Ana sayfa Raporlar Borsa Hisse Analiz Raporları 3. Yılında Va...

3. Yılında Varlık Fonu Nedir, Ne Yapmaktadır?

3 sene önce yasal düzenlemesi yapılarak kurulan Türkiye Varlık Fonu’nu bugün bir kere daha hatırlamak ve fonun faaliyetlerine değinmek için TVF ile ilgili bilgilerimizi güncelleyerek siz değerli okurlarımıza sunmak istedik:

100.000 TL Paranız Olsa Nasıl Yatırım Yapardınız? Sanal Para ile Deneyin!

Varlık Fonu Nedir?

26 Ağustos 2016 tarihinde yasal zemini düzenlenen Varlık Fonu, çeşitli finansal varlıklara yatırım yaparak gelir artırılma amacıyla, devletin sahipliği ve yönetimi altında çalışan fonlar olarak adlandırılır. 50 milyon sermayeyle kurulan ve finansmanı Özelleştirme İdaresi tarafından karşılanan Varlık Fonu’nun esas amacı ise ekonominin konjonktürel etkilerden kurtarılarak, Türkiye’nin büyümesini hızlandırmak ve gelecek kuşaklara daha sağlıklı bir yapı bırakabilmek.

Varlık Fonunun Gücü, Yunus Kaya

Trump’ın Çin’den ithalat için 1 Ağustos’ta 300 milyar dolarlık ürüne % 10 vergi koymasının ardından 23 Ağustos’ta bunu % 15’e, geçmiş 250 milyarlık ithalata % 25 olan vergiyi ise % 30’a çıkarması haberi piyasaları sarsmıştı. ABD borsaları Cumayı % 2.5 düşüşle kapatırken haftaya başlangıçta Trump’dan G7 zirvesinde yumuşatıcı açıklamalar geldi. “Dün gece Çin’den telefon geldi, görüşmelere devam etmek istiyorlar. Xi büyük bir lider! Koyduğum ek vergileri erteleme ihtimali mümkün vs.” Duydukça insan gerçekten hayret ediyor. Ama sürpriz değil. Zira dün demiştik: “Trump ara ara fake yumuşama sinyalleri ile piyasaların çökmesini engelliyor.” Neticede Avrupa borsaları ve ABD borsaları toparlandı.  

BIST 100 Endeksi Cuma günün ardından dün de düşükten yaklaşık 2 bin puan yükseldi. Tabi bu toparlanmada Varlık Fonunun (TVF) da katkısına değinmek gerekir. Geçen hafta 3 yaşını dolduran TVF, başarılı bir iş modeliyle çalışıyor. İstese borsayı yeniden rekor seviyelere yükseltebilecekken; yabancıların geldiği dönemde elindekileri onlara devrederek, kötü günlerde ise onlardan alarak piyasayı müthiş şekilde destekliyor. Bu sayede hem çok iyi para kazanırken hem de Türk borsasının en büyük piyasa yapıcısı konumuna geldi. TVF, müthiş varlık gücü sayesinde piyasada deyim yerindeyse duvar örebiliyor ve bu güçten para kazanıyor. Öyle ki TVF, parasal gücü sayesinde Türk yatırımcısını birçok kez büyük zarardan kurtardı diyebiliriz.  

Yabancılar dahil farklı finansal kurumlar kullandığı için takibi zor olsa da gururumuz olan TVF’nin, BIST’de hisse pozisyonu olarak 10 milyar TL’yi aştığını VIOP’ta da pozisyonların %25-30 civarında sahibi olduğunu hesaplıyoruz. Ancak alıp beklediğini düşünmek yanlış olur. Sadece tradingden; Haziran kontratında 15 milyon TL kazanırken Ağustos kontratında 25 milyon TL civarında kâr etmiş olabilir. Diğer taraftan pozisyonları bazılarına çok gelebilir belki ama değil. Örneğin Norveç Varlık Fonunun 1.1 trilyon dolarlık varlıklarının % 70’i uluslararası hisse senetlerinde bulunuyor.

Zaten TVF; sermaye piyasalarında araç çeşitliliği ve derinliğine katkı sağlamak, yurtiçinde kamuya ait olan varlıkları ekonomiye kazandırmak, dış kaynak temin etmek, stratejik ölçekli yatırımlara iştirak etmek için kurulmuştur. Bu noktada TVF hakkında son dönemdeki gelişmeleri hatırlayalım:

*19 Ağustos 2016’da 6741 sayılı kanunla TVF kuruldu. Fonu yönetmek için 7 Kasım 2016’da Özelleştirme İdaresinin verdiği 50 milyon TL sermaye ile TVF Yönetimi AŞ kuruldu. Akmerkez’deki ofisten yönetiliyor.

*Devlete ait kaynaklar Türkiye Varlık Fonu adı altında birikecek, işletilecek ve daha sonra “reel sektör yatırımlarına, stratejik sektör, şirket ve projelere uzun vadeli kaynak” sağlanacaktır. TVF, Fransa’daki BPIFrance gibi kalkınma amaçlı ulusal varlık fonu olarak nitelendirilebilir.

*TVF alt fonlar ile faaliyetlerini sürdürmektedir. 1 Haziran 2017’de, TVF Piyasa İstikrar ve Denge Alt Fonu, TVF Kobi Finansman Alt Fonu, TVF Lisans ve İmtiyaz Alt Fonu, TVF Maden Alt Fonu 29 Mart 2018’de TVF Bist Girişim Sermayesi Yatırım Fonu kurulmuştur.

* 13 kamu kurumu, farklı oranlardaki hisselerle Varlık Fonu’na devredildi. Devredilen şirketlerin sermayesi yaklaşık 30 milyar TLdir. 100 milyar liraya yaklaştığı tahmin edilen varlığıyla kamunun en büyük ekonomik değerlerini bünyesinde bulunduruyor.

*Şubat 2019’da TVF, Citi ve ICBC aracılığıyla 2 yıl vadeli 1 milyar Euro kredi kullandı. Pratikte TVF’nin sınırsız biçimde borçlanması önünde yöneticileri dışında bir engel yoktur.

*1 Mayıs’ta portföydeki Milli Piyango’nun 10 yıllığına işletme hakkının özelleştirilmesi için ihaleye çıkılacağı, 1 Temmuz’da bunun için danışmanlık firması EY’ye yetki verildiği açıklanırken; 9 Ağustos’ta davet usulüyle gerçekleştirilen ihaleyi Demirören-İtalyan SISAL (%49 pay) ortaklığı, bayi komisyonları da dahil % 9.5 komisyon oranıyla kazandı. Bu ilk özelleştirmesi oldu.

*Kanun’un 2. madde 2. fıkrasında, Şirket’in ulusal ve uluslararası birincil ve ikincil piyasalarda çeşitli menkul kıymetleri alıp satabileceği ve para piyasası işlemini yapabileceği düzenlenmiştir. SPK da TVF için yoğunlaşma ve ihraççı sınırlamalarından muaf tutulduğunu açıkladı. Kurulduğundan beri 33 ay geçen TVF’nin henüz bir mali tablosu yayınlanmadı. Bu yüzden; aktifler, krediler, menkul kıymetler konusunda doğru bilgi sınırlı kişilerce biliniyor.  Önümüzdeki günlerde tablolar düzenli açıklandığında Norveç Fonu gibi portföyünü daha rahat takip edebileceğiz.  

Netice olarak 3. doğum gününü kutlayan TVF’yi tebrik ediyor, başarılı piyasa yapıcılığının devamını diliyoruz. Önümüzde global resesyon riski artınca yabancıların satışları artabilir, “aman elinizi korkak alıştırmayın” diyoruz. 

Varlık Fonu’nun Bünyesinde Hangi Şirketler Var?

– 05 Şubat 2017 tarihli Ticaret Sicil Gazetesi’nde yayınlanan kararla yönetim kurulu üyeleri belirlenen Varlık Fonu’nun bugün ise sorumlu olacağı şirketler belirlendi. Daha önce hazine bünyesinde bulunan hisselerinin Varlık Fonu’na devredilmesiyle gerçekleştirilen işlemde tam 11 büyük kamu şirketi bundan böyle fon bünyesinde idare edilecek. Bunlar; Türkiye Petrolleri A.O, Ziraat Bankası, Halk Bankası, PTT, Türk Telekom, Borsa İstanbul, THY, BOTAŞ, Türksat, Çaykur, Eti Maden İşletmeleri. Bu kurumların bünyelerinde yer alan kamu hisseleri Varlık Fonu’na aktarılarak daha burada daha verimli bir şekilde idare edilmesi amaçlanacak. Bu arada Varlık Fonu ve iştiraklerinin kurumlar vergisinden muaf tutulacağını belirtelim.

Varlık Fonunun içinde yer alan şirketler

  • Türkiye Cumhuriyet Ziraat Bankası AŞ,
  • THY, Türk Hava Yolları. Bilindiği üzere THY’nin bir kısım hisseleri halihazırda halka açık fonda THY’nin yüzde 49.12’si bulunacak.
  • Halkbank. Halkbank da THY gibi halka açık bir şirket. Uygulama ile bankanın yüzde 51.11’i Varlık Fonu’na devredildi.
  • Boru Hatları ile Petrol Taşıma AŞ (BOTAŞ),
  • Türkiye Petrolleri AO (TPAO),
  • Posta ve Telgraf Teşkilatı AŞ (PTT),
  • Borsa İstanbul AŞ, Türksat Uydu Haberleşme Kablo TV
  • İşletme AŞ’nin (TÜRKSAT) sermayelerinde bulunan Hazineye ait hisselerin tamamı,
  • Türk Telekomünikasyon AŞ’nin yüzde 6,68 oranındaki Hazineye ait hissesi
  • Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü
  • Çaykur: Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğü
  • Manavgat’ta 8 adet Turizm Arazisi (Araziler hakkında bilgi ve ilgili haber için buraya bakabilirsiniz.)

Varlık Fonu Neler Yapabilecek?

Türkiye Varlık Fonu adına gerçekleştirilebilecek işlemler şöyledir:

– Yerli ve yabancı şirketlerin hisse senetleri, Türkiye’de kurulan ihraççılara ait payların alınıp satılması,
– Yabancı kamu, özel sektör ve kamu borçlanma araçları ve ihraççı paylarının alınıp satılması,
– Vadeli mevduat ve katılma işlemlerinin yapılması,
– Hazine taşınmazları ve mevduat sertifikaları, altın ve diğer kıymetli madenler ile bu madenlere dayalı olarak ihraç edilen sermaye piyasası araçlarının alım-satım işlemelerinin yapılması,
– Fon katılma payları, repo ve ters repo işlemleri kira sertifikaları, gayrimenkul sertifikaları, varantlar ve sertifikalar, Takasbank para piyasası işlemleri, türev araç işlemlerinin nakit teminatları ve primleri, özel tasarlanmış yabancı yatırım araçları ve ikraz iştirak senetleriyle ilgili işlemlerinin yapılması,
– Ulusal yatırımlar ile uluslararası alanlarda diğer devletler ve yabancı şirketler tarafından yapılacak yatırımlara iştirak ve bunlarla sınırlı olmamak üzere diğer yatırım araçları işlemlerine girilmesi.

Varlık Fonu’nun Hedefleri Nedir ve Denetimi Nasıl Olacak?

Varlık Fonu Denetime Tabi midir?  Varlık fonları sahibi olan ülkelerin mali ve idari dentimlerine tabi olmakla birlikte, uluslararası mali denetime ve şaffaflığa sahiptir.

Varlık Fonu’nun hedefleriyle alakalı Ekonomi Bakanı Nihat Zeybekçi yaptığı açıklamayla; 200 Milyar Dolar’lık bir fon büyüklüğüne ulaşılmasını amaçladıklarını ve denetimin de tam olarak belli olmamak üzere uluslararası denetim şirketleri aracılığıyla yapılacağını belirtti.

Dünyada Başka Varlık Fonları Var mı? Hangi Ülkelerin Varlık Fonu Var? Dünyadaki Örnekleri Neler?

– Dünyada 40’tan fazla ülkede 80’e yakın varlık fonu bulunurken bunların en büyük örneği ise 885 Milyar Dolar’lık fon büyüklüğüyle Norveç Varlık Fonu’dur. Nestle, Microsoft, Apple gibi şirketlerde yatırımları bulunan bu fonun denetmi ise Norveç Maliye Bakanlığı’nda bulunuyor ve dünyanın önemli şehirlerinde ofisleri mevcuttur.

İkinci sırada ise 813 Milyar Dolar’lık Çin Yatırım Şirketi Fonu var. Yatırımlarının %46’sı ABD’de bulunan bu fon emtia dışı yatırımlarıyla öne çıkmaktadır.

Varlık Fonu, dünyanın birçok ülkesinde var olan bir uygulamadır.

Türkiye Varlık Fonu Yönetimi Anonim (Turkey Asset Management Company)

Hangi Ülkelerin Varlık Fonu Var? Büyüklüğü Ne Kadar?

 

Fon Adı – TürkçesiÜlkeFon TipiParasal Büyüklüğü*
Sosyal Güvenlik FonuABDUlusal Emeklilik Fonu2865.3
Devlet Emeklilik Yatırımı FonuJaponyaUlusal Emeklilik Fonu1264
Devlet Emeklilik Fonu – Global ( CIC)NorveçVarlık Fonu850
Çin Yatırım Şirketi (CIC)ÇinVarlık Fonu813.762
Abu Dabi Yatırım Otoritesi (ADIA)Birleşik Arap EmirlikleriVarlık Fonu792
Kuveyt Yatırım Otoritesi ( KIA)KuveytVarlık Fonu592
SAMA Yabancı YatırımlarSuudi ArabistanVarlık Fonu582.4
SAFE Yatırım ŞirketiÇinVarlık Fonu474
Federal Emeklilik İdaresiABDUlusal Emeklilik Fonu469.9
Hong Kong Mali Otoritesi Yatırım PortföyüHong KongVarlık Fonu456.591
ABP Emeklilik FonlarıHollandaKamusal Emeklilik Fonu444.4
Kore Ulusal Emeklilik Sistemi Güney KoreUlusal Emeklilik Fonu408.7
GIC Özel LimitesSingapurVarlık Fonu350
Katar Yatırım OtoritesiKatarVarlık Fonu335
CalPERSABDKamusal Emeklilik Fonu302

* Parasal büyüklük Haziran 2016 itibari iledir. Sayılar milyon dolar cinsindendir.