Ana sayfa Haberler Sağlık ve Yaşam Her 100 Kişid...

Her 100 Kişiden Birinde Görülüyor ve Tüm Sistemi Etkiliyor

Her 100 kişiden birinde görülen romatoid artrit (RA), toplumda en sık görülen romatizmal hastalıklardan biridir. Genelde el ve ayak küçük eklemlerini tutabilen kronik, iltihaplı bir romatizmal hastalıktır. Kadınları daha çok etkilemekle beraber ileri yaş grubunda kadın-erkek oranı eşitlenir. Liv Hospital Romatoloji Uzmanı Prof. Dr. Şenol Kobak romatoid artrit hastalığı ile ilgili merak edilenleri anlattı.

Romatoid artrit sistemik bir hastalıktır

Romatoid artrit hastalarının en önemli şikayetleri arasında eklem ağrısı ve şişlik, bir saatten fazla süren sabah tutukluğu ve hareket kısıtlılığı yer alır. Bunun yanında, halsizlik, iştahsızlık, çabuk yorulma gibi semptomlar da görülür. Hastalık en sık el ve ayak küçük eklemleri tutmakla beraber, diz, dirsek, omuz, kalça, ayak bilek eklemleri yanı sıra boyun omurgasını da etkileyebilir. Fakat unutulmamalıdır ki romatoid artrit eklem tutuluşu sadece buzdağının görünen kısmıdır. Romatoid artrit bir sistemik hastalık olup hayatı tehdit eden iç organ (akciğer, kalp, göz) tutuluşları yapabilir. Bazı hastalar ise eklem tutuluşu ön planda olmaksızın, iç organ tutuluşunu işaret eden şikayetler ile başvurur. Kuru öksürük, efor ile gelen nefes darlığı, akciğer tutuluşunu işaret ederken, çarpıntı, göğüs ağrısı gibi şikayetler kalp tutuluşunu düşündürür. Yine bazı hastalarda, deri altı nodülleri (RA nodülleri) ve/veya RA vaskulitini düşündüren deri döküntüleri ve ülserleri görülebilir.

Romatoid artrit tanısı nasıl konur?

Romatoid artrit tanısında en önemli unsurların arasında hastanın öyküsü ve fizik (sistemik ve lokomotor sistem) muayene bulguları yer alır. Bunun yanı sıra bazı laboratuar, serolojik ve radyolojik tetkikler de tanıda yardımcı olur. Laboratuar tetkiklerde iltihabı gösteren değerlerde yükseklik saptanır. Radyolojik tetkiklerde ise sıklıkla el ve ayak eklemlerin grafileri ve/veya MR çekilerek, hastalığın yaptığı kemik değişiklikleri, eklem daralması ve hasarı görülebilir. Romatoid artrit eklem deformasyonu ve sakatlık yapabilen bir hastalıktır. Özellikle ileri evre ve tedavi almamış hastalarda, eklemlerde deformasyonlar gelişebilir ve hastaların sakatlığına ve hayat kalitesi düşüklüğüne neden olabilir. Romatoid artrit hastalığını başlatan ve tetiği çeken etkenler arasında farklı bakterial ve/veya viral enfeksiyonlar suçlanır. Genetik zemini olan bireylerde hastalığın ortaya çıkma olasılığı daha yüksektir.

 

Romatizma Nedir? Belirtileri ve Romatizmaya İyi Gelen Tedaviler

Ülkemizde romatizmal hastalıklar oldukça yaygın olarak görülüyor. Başta eklemler olmak üzere, kaslar, kemikler, eklem bağları ve omurga gibi hareketi sağlayan doku ve organlar hastalıktan etkileniyor. Romatizmanın, kalp-damar sistemini tutması ise belirti vermeden seyredebildiği için hayatı tehdit edici olabiliyor. Liv Hospital Romatoloji Uzmanı Prof. Dr. Şenol Kobak romatizma ile ilgili merak edilenleri anlattı.

1) Romatizma nedir?

Kas-iskelet sistemini öncelikle tutan, fakat birçok iç organ tutuluşu da yapabilen, kronik hastalıklardır.

2) Kimler romatizmal hastalıklara yakalanırlar? Belirli bir yaş ve cinsiyet var mıdır?

Romatizmal hastalıklar çocukluk çağında dahil her yaşta görülebilir. Genç yaştaki erkeklerin veya doğurganlık çağında kadınların yanı sıra, yaşlılarda dejeneratif ağırlıklı romatizmal hastalıklar da görülebilir.

3) Genetik bir geçiş söz konusu mudur?

Evet, birçok romatizmal hastalıklarda, genetik geçiş söz konusu olabilir. Bazı genlerin varlığında, hastalığa yatkınlık artmıştır ve hastalık daha ağır seyreder.

4) Hangi şikayetler varsa, romatizmal bir hastalıktan şüphelenmelidir?

Romatizmal hastalıklar, çok geniş ve farklı bulgular ile kendini gösterebilir. Her ne kadar ağrı şikayeti ön planda olsa da, bu buzdağın sadece görünen kısmıdır. Genel olarak, eklemlerde ağrı, şişlik, hareket kısıtlığı ve sabah tutukluğu mevcuttur.

5) Hangi şikayetleri ile hastalar doktora başvururlar?

Ağrı, hastayı doktora getiren en önemli şikayettir. Genç erkeklerde oluşan, sabah tutukluğu ile birlikte olan bel, sırt ve boyun ağrıları varlığında, romatizmal bir hastalık düşünülmelidir. Genç/orta yaş kadınlarda küçük eklemlerde ağrı, şişlik ve sabah tutukluğu da görülebilir. Bunun yanı sıra, ağız ve göz kuruluğu, deri döküntüleri, ağız ve genital bölgede aftlar, el veya ayak parmaklarda beyazlaşma, sararma ve morarma, deri sertliği, saç dökülmesi, kas ağrıları ve güçsüzlük, tekrarlayan ateş, karın ve/veya göğüs ağrıları atakları da görülebilir.

6) Romatizmal hastalıklar sadece eklemleri mi tutar? Yoksa iç organları da tutabilir mi?

Hayır, eklem tutuluşu, buzdağının sadece görünen kısmıdır. Evet, hastalar sıklıkla bu şikayetleri ile başvurur. Fakat romatizmal hastalıkları, hayatı tehdit eden iç organ (kalp, akciğer, böbrek, sinir sistemi) tutuluşları da yapabilir. Efor ile gelişen nefes darlığı ve/veya kuru öksürük, akciğer tutuluşun ilk semptomları olabilir. Göğüs ağrısı ve/veya çarpıntı, KALP tutuluşun bulguları olabilir. İdrarda renk değişikliği, hipertansiyon ve/veya böbrek yetmezliğine kadar varan, böbrek tutuluşu görülebilir. Yine baş ağrısı, unutkanlık, epilepsi veya el ve ayaklarda uyuşma, karıncalanma ve güçsüzlük, sinir sistemini tutuluşun bazı belirtileridir.

7) Romatizmal hastalıklar sakatlık yapar mı?

En sık görülen romatizmal hastalıkların toplumda görülme oranı 100’de 1’dir. Romatizmal hastalıkları, farklı seyir ve prognoza sahipler. Bu seyri belirleyen faktörlerin içinde, hastalığın tipi, erken tanı ve tedavi yanı sıra, hasta eğitimi ve bilinçlendirilmesi gelir. Bazı romatizmal hastalıklar, sakatlıkla ile sonuçlanabilir.

8) Romatizmal hastalıkların tanısı nasıl konulur?

Erken tanı romatizmal hastalıklarda çok önemlidir. Erken tanı, sakatlıkları ve iç organ tutuluşlarını önleyebilir. Hastalığın tanısında en önemli unsur, hastalıkla ile ilgili iyi bir öykü ve hasta muayenesidir. Hastanın şikayetleri, öz ve soygeçmişi ile ilgili bulgular, iyi bir muayene ile beraber, doğru tanı için olmazsa olmazlarıdır. Kan ve idrar tetkikleri yanı sıra, direk grafi, ultrasonografi, bilgisayar tomografi de gerekebilir.

9) Romatizmal hastalıkların tedavisi mümkün mü?

Romatizmal hastalıklar, kronik, enflamatuvar hastalıklardır. Tedavideki amaç sadece hastalığı kontrol altına almak değil, hastaların fonksiyonel durumunu ve yaşam kalitesini de artırmaktır. Son yıllarda gelişen tedavi seçenekleri ile bu hedeflere büyük bir oranda ulaşılır. Romatizmal hastalıklar ağrı kesici ilaçlarla değil, hastalığın seyrini ve prognozunu değiştiren, temel etkili ilaçlar ile olmalıdır. Hedef sadece ağrıyı değil, hastalığı kontrol altına almak olmalıdır. Son 10 yıldan beri, romatizmal hastalıkların tedavisinde, devrim niteliğinde gelişmeler olmuştur. Bu hastalıkların oluşmasında görev alan bazı moleküller keşfedilmiş ve bunlara yönelik geliştirilen ilaçlar ile hastalığın kontrol altında tutulması mümkün olmuştur.

10) Kortizon ilacı hakkında ne düşünüyorsunuz?

Kortizon, romatizmal hastalıkların tedavisinde sıklıkla kullanılan bir ilaçtır. Gerektiği durumlarda, uygun doz ve mutlaka doktor kontrolü altında, güvenle kullanılabilir.

Romatizma Artık Gençleri de Etkiliyor

Kas-iskelet sistemini etkileyen ama aynı zamanda iç organ tutuluşları da yapabilen romatizma bilinenin aksine gençlerde de sık görülüyor. “Her ne kadar halk arasında romatizma yaşlıları etkileyen etkileyen bir hastalık olarak bilinse de esas olarak iltihabi ve ciddi organ tutuluşları yapabilen romatizmal hastalıklar, gençleri de etkiliyor” diyen Liv Hospital Ulus Romatoloji Uzmanı Prof. Dr. Şenol Kobak bilinmeyenleri anlattı.

Ailesel Akdeniz ateşi en sık görülen türü

Çocukluk yaşında sıklıkla görülen romatizmal hastalıklar arasında akut romatizmal ateş, ailesel Akdeniz ateşi, juvenil kronit artrit sayılabilir. Ülkemizde en sık görüleni ailesel Akdeniz ateşidir. Çocukluk yaşından itibaren başlayan tekrarlayan karın ve göğüs ağrıları, ateş yüksekliği, kas ve eklem ağrıları ile karşımıza çıkabilir. Yine çocuk yaşta eskiden daha sık olarak görülen başka bir hastalık, akut romatizmal ateştir. Genelde boğaz enfeksiyonunu takiben, eklemlerde ağrı, şişlik, hareket kısıtlığı, ateş yüksekliği, deri döküntüleri, kalp ve beyin tutuluşu bulguları ile seyredebilir.

El, parmak eklemlerinde renk değişikliği olur

Juvenil kronik artrit ise farklı eklem tutuluşları, bazen de bu eklemlerde deformasyon yapabilen bir başka çocukluk romatizmasıdır. Yine daha çok genç doğurgan yaştaki kadınları etkileyen bir hastalık grubu bağ doku hastalıklarıdır. Bu hastalıkların en önemli özellikleri el parmak eklemlerde renk değişikliği (Raynaud) ve iç organ tutuluşlarıdır. Romatoid artrit en sık görülenidir ve toplumun yüzde 1’ini etkiler.

Spondil artritler genç erkekleri etkiler

Sistemik lupus eritematoz, öncelikle genç kadınlarda görülür. Genelde küçük el eklemlerinin yanı sıra, akciğer, kalp, böbrek, beyin gibi ciddi organ tutuluşları yapabilir. Spondil artritler genelde genç erkekleri etkiler. Tüm omurga ve sakroiliak eklem yanı sıra, periferik eklem tutuluşu, göz ve bazen de kalp kapak tutuluşlarına sebep olabilir.

Hedefe yönelik ilaçlar kullanılıyor

Romatizmal hastalıkların tanısı, klinik, laboratuar, radyolojik tetkikler sonucunda konulur. Hastadan alacağımız çok iyi bir anamnez (öykü) ve fizik muayene bulguları, hangi tetkikleri isteyeceğimiz konusunda yönlendirici olur. Hastada bir bağ doku hastalığı düşünüyorsak bir tarama testi olan antinuklear antikor (ana) bakmak gerekir. Yine romatoid artrit düşünüyorsak son yıllarda kullanılan Anti-CCP antikor testi de yardımcı olur. İltihabi romatizmal hastalıkların tedavisinin amacı, hastalığı remisyona sokmaktır. (Hastalıksız bir dönem.) Son yıllarda kullanılan hedefe yönelik biyolojik ilaçlar ise iltihabi hastalıkların tedavisinde yeni bir çağ açmıştır.