istihdamı 49 bin, hizmetler istihdamı ise 19 bin kişi azalmıştır. İnşaatta son dört dönemdir gerçekleşen istihdam kayıpları 150 bin kişiyi aşmıştır. İstihdamın yarısından fazlasını kapsayan ve son yıllarda istihdam artışının motor konumundaki hizmet sektöründe Aralık döneminden Mayıs dönemine toplam istihdam artışının 62 binle sınırlı kalması dikkat çekicidir.

Şekil 3 Sektörlerin istihdam değişimi (bin kişi)


Kaynak: TUİK, Betam
Tarım dışı işsiz sayısında yıllık düşüş baz etkisiyle devam ediyor

2017 yıllında yüksek ekonomik büyüme-yüksek istihdam artışı sonucu azalan işsiz sayısı trendi yıllık bazda devam etmektedir. Mayıs 2018 döneminde bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla mevsim etkilerinden arındırılmamış tarım dışı işgücü 668 bin (yüzde 2,6), tarım dışı istihdam 747 bin (yüzde 3,3) artmıştır (Şekil 4). Bu gelişmelerin sonucunda tarım dışı işsiz sayısı da 79 bin azalarak 3 milyon 104 bine gerilemiştir. Yıllık değişimlere bakıldığında işgücü ve istihdam artışlarında yavaşlama bariz hale gelirken istihdamda artışında sert yavaşlama belirginleşmiştir (Şekil 4).

Şekil 4 Tarım dışı işgücü, istihdam ve işsiz sayısında yıllık değişimler


 
Kaynak: TÜİK, Betam

Kadın erkek işsizlik oranı farkı daraldı

Şekil 5’te mevsim etkilerinden arındırılmış kadın ve erkek tarım dışı işsizlik oranları verilmektedir.  Mayıs 2018 döneminde kadınların tarım dışı işsizlik oranı Nisan 2018’e kıyasla 0,1 yüzde puan artarak yüzde 17,6, erkeklerin işsizlik oranı ise 0,2 yüzde puan artarak yüzde 10,5 olmuştur. Diğer bir deyişle tarım dışı işsizlik oranları erkekler için daha hızlı artmış, bu gelişmeye paralel olarak tarım dışı işsizlik oranlarındaki toplumsal cinsiyet farkı Nisan 2018 döneminde 7,2 yüzde puandan Mayıs 2018 döneminde 7,1 yüzde puana gerilemiştir. Bu gelişmede büyük istihdam kayıplarının yaşandığı inşaat sektöründe yoğunlukla erkeklerin istihdam edilmesinin etkisi dikkat alınmalıdır.

Şekil 5: Mevsim etkilerinden arındırılmış kadın ve erkek tarım dışı işsizlik oranları (%)
 


Kaynak: TÜİK, Betam

 

Tablo 1 Mevsim etkilerinden arındırılmış tarım dışı işgücü göstergeleri (bin kişi) *

 İşgücüİstihdamİşsizlikİşsizlik OranıAylık değişimler
Nisan 152386320928293512.3%İşgücüİstihdamİşsizlik
Mayıs 152400121025297612.4%1389741
Haziran 152404921043300612.5%481830
Temmuz 152420321250295312.2%154207-53
Ağustos 152412521158296712.3%-77-9215
Eylül 152434221348299412.3%21719027
Ekim 152441121360305112.5%691257
Kasım 152454621527301912.3%135167-32
Aralık 152462221618300412.2%7691-15
Ocak 162474521751299412.1%123133-10
Şubat 162485121869298212.0%106118-12
Mart 162487521940293511.8%2471-47
Nisan 162499522046294911.8%12010614
Mayıs 162512922038309112.3%133-8141
Haziran 162511621851326513.0%-13-187174
Temmuz 162516421842332213.2%48-957
Ağustos 162517121748342313.6%8-94102
Eylül 162535121929342213.5%180181-1
Ekim 162553021956357414.0%17927152
Kasım 162563922024361514.1%1096841
Aralık 162559621936366014.3%-43-8845
Ocak 172569322070362314.1%96134-38
Şubat 172581422200361414.0%121130-9
Mart 172598822428356013.7%174228-54
Nisan 172603922576346313.3%51148-97
Mayıs 172607122630344113.2%3254-22
Haziran 172612322727339613.0%5297-45
Temmuz 172612722678344913.2%4-4953
Ağustos 172623722905333212.7%110227-117
Eylül 172627822967331112.6%4162-21
Ekim 172631723106321112.2%39139-100
Kasım 172641523219319612.1%99113-14
Aralık 172645223304314811.9%3785-48
Ocak 182649523369312611.8%4465-21
Şubat 182660423465313911.8%1099613
Mart 182662123453316811.9%17-1229
Nisan 182669523438325712.2%74-1589
Mayıs 182672923388334112.5%34-5084

Kaynak: TÜİK, Betam

 

Tablo 2 Mevsim etkilerinden arındırılmış sektörel istihdam (bin kişi) *

 TarımSanayiİnşaatHizmetlerAylık değişimler
Nisan 1555175326188413718TarımSanayiİnşaatHizm etler
Mayıs 15554554041879137422878-524
Haziran 155581538018741378936-24-547
Temmuz 1555045336192513988-77-4451199
Ağustos 155535525219211398531-84-4-3
Eylül 1555165327194314077-19752292
Ekim 1554495363196214034-673619-43
Kasım 1553865353198614188-63-1024154
Aralık 155407531119911431621-425128
Ocak 1653725300199614455-35-115139
Şubat 1653275276199214601-45-24-4146
Mart 165388529520181462861192627
Nisan 1653705381203314632-1886154
Mayıs 1653295386206114591-41528-41
Haziran 1651825330196214559-147-56-99-32
Temmuz 165213525419551463331-76-774
Ağustos 165273522419241459960-30-31-34
Eylül 1653385260203114638653610739
Ekim 1652835282199714677-5522-3439
Kasım 1652855316199414714234-337
Aralık 165309526519541471724-51-403
Ocak 175434527419591483712595120
Şubat 175475525120151493441-235697
Mart 1753855346208614996-90957162
Nisan 1753515372212215082-34263686
Mayıs 17538253862087151573114-3575
Haziran 1753795383207815266-3-3-9109
Temmuz 1755065363209815217127-2020-49
Ağustos 1754675437215215316-39745499
Ağustos 175529542121261542062-16-26104
Ekim 1755075470211515522-2249-11102
Kasım 17552054702143156061302884
Aralık 17555055142179156123044366
Ocak 1854935567219815603-575319-9
Şubat 1854195627219215647-7460-644
Mart 1853625618214315692-57-9-4945
Nisan 1853415650209115697-2132-525
Mayıs 1852935669204215678-4819-49-19

Kaynak: TÜİK, Betam

 

Tablo 3: Mevsim etkilerinden arındırılmış kadın ve erkek tarım dışı işgücü göstergeleri (bin kişi

 Kadın İşgücüKadın İstihdam Kadın İşsizErkek İşgücü Erkek İstihdam Erkek İşsiz
Mayıs 1566245442118217352155211831
Haziran 1566575506115117427155711856
Temmuz 1567515624112717487156991787
Ağustos 1567155605111017483156591824
Eylül 1567605661109917577157411837
Ekim 1567825650113217616157531864
Kasım 1568765730114617620158121808
Aralık 1569685790117817658158631795
Ocak 1670115833117817686159081778
Şubat 1670445860118417765159171848
Mart 1670585899115917815159421873
Nisan 1671435951119117844159931851
Mayıs 1671745983119117929160091920
Haziran 1672615989127217869158981971
Temmuz 1672715946132517923159631960
Ağustos 1673285940138817915159042011
Eylül 1673775967141017982160101973
Ekim 1674435968147518058160142044
Kasım 1674605950151018147160832064
Aralık 1674575950150718158160112147
Ocak 1774505981146918271160772194
Şubat 1775096053145618303160642239
Mart 1776136146146818364161982166
Nisan 1776006151144918390163452045
Mayıs 1776506210144018375163652011
Haziran 1776696229144018463165301933
Temmuz 1776816218146318460165191941
Ağustos 1777346289144518565167161849
Eylül 1777686348142018524166661859
Ekim 1777936444134818498166851814
Kasım 1778296503132618545167361809
Aralık 1778876553133418542167731769
Ocak 1879236578134518539167671772
Şubat 1879526581137118606167981808
Mart 1879486577137218654168051849
Nisan 1879856588139718692167751917
Mayıs 1880206606141418679167161964

Kaynak: TÜİK, Betam

 

 

TARIM DIŞI İŞSİZLİKTE KUVVETLİ ARTIŞ     

Gökçe Uysal* ve Uğurcan Acar** 

Yönetici Özeti

Mevsim etkilerinden arındırılmış işgücü verilerine göre tarım dışı işsizlik oranı Nisan 2018 döneminde bir önceki döneme kıyasla 0,4 yüzde puan artarak yüzde 12,2 olmuştur. Tarım dışı işsizlikteki bu güçlü artışın ardında hem işgücünün hızlı artması hem de istihdamın düşmesi yatmaktadır. Sektör verileri sanayide istihdamın arttığını, hizmetlerde ise neredeyse aynı kaldığını göstermektedir. Buna karşın inşaat sektöründe son iki dönemdir kuvvetli istihdam kayıpları yaşanmıştır. Bu gelişmelere paralel olarak tarım dışı işsizlik yüzde 12,2’ye yükselmiştir. İstihdam kayıplarının ağırlıklı olarak inşaat sektöründen kaynaklanmış olması tarım dışı işsizlik oranlarındaki toplumsal cinsiyet farkını kadınların lehine kısıtlı da olsa azaltmıştır. Betam tahmin modeli mevsim etkilerinden arındırılmış tarım dışı işsizlik oranının Mayıs 2018 döneminde 12,3 olacağını öngörmektedir.

Tarım dışı işgücü arttı, istihdam azaldı 

Mevsim etkilerinden arındırılmış verilere göre Nisan 2018 döneminde Mart 2018 dönemiyle kıyaslandığında tarım dışı işgücü 105 bin artarak 26 milyon 729 bine yükselirken, tarım dışı istihdam 14 bin azalarak 23 milyon 468 bin kişi olarak kaydedilmiştir (Şekil 1,Tablo 1). Bu gelişmeler çerçevesinde tarım dışı işsiz sayısı 119 bin kişi artarak 3 milyon 261 bine yükselmiş, tarım dışı işsizlik oranı ise yüzde 12,2’ye çıkmıştır.

Şekil 1 Mevsim etkilerinden arındırılmış tarım dışı işgücü, istihdam ve işsizlik oranı

 Kaynak: TÜİK, Betam 

Mayıs 2018 döneminde işsizliğin 0,1 yüzde puan artmasını bekliyoruz

Betam tahmin modeli, mevsim etkilerinden arındırılmış tarım dışı işsizliğin Nisan 2018 döneminde yüzde 11,7’de sabit kalacağını tahmin etmişti. TÜİK Mart 2018 dönemi işsizlik oranını 11,7’den 11,8’e revize etmişti. Tarım dışı işsizlik oranı artarak Nisan 2018 döneminde yüzde 12,2’ye yükselmiştir. Betam tahmin modeli Mayıs 2018 döneminde mevsim etkilerinden arındırılmış tarım dışı işsizlik oranının 12,3 seviyesinde gerçekleşeceğini öngörmektedir. Tahmin modelinin ayrıntılarına Betam internet sitesinden ulaşılabilir.[1] Tahmin modelinde kullanılan Kariyer.net[2] verilerinden ilan başına başvuru sayısı Şekil 3’de gösterilmektedir. Kariyer.net’in verileri Betam tahmin modelinin girdilerinden biri olmakla birlikte tek etken değildir. Tahminde kullanılan ekonometrik modelde İŞKUR verileri, reel kesim güven endeksi, kapasite kullanım oranı gibi farklı birçok değişken kullanılmaktadır.

Şekil 2 Mevsim etkilerinden arındırılmış tarım dışı işsizlik oranı ve ilan başına başvuru sayısı

Kaynak: Kariyer.net, TÜİK, Betam 

İnşaatta istihdam kayıpları devam ediyor

Mevsimsellikten arındırılmış sektörel istihdam verilerine göre Nisan 2018 döneminde Mart 2018 dönemine kıyasla tarım ve inşaat sektörlerinde istihdam azalırken sanayi ve hizmetlerde istihdam artmıştır (Şekil 3,Tablo 2).[3] Bu dönemde sanayi istihdamı 32 bin, hizmetler istihdamı ise sadece 6 bin kişi artmıştır. İstihdam tarımda 20 bin, inşaatta ise 52 bin kişi azalmıştır. İnşaatta son iki dönemdir gerçekleşen istihdam kayıpları 100 bin kişiye ulaşmıştır. İstihdamın yarısını taşıyan hizmet sektöründeki istihdam artışlarının bu dönemde neredeyse durması, buna karşın inşaattaki istihdam kayıplarının devam etmesi sonucu tarım dışı işsizlikte ciddi bir artış gerçekleşmiştir.

Şekil 3 Sektörlerin istihdam değişimi (bin kişi)

Kaynak: TUİK, Betam

Tarım dışı işsiz sayısı son bir yılda azaldı

Nisan 2018 döneminde bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla mevsim etkilerinden arındırılmamış tarım dışı işgücü 685 bin (yüzde 2,6), tarım dışı istihdam 868 bin (yüzde 3,8) artmıştır (Şekil 4). Bu gelişmelerin sonucunda tarım dışı işsiz sayısı da 183 bin azalarak 3 milyon 50 bine gerilemiştir (Şekil 4).

Şekil 4 Tarım dışı işgücü, istihdam ve işsiz sayısında yıllık değişimler

Kaynak: TÜİK, Betam

Kadın erkek işsizlik oranı farkı daraldı

Şekil 5’te mevsim etkilerinden arındırılmış kadın ve erkek tarım dışı işsizlik oranları verilmektedir.[4] Nisan 2018 döneminde kadınların tarım dışı işsizlik oranı Mart 2018’e kıyasla 0,3 yüzde puan artarak yüzde 17,5, erkeklerin işsizlik oranı ise 0,4 yüzde puan artarak yüzde 10 olmuştur. Diğer bir deyişle tarım dışı işsizlik oranları erkekler için daha hızlı artmış, bu gelişmeye paralel olarak tarım dışı işsizlik oranlarındaki toplumsal cinsiyet farkı Mart 2018 döneminde 7,7 yüzde puandan Nisan 2018 döneminde 7,4 yüzde puana gerilemiştir. Bu durum istihdam kayıplarının yaşandığı inşaat sektöründe erkeklerin daha sık istihdam edilmelerinden kaynaklanıyor olabilir.

Şekil 5: Mevsim etkilerinden arındırılmış kadın ve erkek tarım dışı işsizlik oranları (%)

Kaynak: TÜİK, Betam 

Tablo 1 Mevsim etkilerinden arındırılmış tarım dışı işgücü göstergeleri (bin kişi) *

İşgücüİstihdamİşsizlikİşsizlik OranıAylık değişimler
Mart 152378820838295012.4%İşgücüİstihdamİşsizlik
Nisan 152387320937293612.3%8699-13
Mayıs 152399021015297512.4%1167838
Haziran 152403821033300512.5%481830
Temmuz 152419221241295112.2%155208-53
Ağustos 152411521149296612.3%-77-9215
Eylül 152433521342299312.3%22019327
Ekim 152440721356305112.5%721458
Kasım 152454821529301912.3%142173-31
Aralık 152462821623300512.2%7994-15
Ocak 162475421759299512.1%127136-9
Şubat 162483721881295611.9%82122-40
Mart 162486421955290911.7%2874-46
Nisan 162501522063295211.8%15110843
Mayıs 162511322024308912.3%98-39137
Haziran 162510121838326313.0%-12-186174
Temmuz 162518021831334913.3%79-786
Ağustos 162516021738342213.6%-20-9373
Eylül 162534521923342213.5%1851850
Ekim 162552621952357414.0%18129152
Kasım 162564122026361514.1%1167442
Aralık 162560221941366114.3%-39-8546
Ocak 172570322079362414.1%101138-37
Şubat 172580322216358713.9%99137-38
Mart 172598122448353313.6%179232-53
Nisan 172603622599343713.2%54151-97
Mayıs 172604622608343813.2%1091
Haziran 172610022707339313.0%5499-45
Temmuz 172610822662344613.2%8-4553
Ağustos 172622222892333012.7%114230-116
Eylül 172626922959331012.6%4767-20
Ekim 172631223102321012.2%43143-100
Kasım 172642123224319712.1%109122-13
Aralık 172643323314311911.8%1290-78
Ocak 182651423385312911.8%80719
Şubat 182660223490311211.7%89105-16
Mart 182662423482314211.8%21-829
Nisan 182672923468326112.2%105-14119

Kaynak: TÜİK, Betam

 

Tablo 2 Mevsim etkilerinden arındırılmış sektörel istihdam (bin kişi) *

TarımSanayiİnşaatHizmetlerAylık değişimler
Mart 1554865308190113629Tar ımSan ayiİnş aatHizm etler
Nisan 15552053261888137243418-1395
Mayıs 15554354041875137372378-1313
Haziran 155578538018691378535-24-648
Temmuz 1555025336192013985-76-4451200
Ağustos 155534525219181398032-84-2-5
Eylül 1555155327194114074-19752394
Ekim 1554495363196214031-663621-43
Kasım 1553865353198714189-63-1025158
Aralık 155408531119931431822-426129
Ocak 1653745300199914459-34-116141
Şubat 1653305276199614608-44-24-3149
Mart 165391529520251463561192927
Nisan 1653745381204114641-1786166
Mayıs 1653255386205414584-49513-57
Haziran 1651775330195514553-148-56-99-31
Temmuz 165210525419501462833-76-575
Ağustos 165271522419211459361-30-29-35
Eylül 1653375260202914633663610840
Ekim 1652825282199514675-5522-3442
Kasım 1652855316199414715334-140
Aralık 165310526519561471925-51-384
Ocak 175437527419631484112797122
Şubat 175479525120221494242-2359101
Mart 1753905346209715005-89957563
Nisan 1753575372213415093-33263788
Mayıs 17537653862074151471914-6054
Haziran 1753725383206515258-4-3-9111
Temmuz 1755015363208915210129-2024-48
Ağustos 1754645437214715308-37745898
Ağustos 175527542121231541563-16-24107
Ekim 1755065470211215520-2149-11105
Kasım 17552154702145156081503388
Aralık 17555255142184156163144398
Ocak 1854985567220815610-545324-6
Şubat 1854255627220615657-7360-247
Mart 1853705618216015704-55-9-4647
Nisan 1853505650210815710-2032-526

Kaynak: TÜİK, Betam

 

Tablo 3: Mevsim etkilerinden arındırılmış kadın ve erkek tarım dışı işgücü göstergeleri (bin kişi)

Kadın İşgücüKadın İstihdam Kadın İşsizErkek İşgücü Erkek İstihdam Erkek İşsiz
Nisan 1565415368117317268154571811
Mayıs 1566255441118417328155181809
Haziran 1566585505115317412155671845
Temmuz 1567515623112817481156901791
Ağustos 1567155603111217481156481833
Eylül 1567605660110017587157281859
Ekim 1567825650113217635157401895
Kasım 1568765730114617642158001841
Aralık 1569685791117717688158531835
Ocak 1670105834117717720159001820
Şubat 1670445862118217752159141838
Mart 1670585900115717790159911799
Nisan 1671425953118917824160291795
Mayıs 1671755982119317907160061901
Haziran 1672615988127317855158931961
Temmuz 1672715945132717915159541960
Ağustos 1673285938139017914158922021
Eylül 1673775966141117987159971990
Ekim 1674435968147518068160012067
Kasım 1674605950151018167160712096
Aralık 1674575951150618180160012178
Ocak 1774495982146818301160702232
Şubat 1775096055145518293160622231
Mart 1776136147146618346162472100
Nisan 1775996153144618379163811998
Mayıs 1776516209144218352163621990
Haziran 1776706228144218451165251926
Temmuz 1776826217146518453165101943
Ağustos 1777346287144718572167041869
Eylül 1777676347142018530166531878
Ekim 1777926444134918504166721832
Kasım 1778286503132618564167241840
Aralık 1778866554133318558167631794
Ocak 1879226579134318562167601803
Şubat 1879526583137018593167961797
Mart 1879486578137018638168531785
Nisan 1879846590139418684168111873

Kaynak: TÜİK, Betam

* Gökçe Uysal, Betam, Direktör Yardımcısı, [email protected]

** Uğurcan Acar, Betam, Araştırma Görevlisi, [email protected]

[1] Betam’ın kullandığı tahmin modeli “Kariyer.net Verisiyle Kısa Vadeli Tarım Dışı İşsizlik Tahmini” başlıklı Betam Araştırma Notu 168’de ayrıntılı olarak tartışılmaktadır. Modeldeki yenilikler ise “Mevsim Etkilerinden Arındırılmış İşsizlik Tahmini” başlıklı Betam Bilgi Notu 14’te açıklanmıştır.

Soybilgen, B., “Kariyer.net Verisiyle Kısa Vadeli Tarım Dışı İşsizlik Tahmini”, Betam Araştırma Notu 168.

http://betam.bahcesehir.edu.tr/tr/2014/06/kariyer-net-verisiyle-kisa-vadeli-tarim-disi-issizlik-tahmini/

Soybilgen, B., “Mevsim Etkilerinden Arındırılmış İşsizlik Tahmini”, Betam Bilgi Notu 14

http://betam.bahcesehir.edu.tr/2015/08/mevsim-etkilerinden-arindirilmis-tarim-disi-issizlik-tahmini/

[2] Betam Kariyer.net tarafından sağlanan verilerden açık bulunan iş pozisyonu başına yapılan başvuru sayısını hesaplıyor. Bu seri hem mevsim hem takvim etkilerinden arındırılmıştır. İlan başına başvuru sayısının azalması bir yandan münhal işlerin artmasına diğer yandan da başvuru sayısının azalmasına bağlıdır. Münhal işlerin artması büyümenin hızlanmasına bağlanırken, başvuruların azalması iş arayan sayısının azalmasına bağlı olacaktır.

[3] Sektörel istihdam serileri teker teker mevsim etkilerinden arındırılmaktadır. Dolayısıyla sektörel istihdam rakamlarının toplamı, mevsim etkilerinden arındırılmış toplam istihdam rakamından farklı olabilmektedir. Aradaki fark mevsim etkilerinden arındırma prosedürünün lineer olmamasından kaynaklanmaktadır.

[4] TÜİK Şubat 2014 döneminde işgücü piyasası verilerinde önemli düzeltmelere gitmiştir. Bu kapsamda, TÜİK çeşitli işgücü verilerini geriye doğru düzeltmiş ve mevsim etkilerinden arındırılmış verileri de açıklamaya devam etmiştir. Ancak düzeltmeler toplumsal cinsiyet ayrımında yapılmamıştır. Bu sebeple kadın ve erkek işgücü verileri mevsimsel etkilerden arındırma işleminin sağlıklı olarak yapılamamıştır. Zira mevsim etkilerinden arındırma işlemi için en az 36 gözlem gerekmektedir. Şubat 2017 dönemi verilerinin açıklanmasıyla birlikte mevsim etkilerinden arındırma işlemi için gerekli olan 36 gözlem sayısı sağlanmıştır ve bu dönemden itibaren Betam toplumsal cinsiyet ayrımında mevsim etkilerinden arındırma işlemini yapmaktadır. Yine de mevsim etkilerinden arındırmanın en azından bir süre daha serilerde fazladan oynaklığa sebep olabileceği unutulmamalıdır.

 

Mart Döneminde İşsizlikte Düşüş Durdu

Bahçeşehir Üniversitesi Ekonomik ve Toplumsal Araştırmalar Merkezi, Betam, Prof. Dr. Seyfettin Gürsel ve Araştırma Görevlisi Yazgı Genç tarafından hazırlanan “MART DÖNEMİNDE İŞSİZLİKTE DÜŞÜŞ DURDU” başlıklı İşgücü Piyasası Görünümü: Haziran 2018 notunu yayınlamıştır.

MART DÖNEMİNDE İŞSİZLİKTE DÜŞÜŞ DURDU 

Seyfettin Gürsel* ve Yazgı Genç** 

Yönetici Özeti

Mevsim etkilerinden arındırılmış işgücü verilerine göre tarım dışı işsizlik oranı Mart 2018 döneminde bir önceki döneme kıyasla 11,7’da sabit kalmıştır. 2017 yılı içerisinde hızlanan ekonomik büyümenin bir yansıması olarak tarım dışı işsizlik oranı Mart 2017 döneminde yüzde 13,6’dan Mart 2018 döneminde yüzde 11,7’ye gerilemiştir. Böylelikle son bir yılda tarım dışı işsizlik 1,9 yüzde puan azalma olmuştur. Bu azalışın ardında yüksek ekonomik büyümeden kaynaklanan tarım dışı istihdam artışları bulunmaktadır. Mart 2017’den Mart 2018’e istihdam artışları sanayide 272 bin, inşaatta 69 bin, hizmetlerde 701 bin, toplamda 1 milyon 42 bin olarak gerçekleşmiştir. Betam tahmin modeli mevsim etkilerinden arındırılmış tarım dışı işsizlik oranının Nisan 2018 döneminde 11,7 seviyesinde sabit kalacağını öngörmektedir.

Önceki aya kıyasla tarım dışı işsizlik değişmedi 

Mevsim etkilerinden arındırılmış verilere göre Mart 2018 döneminde Şubat 2018 dönemiyle kıyaslandığında tarım dışı işgücü 5 bin azalarak 26 milyon 619 bine gerilerken, tarım dışı istihdam 4 bin azalarak 23 milyon 505 bin kişi olarak kaydedilmiştir (Şekil 1,Tablo 1). Bu gelişmeler çerçevesinde tarım dışı işsiz sayısı da bin kişi azalarak 3 milyon 114 bine gerilemiş, tarım dışı işsizlik oranı ise yüzde 11,7’de sabit kalmıştır. 2017 yılında yüksek seyreden büyümenin işgücü piyasasındaki yansıması olarak mevsim etkisinden arındırılmış tarım dışı işsizlik oranları son bir senede yüzde 13,6’dan yüzde 11,7’ye hızla gerilemiştir.

Şekil 1 Mevsim etkilerinden arındırılmış tarım dışı işgücü, istihdam ve işsizlik oranı

Kaynak: TÜİK, Betam 

Nisan 2018 döneminde işsizliğin sabit kalmasını bekliyoruz

Betam tahmin modeli, mevsim etkilerinden arındırılmış tarım dışı işsizliğin Mart 2018 döneminde 11,6’dan 11,5’e gerileyeceğini tahmin etmişti. TÜİK Şubat 2018 dönemi işsizlik oranını 11,6’dan 11,7’ye revize etmiş, tarım dışı işsizlik oranı da değişmeyerek Mart 2018 döneminde yüzde 11,7’de kalmıştır. Betam tahmin modeli Nisan 2018 döneminde mevsim etkilerinden arındırılmış tarım dışı işsizlik oranının 11,7 seviyesinde sabit kalacağını öngörmektedir. Tahmin modelinin ayrıntılarına Betam internet sitesinden ulaşılabilir.[1] Tahmin modelinde kullanılan Kariyer.net[2] verilerinden ilan başına başvuru sayısı Şekil 3’de gösterilmektedir. Kariyer.net’in verileri Betam tahmin modelinin girdilerinden biri olmakla birlikte tek etken değildir. Tahminde kullanılan ekonometrik modelde İŞKUR verileri, reel kesim güven endeksi, kapasite kullanım oranı gibi farklı birçok değişken kullanılmaktadır.

Şekil 2 Mevsim etkilerinden arındırılmış tarım dışı işsizlik oranı ve ilan başına başvuru sayısı

Kaynak: Kariyer.net, TÜİK, Betam 

Hizmetler hariç diğer sektörlerde istihdam azalışı

Mevsimsellikten arındırılmış sektörel istihdam verilerine göre Mart 2018 döneminde Şubat 2018 dönemine kıyasla tarım, sanayi ve inşaat sektörlerinde istihdam azalırken hizmetlerde istihdam artmıştır (Şekil 3,Tablo 2).[3] İstihdam tarımda 55 bin, sanayide 9 bin, inşaatta ise 44 bin azalmıştır. Buna karşın hizmetler istihdamı 48 bin kişi artmıştır. Tarımdaki azalışın yavaşladığı dikkat çekmektedir. İnşaatta ve sanayide önceki dönemdeki artışın yerini istihdam azalışına bıraktığı görülmektedir. Son bir yıl içerisinde hızla düşen tarım dışı işsizlik oranları tarım dışı sektörlerde gözlemlenen istihdam artışları sayesinde gerçekleşmiştir. 2017 yılında istihdam sanayide 272 bin, inşaatta 69 bin, hizmetlerde ise 701 bin, toplamda 1milyon 42 bin kişi artmıştır. 2017 yılında GSYH artışının yüzde 7,4 olarak gerçekleştiği dikkate alındığında bu istihdam artışı makuldür.

Şekil 3 Sektörlerin istihdam değişimi (bin kişi)

Kaynak: TUİK, Betam

Tarım dışı işsiz sayısı son bir yılda 390 bin azaldı

Mart 2018 döneminde bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla mevsim etkilerinden arındırılmamış tarım dışı işgücü 648 bin (yüzde 2,5), tarım dışı istihdam 1 milyon 38 bin (yüzde 4,6) artmıştır (Şekil 4). Bu gelişmelerin sonucunda tarım dışı işsiz sayısı da 390 bin azalarak 3 milyon 166 bine gerilemiştir (Şekil 4). Ağustos 2017 döneminden beri tarım dışı istihdamdaki yıllık artışların bir milyon kişinin üstüne çıktığı dikkat çekmektedir. Eylül 2017 döneminden beri tarım dışı işgücü artışlarının görece zayıf kalmasıyla birlikte tarım dışı işsiz sayısı hızla azalmıştır.

Şekil 4 Tarım dışı işgücü, istihdam ve işsiz sayısında yıllık değişimler

Kaynak: TÜİK, Betam

Kadın erkek işsizlik oranı farkı kapanmıyor

Şekil 5’te mevsim etkilerinden arındırılmış kadın ve erkek tarım dışı işsizlik oranları verilmektedir.[4] Mart 2018 döneminde kadınların tarım dışı işsizlik oranı Şubat 2018’e kıyasla değişmeyerek yüzde 17,2’de, erkeklerin işsizlik oranı da 9,7’de sabit kalmıştır. Erkek ve kadın işsizlik oranlarının sabit kalması nedeni ile tarım dışı işsizlik oranlarındaki toplumsal cinsiyet farklılığı da 7,5 yüzde puan olarak devam etmiştir. Ocak 2017 döneminde 7,7 yüzde puan olan (yüzde 19,7- yüzde 12,0) kadın erkek tarım dışı işsizlik oranları farkı 2017 yılının ilk yarısında genişleyerek Ağustos 2017 döneminde 8,6 yüzde puana ulaşmış (yüzde 18,7- yüzde 10,1), ardından azalmaya başlayarak Kasım 2017’de 7,1 yüzde puana gerilemiştir. Cinsiyet farkının son 4 dönemdir tekrar bir artış trendine girdiğini söylenebilir. Aralık döneminde 7,4 yüzde puana yükselen işsizlikte cinsiyet farkı Mart 2018 itibariyle farkı 7,5 yüzde puana yükselmiştir. Tarım dışı işsizlik oranlarının hızla gerilediği bir dönemde işsizlik oranlarındaki kadın erkek farklılıklarının son dönemde artış eğiliminde olması işgücü piyasasında toplumsal cinsiyet eşitliğini sağlayıcı politikaların yetersizliğine işaret etmektedir.

Şekil 5: Mevsim etkilerinden arındırılmış kadın ve erkek tarım dışı işsizlik oranları (%)

Kaynak: TÜİK, Betam

Tablo 1 Mevsim etkilerinden arındırılmış tarım dışı işgücü göstergeleri (bin kişi) *

İşgücüİstihdamİşsizlikİşsizlik OranıAylık değişimler
Şubat 152405621097295912.3%İşgücüİstihdamİşsizlik
Mart 152379520844295112.4%-261-253-8
Nisan 152386720931293612.3%7287-15
Mayıs 152398321009297412.4%1167838
Haziran 152403321029300412.5%502030
Temmuz 152421621237297912.3%182208-26
Ağustos 152411421148296612.3%-101-89-12
Eylül 152433521342299312.3%22119427
Ekim 152440921358305112.5%741658
Kasım 152455121531302012.3%142173-31
Aralık 152463221627300512.2%8196-15
Ocak 162473221764296812.0%100137-37
Şubat 162484421888295611.9%113124-11
Mart 162487521965291011.7%3177-46
Nisan 162500222052295011.8%1278740
Mayıs 162510322015308812.3%100-37137
Haziran 162512221831329113.1%19-184203
Temmuz 162517421826334813.3%52-557
Ağustos 162515621735342113.6%-18-9173
Eylül 162534321922342113.5%1871870
Ekim 162552821954357414.0%18532153
Kasım 162564522029361614.1%1177542
Aralık 162560921947366214.3%-36-8246
Ocak 172571222087362514.1%103140-37
Şubat 172581522227358813.9%103140-37
Mart 172599922463353613.6%184236-52
Nisan 172604622582346413.3%47119-72
Mayıs 172606022594346613.3%14122
Haziran 172611722696342113.1%57102-45
Temmuz 172609922654344513.2%-18-4224
Ağustos 172621822888333012.7%119234-115
Eylül 172626822958331012.6%5070-20
Ekim 172631523105321012.2%48147-99
Kasım 172642823230319812.1%112125-13
Aralık 172644423324312011.8%1794-77
Ocak 182652923399313011.8%857510
Şubat 182662423509311511.7%95110-15
Mart 182661923505311411.7%-5-4-1

Kaynak: TÜİK, Betam

 

Tablo 2 Mevsim etkilerinden arındırılmış sektörel istihdam (bin kişi) *

TarımSanayiİnşaatHizm etlerAylık değişimler
Şubat 1552445351186513882TarımSanayiİnş aatHizm etler
Mart 1554875308190413632243-4339-250
Nisan 15551953261885137203218-1988
Mayıs 15554254041871137342378-1414
Haziran 155577538018661378335-24-549
Temmuz 1555025336191813983-75-4452200
Ağustos 155533525219171397931-84-1-4
Eylül 1555155327194114074-18752495
Ekim 1554495363196314032-663622-42
Kasım 1553875353198814190-62-1025158
Aralık 155409531119961432022-428130
Ocak 1653755300200314462-34-117142
Şubat 1653315276200114611-44-24-2149
Mart 165393529520311463962193028
Nisan 1653735381203514636-20864-3
Mayıs 1653245386204914581-49514-55
Haziran 1651765330195114550-148-56-98-31
Temmuz 165209525419461462633-76-576
Ağustos 165271522419191459262-30-27-34
Eylül 1653375260202914633663611041
Ekim 1652825282199614675-5522-3342
Kasım 1652865316199714717434142
Aralık 165311526519601472225-51-375
Ocak 175439527419681484512898123
Şubat 175481525120301494642-2362101
Mart 1753925346210715010-89957764
Nisan 1753565372212415086-36261776
Mayıs 17537453862065151431814-5957
Haziran 1753705383205815255-4-3-7112
Temmuz 1755005363208415207130-2026-48
Ağustos 1754635437214415307-377460100
Eylül 175527542121221541564-16-22108
Ekim 1755065470211415521-2149-8106
Kasım 17552254702149156101603589
Aralık 17555455142192156193244439
Ocak 1855005567221915614-545327-5
Şubat 1854275627222015663-7360149
Mart 1853725618217615711-55-9-4448

Kaynak: TÜİK, Betam

 

Tablo 3: Mevsim etkilerinden arındırılmış kadın ve erkek tarım dışı işgücü göstergeleri (bin kişi)

Kadın İşgücüKadın İstihdam Kadın İşsizErkek İşgücü Erkek İstihdam Erkek İşsiz
Mart 1565205330119017239154311808
Nisan 1565405366117417295154481847
Mayıs 1566255439118617345155141831
Haziran 1566585503115517422155621860
Temmuz 1567515622113017485156861799
Ağustos 1567165603111317478156441834
Eylül 1567615660110117578157261852
Ekim 1567825650113317620157391881
Kasım 1568765730114617622158011821
Aralık 1569685792117617663158561807
Ocak 1670105835117517691159061785
Şubat 1670435863117917767159231844
Mart 1670575902115417818160011817
Nisan 1671425951119017851160201831
Mayıs 1671755980119517924160021922
Haziran 1672625986127517865158891976
Temmuz 1672725944132817918159501968
Ağustos 1673295938139117911158892022
Eylül 1673785966141217978159941984
Ekim 1674435968147618054160002054
Kasım 1674605950151018147160722076
Aralık 1674575952150518155160042151
Ocak 1774495983146618272160752197
Şubat 1775086056145218308160712237
Mart 1776126149146218374162572117
Nisan 1775996151144718405163722033
Mayıs 1776516207144418369163582011
Haziran 1776706226144418461165211941
Temmuz 1776826216146718457165061951
Ağustos 1777356287144818569167001869
Eylül 1777686347142118521166501871
Ekim 1777936444134918490166711819
Kasım 1778296503132518544167251819
Aralık 1778866555133218534167661767
Ocak 1879216580134218533167651768
Şubat 1879516584136718608168051803
Mart 1879476580136718666168641802

Kaynak: TÜİK, Betam

*Prof. Dr. Seyfettin Gürsel, Betam, Direktör, [email protected]

** Yazgı Genç, Betam, Araştırma Görevlisi, [email protected]

*** Uğurcan Acar, Betam, Araştırma Görevlisi, [email protected]

[1] Betam’ın kullandığı tahmin modeli “Kariyer.net Verisiyle Kısa Vadeli Tarım Dışı İşsizlik Tahmini” başlıklı Betam Araştırma Notu 168’de ayrıntılı olarak tartışılmaktadır. Modeldeki yenilikler ise “Mevsim Etkilerinden Arındırılmış İşsizlik Tahmini” başlıklı Betam Bilgi Notu 14’te açıklanmıştır.

Soybilgen, B., “Kariyer.net Verisiyle Kısa Vadeli Tarım Dışı İşsizlik Tahmini”, Betam Araştırma Notu 168.

http://betam.bahcesehir.edu.tr/tr/2014/06/kariyer-net-verisiyle-kisa-vadeli-tarim-disi-issizlik-tahmini/

Soybilgen, B., “Mevsim Etkilerinden Arındırılmış İşsizlik Tahmini”, Betam Bilgi Notu 14

http://betam.bahcesehir.edu.tr/2015/08/mevsim-etkilerinden-arindirilmis-tarim-disi-issizlik-tahmini/

[2] Betam Kariyer.net tarafından sağlanan verilerden açık bulunan iş pozisyonu başına yapılan başvuru sayısını hesaplıyor. Bu seri hem mevsim hem takvim etkilerinden arındırılmıştır. İlan başına başvuru sayısının azalması bir yandan münhal işlerin artmasına diğer yandan da başvuru sayısının azalmasına bağlıdır. Münhal işlerin artması büyümenin hızlanmasına bağlanırken, başvuruların azalması iş arayan sayısının azalmasına bağlı olacaktır.

[3] Sektörel istihdam serileri teker teker mevsim etkilerinden arındırılmaktadır. Dolayısıyla sektörel istihdam rakamlarının toplamı, mevsim etkilerinden arındırılmış toplam istihdam rakamından farklı olabilmektedir. Aradaki fark mevsim etkilerinden arındırma prosedürünün lineer olmamasından kaynaklanmaktadır.

[4] TÜİK Şubat 2014 döneminde işgücü piyasası verilerinde önemli düzeltmelere gitmiştir. Bu kapsamda, TÜİK çeşitli işgücü verilerini geriye doğru düzeltmiş ve mevsim etkilerinden arındırılmış verileri de açıklamaya devam etmiştir. Ancak düzeltmeler toplumsal cinsiyet ayrımında yapılmamıştır. Bu sebeple kadın ve erkek işgücü verileri mevsimsel etkilerden arındırma işleminin sağlıklı olarak yapılamamıştır. Zira mevsim etkilerinden arındırma işlemi için en az 36 gözlem gerekmektedir. Şubat 2017 dönemi verilerinin açıklanmasıyla birlikte mevsim etkilerinden arındırma işlemi için gerekli olan 36 gözlem sayısı sağlanmıştır ve bu dönemden itibaren Betam toplumsal cinsiyet ayrımında mevsim etkilerinden arındırma işlemini yapmaktadır. Yine de mevsim etkilerinden arındırmanın en azından bir süre daha serilerde fazladan oynaklığa sebep olabileceği unutulmamalıdır.